13/05/2005
OYTE OI ΠETPEΣ ΔEN ANTEXOYN NA ΠEPIMENOYN AΛΛO
Aναβάτου... ανάβασις


Κάποτε, στα μέρη ετούτα εδώ, ήτανε μία μυρσινιά. Μια όμορφη, λυγερή μυρσινιά με ανάριους και φουντωτούς τους κλώνους. Τρεις άντρες είχε σιμά της, στα μαύρα φορεμένους.1 Τους λέγανε καλόγερους κι είχανε από τους τρεις οι δυο τους του ήλιου πρωτοδεί το φως βγαλμένοι μέσ' απ' της ίδιας γυναικός τα βάθη. Τους ένωνε όμως πιότερο μιαν άλλη, πιο δυνατή και από της μάνας, αγάπη. Μιαν αγάπη που ενώνει όλους τους θνητούς και τους μολογά για αδέρφια. Εκείνη που ο Πατέρας ολονών έχει φυσήξει μέσα μας και που άλλοτε πιάνει και σαν φωτίτσα τρεμοπαίζει κι άλλοτε πιάνει σιγά σιγά και δυναμώνει. Κάποτε, άμα της δώσεις και θροφή, θεριεύει και σ' αλλάζει κι από θνητό και ταπεινό σ' υψώνει στα ουράνια.
Αυτή η αγάπη ένα πρωί ανάβλυσε και ξεπήδησε απ' της μυρτιάς τους κλώνους κι έκαιγε λαμπρά φωτίζοντας ολόγυρα τον όμορφο κι άγριο τόπο. Έδωσε τότε λόγο και μιλιά στην άλλη μας τη Μάνα, την Παναγιά, που μαζί με το Χριστό και Κύριό μας, όλους μας λογαριάζει για παιδιά της είτε ανοιχτό είτε σκούρο το δέρμα το' χουμε φορεμένο. 2
Τους μοναχούς ορμήνεψε λοιπόν η Ουράνια τούτη Μάνα και σε αποστολή τους έστειλε γλυκιά, πράξη να κάμουν το θέλημα του Γιου της. Σ' ευλογημένο, κοντινό νησί και φημισμένο, στη Λέσβο, τρέχουνε να βρούνε στρατηγό εξόριστο κι απ' όλους ξεχασμένο. Υπόσχεση δίνουν θεϊκή κι ανθρώπινη λαβαίνουν. Αυτοκράτορας του Βυζαντίου θα γενεί και δω στη Χίο θε να κτίσει Νέα Μονή.
Λίγα χρόνια μόνο προσπερνούν και τα δεδομένα τ' ανθρώπινα ξεπερνιούνται. Σε όμορφη, τριγυρισμένη, ολόγυρα από πευκοφυτεμένα ψηλώματα, κοιλάδα, σιγά σιγά ξεκινά κι ορθώνεται μιαν όαση πνευματική που όμοιά της το Αιγαίο δύσκολα έχει ματαδεί. Δίπλα στα τρία αδέρφια πλήθος πολύ. Εργάτες, θόρυβος, μηχανικοί, κάνουν δουλειά στ' αλήθεια τέχνη να μοιάζει θεϊκή, με την ευλογία από επάνω περισσή.3
Και κάπου εδώ και του χωριού ετούτου εδώ, αρχίζει η ιστορία. Οι εργάτες, πλήθος είπαμε πολύ, σαν τέλειωσε το έργο, δεν γύρισαν στις μακρινές πατρίδες τους, μόνο, δεχόμενοι απ' το βασιλιά το ποθητό αγαθό που λέγεται ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ, κτίζουν ένα νέο σπιτικό, μια καστροπολιτεία. ΑΝΑΒΑΤΟ δίνουν τ' όνομα, ρεαλιστικό μα και αιώνια συμβολικό.4
Πραγματικά, στα χρόνια που περνούν, οι κάτοικοι ετούτου του μικρού χωριού δίνουν την καθημερινή τους μάχη με τη ζωή για τη ζωή. Προσπαθούν να φέρουν σε λογαριασμό το κακοτράχαλο της φύσης, να αναθρέψουν φαμελιές, να ορθώσουν το μικρό τους ανθρώπινο κορμί, κερί αναμμένο, στης ζήσης το στρατί, μα και να ξεφύγουν, αν το μπορούν, από της ιστορίας τα κακά συναπαντήματα.
Τούτα τα τελευταία όμως, περισσεύουν σ' αυτή τη μικρή γωνιά του πλανήτη μας. Τα χρόνια εκείνα ο κίνδυνος άκουγε στο όνομα πειρατές. Στο Αιγαίο ήτανε πολλοί, το χωριό όμως, προστατευόταν, μάλλον αποτελεσματικά, από την, ίσως γι' αυτόν ακριβώς το λόγο, φροντισμένη αρχιτεκτονική του.
Είδαν όμως οι κάτοικοι και χρόνους δύσκολους όταν άνθρωποι, με λιγοστή την αγάπη μέσα τους, ήρθαν από τόπους μακρινούς και διαφέντεψαν τον τόπο. Ήτανε τότε δύσκολο πολύ την πίστη την αληθινή να κρατάς του Θεού, μα και τη ζήση σου, ακόμη, να ορίζεις, καθώς θέλεις.5
Πέρασαν έτσι χρόνοι πολλοί, αιώνες μαύροι, που αν δεν τους ζήσεις, μάλλον δεν μπορείς να καταλάβεις. Και ξάφνου μιαν ελπίδα, ένα φως, μια, όχι ξεχασμένη, μα, στα βάθια της ψυχής, καλά κρυμμένη, κυρά έκανε και πάλι τον τόπο να ριγήσει. Λευθεριά ήταν τ' όνομά της.6
Κι είναι αλήθεια, πως όποιος χώρια της δεν έζησε, δε θα μπορέσει ίσως να γευτεί και τη χαρά της. Όμως εδώ, τα χρόνια απουσίας της ήταν αρκετά, δεν πήγαινε χώρια της άλλο. Όλοι μαζί, με μια γνώμη και θέληση, κίνησαν, με προσπάθεια και κόπο, να την ανταμώσουν.
Δεν άργησε όμως να' ρθει κι εκείνη η ώρα που θυσίες ζήτησε απ' όλους τους να κάνουν φοβερές. Κλεισμένοι όλοι στου χωριού τα τείχη, σε κίνδυνο, μα όλοι τους αδέρφια αγαπημένα, διάλεξαν πατρίδα αγαπημένη να μην προδώσουν. Κάλλιο τη ζωή τους τη φθαρτή να δώσουν, μην όμως την ουράνια πατρίδα να μη χάσουν.7
Έτσι, απλά κι αληθινά, όπως κι άλλοτε κι αλλού αδιάκοπα συμβαίνει σ' αυτής εδώ της γης τα μέρη, πέρασαν αιώνια γραμμένοι μες στη μνήμη, ξεπερνώντας του χρόνου τους φραγμούς.8
Πολύ αργότερα ήρθαν και χρόνια ειρηνικά όταν για τα καλά ήλθε εδώ η Λευθεριά.9 Δε λείψαν βέβαια και πάλι βάσανα, όλα είναι μέσα σε αυτή τη ζωή. Σεισμός,10 δυο πόλεμοι, ξενιτεμός, μα το χωριό καλά κρατεί.
Τριάντα μονάχα χρόνια πριν, παιδιά τριγύρναγαν εδώ και πήγαιναν σχολείο. Όχι ένα ούτε δυο, μα εικοσιτέσσερα θαρρώ. 11Ας είναι.... μάθημα κι όχι απλό της μνήμης πέρασμα.
Όλοι ετούτοι οι πρόγονοι μας μάζεψαν όλους μας σήμερα εδώ. Να θυμηθούμε, να νιώσουμε, να κλάψουμε και με μια φωνή να καλέσουμε :
Δεν πάει άλλο άρχοντες αυτού του τόπου, φθάνει. Αυτής της γης τα όρθια μνήματα, σπιτικά να γενούνε πάλι. Να γεμίσουνε ζωή, να δώσουνε συνέχεια. Δεν μπορεί να χάνουμε καιρό, να χάνουμε ουσία. Με νόμο πάντα αλλά χωρίς κωλυσιεργία. Ήδη καταντά ασέβεια η όλη διαδικασία.
Μα προσοχή. Συνέχεια να δώσουμε αντάξια με εκείνη των προγόνων και γι' αυτό το τελευταίο όλοι μας θα έχουμε κάποτε να δώσουμε λόγο.

Ξένε, περαστικέ, προσκυνητή, μα πάν' απ' όλα φίλε, όποια και να' τανε η αιτία κι αφορμή που οδήγησαν τα πόδια σου σε τούτο δω της γης κομμάτι, ένα να ξέρεις : πως, όπως σε πολλά άλλα μνήματα της γαλανής, που αδιάκοπα γυρνάει, σφαίρας, έτσι κι εδώ, άσχετα με το πού έχει γεννηθεί, ξένος παύει να λογιέται, όποιος στου τόπου τις αξίες και τα ιδανικά νιώθει πως μετέχει.
Και σε τούτο το μνημούρι εδώ, κατά την ταπεινή μας γνώμη, Αναβατούσης θε να καλεσθεί καθένας που το σώψυχο κάλεσμα της αγάπης, για λευθεριά και για πατρίδα, το αναγεννά και το στρέφει προς τα επάνω και τα γύρω.12
Αληθινά μακάριος είναι αυτός που αγαπά, πονά και σέβεται προγόνους και της πατρίδας χώμα, του λόγου του μα και όλωνε των άλλων, αλλά ποτέ του δεν ξεχνά και πάντοτε ακολουθεί το κάλεσμα που καίει μέσα στης ψυχής τα βάθη και που μας θέλει, όλους μας, ουρανοπολίτες.13
Ανάβατος 8-5-2005
Χριστός Ανέστη
Δ.Γ.

Σ.Σ.: Oι παραπάνω σκέψεις ακούστηκαν στις 8/5/05 στις εκδηλώσεις μνήμης
του Aναβάτου.

1 Οι μοναχοί Νικήτας, Ιωάννης και Ιωσήφ, άγιοι της Ορθόδοξης Εκκλησίας μας και κτήτορες της Ιεράς Νέας Μονής Χίου, ασκούνταν επί πολλά χρόνια στο Προβάτειο Όρος, στα δυτικά της πόλης της Χίου, κατά τη διάρκεια του 11ου αιώνα (1034 - 1045).
2 Σε κλαδιά μυρσινιάς, όπου υπήρχε φωτιά, η οποία όμως δεν έκαιγε, βρήκαν οι τρεις άγιοι πατέρες τη θαυματουργή εικόνα της Παναγίας η οποία βρίσκεται, ακόμα και σήμερα, στο μοναστήρι.
3 Ο Κωνσταντίνος Μονομάχος, αυτοκράτορας της Νέας Ρώμης (1042-1065), πέρασε δέκα χρόνια εξορίας στη Λέσβο, όπου και τον βρήκαν οι τρεις κτήτορες της Νέας Μονής μεταφέροντάς του το μήνυμα και το θέλημα της Παναγίας. Με την ανάρρησή του στο θρόνο έστειλε χρήματα και εργάτες στη Χίο για την ανοικοδόμηση της Ιεράς Νέας Μονής, την οποία όμως δεν πρόλαβε να δει ολοκληρωμένη.
4 Τέσσερα χωριά που τριγυρίζουν την Ιερά Νέα Μονή, ο Δαφνώνας, οι Καρυές, ο Ανάβατος και τα Αυγώνυμα, οικήθηκαν από τους χιλιάδες εργάτες που, αμέσως μετά την ολοκλήρωση του μνημειώδους αυτού έργου, αφέθηκαν ελεύθεροι.
5 Η Χίος, όπως και όλη η υπόλοιπη Ελλάδα, γνώρισε Φραγκοκρατία (1204-1267 και 1346-1566) και Τουρκοκρατία (1512-1912).
6 Στις 25 Μαρτίου 1821, η επανάσταση που ξέσπασε κατά περιοχές σε ολόκληρη την Ελλάδα και την κατέστησε ξανά ελεύθερο κράτος, έφθασε και στη Χίο τον Απρίλη του επομένου έτους. Μετά από ένα μήνα, όμως, άκαρπων αψιμαχιών στο νησί, κατέφθασε πολυάριθμος τουρκικός στόλος ο οποίος, καταστέλλοντας την εξέγερση, προέβη σε φρικαλέες βιαιότητες, σε όλο το νησί και ιδιαίτερα σε κάποια σημεία όπου είχαν καταφύγει μεγάλες ομάδες του πληθυσμού. Οι βιαιότητες αυτές έμειναν γνωστές ως Καταστροφή της Χίου και αποτυπώνονται και στον ομώνυμο πίνακα του Γάλλου ζωγράφου Ντελακρουά, που εκτίθεται στο Λούβρο.
7 Με την κατάληψη της Νέας Μονής από τους Τούρκους, τα πολυάριθμα γυναικόπαιδα αλλά και οι οπλισμένοι άνδρες, που είχαν καταφύγει εκεί, προτάθηκαν να πατήσουν τον Τίμιο Σταυρό του Κυρίου μας, προκειμένου να σώσουν τη ζωή τους.
8 Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους : 30.000 σφαγιασθέντες, 47.000 δούλοι σε σκλαβοπάζαρα.
9 Στις 11 Νοεμβρίου 1912 η Χίος απελευθερώθηκε και ενσωματώθηκε στην υπόλοιπη ελεύθερη Ελλάδα.
10 Μεγάλος, καταστροφικότατος σεισμός που έγινε στη Χίο, το 1881, με πολλές χιλιάδες θυμάτων.
11 Τελευταία φορά που λειτούργησε σχολείο στον Ανάβατο αριθμούσε 24 παιδιά, αλλά με σχετικό νόμο της τότε δικτατορίας (1967-1974) έκλεισε καθώς δεν υπερέβαινε το όριο των 25.
12 " Είδες αδερφόν σου, είδες Κύριον τον Θεόν σου ". Μέγας Αντώνιος
13 " Για την Ορθόδοξη Εκκλησία η σωτηρία του ανθρώπου είναι η θέωσή του ". Περί Πνεύματος και Ζωής - Αρχιμ. Σωφρονίου Ζαχάρωφ, σύγχρονου πατέρα της Ορθόδοξης Εκκλησίας.

» Προέχει ο… ευπρεπισμός(13/05/2005)

» Το κλείσιμο του «σινέ Κήπος» σηματοδοτεί υποτίμηση της παιδαγωγικής αξίας του πο(13/05/2005)

» Περί πλούτου και ευποιίας(13/05/2005)

» Στάλινγκραντ: 485.751 νεκροί(13/05/2005)

» Δημοτικό ή θερινό σινεμά; Iδού η απορία(10/05/2005)

» «Aξίζει η Xίος τέτοιους αιρετούς;»(10/05/2005)

» Xίος... τύφλα να ‘χει το Πατριαρχείο Iεροσολύμων(09/05/2005)

» Mουσικά σχολεία: Ένας εκπαιδευτικός θεσμός-πρόκληση(09/05/2005)

» Συνέπεια έργων και λόγων(06/05/2005)

» Tα πρόσωπα της εκτίμησης(06/05/2005)

» Γιατί δεν πήραν οι εργαζόμενοι στη ΔAEX… ένα εορτοδάνειο;(05/05/2005)

» «Mνήμες» αθηναϊκής ζωής(05/05/2005)