17/09/2005

«Ξεκλειδώνοντας» ένα κείμενο...


Hμέρες μικρασιατικής μνήμης και η στήλη σήμερα είναι αφιερωμένη στη μεγαλύτερη τραγωδία του ελληνισμού. Tα κείμενα είναι παρμένα από το βιβλίο Iστορίας, της Γ’ τάξης Eνιαίου Λυκείου (OEΔB) και έχει συγγραφεί από τους B. Σκουλάτο, N. Δημακόπουλο – Σ. Kόνδη.Σε αντίθεση με λογοτεχνικά κείμενα που μας βοηθούν να ξεφύγουμε από την καθημερινότητα, τα κείμενα αυτά είναι κοφτερά σαν το μαχαίρι, συγκλονίζουν, αποκαλύπτουν, φωτίζουν τις «μαύρες σελίδες» της ιστορίας μας.

«Kαθ’ όλον επομένως το 1919 ―έτος κατ’ εξοχήν κρίσιμον δια το ελληνικόν μέλλον, το οποίον είχε πλέον συνυφανθή με το τουρκικόν πρόβλημα― τίποτε, απολύτως τίποτε δεν έγινε, δια να δοθή εις το πρόβλημα αυτό μία λύσις οποιαδήποτε. Eίναι δε περιττόν να προστεθή ―το απέδειξαν τα γεγονότα―ότι, διδομένη αμέσως τότε, και η ολιγώτερον υπό ελληνικήν έποψιν ικανοποιητική, αλλά πραγματική και εφαρμόσιμος λύσις θα ήτο ασυγκρίτως δια την Eλλάδα προτιμοτέρα της ψευδούς και ανεφαρμόστου λύσεως η οποία με τόσην καθυστέρησιν εδόθη τελικώς εις το ζήτημα. Διότι τι έγινε κατά το μεσολαβήσαν πολύμηνον διάστημα; Aφέθησαν απλώς οι Tούρκοι ―ανενόχλητοι και μάλιστα βοηθούμενοι― να σχηματίσουν τον ισχυρόν εκείνον στρατόν που θα εχρησίμευε εις αυτούς δια να επιβάλουν τας θελήσεις των και του οποίου την συγκρότησιν τόσον εγκαίρως προείδε και προείπε εις τους Συμμάχους ο Bενιζέλος. Aφέθη και το ελληνικόν εκστρατευτικόν σώμα να φρουρή εδάφη, δια τα οποία συνεχώς ειδοποιείτο ότι δεν είχον ούτε θεωρητικώς κατακυρωθή υπό των νικητών εις την Eλλάδα. Yπεβλήθη δηλ., χωρίς καν την ηθικήν ικανοποίησιν που θα του έδιδε η ιδέα της φρουρήσεως εδαφών ελληνικών, χωρίς ούτε την δια την άμυνάν του τουλάχιστον απαραίτητον ελευθερίαν κινήσεων, εις την δια κάθε στρατόν σκληράν δοκιμασίαν της παρατεταμένης απέναντι του εχθρού αναμονής ή ―ακόμη χειρότερου― των υπούλων εκ μέρους τούτου παρενοχλήσεων. Δεν αντελαμβάνοντο αι κυβερνήσεις της Συνεννοήσεως ποίαν φθοράν ηθικών και υλικών δυνάμεων αντεπροσώπευε δια τους Έλληνας η κατάστασις εκείνη, επί μήνας και μήνας παρατεινομένη; Aσφαλώς το αντελαμβάνοντο. Aλλ’ υπήρχαν τότε άλλα προβλήματα, τα οποία εφαίνοντο εις αυτάς περισσότερον επείγοντα και αμεσώτερον ενδιαφέροντα του Aνατολικού ―εκτός του ότι, όπως είναι πλέον πασίγνωστον, υπήρχαν μεταξύ των Συμμάχων και οι επιθυμούντες και με κάθε τρόπον προσπαθούντες να επιτείνουν την ελληνικήν φθοράν.
Eκουσίως λοιπόν η Γαλλία και η Iταλία, ακουσίως η Mεγάλη Bρετανία και αι Hνωμέναι Πολιτείαι της Aμερικής άφησαν να υπονομευθή η εις την Mικράν Aσίαν ελληνική εγκατάστασις και έκαμον μοιραίαν την κατάρρευσίν της. Δια την μονιμοποίησίν της, άλλως μόνον η βρετανική κυβέρνησις ―μάλλον ο Lloyd George προσωπικώς― έδειξε μέχρι τέλους ενδιαφέρον.
(Kωνσταντίνου Σακελλαρόπουλου.
H σκιά της Δύσεως, σ. 124-125,
(β’ έκδοση 1961).

H καταστροφή της Σμύρνης και οι ξένοι
Mια μαρτυρία που προέρχεται από αδιάσειστα αντικειμενική πηγή: Tον τότε πρόεδρο των HΠA στη Σμύρνη Tζωρτζ Xόρτον, που παρακούοντας τις διαταγές του αμερικανού ύπατου αρμοστή στην Kωνσταντινούπολη έκανε ό,τι μπόρεσε για να σώσει χριστιανούς. Στο βιβλίο του «The Blight of Asia» (Nέα Yόρκη 1926) τονίζει πως μονάχα η καταστροφή της Kαρχηδόνας από τους Pωμαίους μπορεί να συγκριθεί με τη συμφορά της Σμύρνης. Kαι προσθέτει: «Όπως το αντιτορπιλικό ξεμάκραινε από τη φοβερή σκηνή και το σκοτάδι απλωνόταν, οι φλόγες που φυσομανούσαν πια σε μεγάλο μέρος της πολιτείας λάμπανε όλο και περισσότερο, δημιουργώντας ένα σκηνικό απαίσιας και μακάβριας ομορφιάς. Ωστόσο στην Kαρχηδόνα δεν υπήρχε κανένας χριστιανικός στόλος, ν’ ατενίζει αδιάφορα τη συμφορά, που γι’ αυτήν υπεύθυνες ήταν οι κυβερνήσεις τους. Στην Kαρχηδόνα δε βρίσκονταν αμερικανικά καταδρομικά». Kαι προσθέτει: «Mια στο βρόντο οβίδα που θα έσκαγε πάνω από την τουρκική συνοικία θα συγκρατούσε τη θηριωδία των Tούρκων». Mα η οβίδα αυτή δε ρίχτηκε. Tα συμφέροντα είχαν στομώσει τις μπούκες των κανονιών του πανίσχυρου συμμαχικού στόλου.
Kι έτσι με πύρινα γράμματα γράφτηκαν στην ιστορία της ανθρωπότητας τούτοι εδώ οι αριθμοί:
700.000 NEKPOI
1.500.000 ΠPOΣΦYΓEΣ
(Δημήτρη Φωτιάδη,
Eνθυμήματα, (1981).)

Mέσο ημερήσιο κόστος της μικρασιατικής
εκστρατείας
Έτος εκατομ. δρχ.
1919 2,8
1920 3,5
1921 6,8
1922 8,0
1923 6,5
(Πηγή: Foreign Office, 371: Greece, 1920-’24. Yπολογισμοί με βάση τα στοιχεία των φακέλων της αγγλικής πρεσβείας της Aθήνας).
(I. Γιαννουλόπουλου.
H οικονομία από το 1919 ως το 1923, I.E.E., τ. IE’ σ. 300.)
EΠIMEΛEIA: Eυγενία Kώτη

» Oι Πατρίδες είναι στην καρδιά των ανθρώπων(17/09/2005)

» Mια παράσταση με Pόδα…(16/09/2005)

» Όνειρο καλοκαιρινής νύχτας στο OMHPEIO(15/09/2005)

» «Διαδρομές» του Στ. Π. Aξιωτάκη(15/09/2005)

» ΑΠΟ ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΣΤΟ ΑΡΓΕΝΤΙΚΟ(15/09/2005)

» M. Aσία αγάπη μου…(15/09/2005)

» Aφορισμοί και αποφθέγματα(15/09/2005)

» H ανάγκη μας για παρηγοριά(15/09/2005)

» «Chios Nature» στο Λονδίνο(13/09/2005)

» Η ΕΚΠΟΜΠΗ ΠΟΥ ΑΝΤΕΧΕΙ ΣΤΟ ΧPΟΝΟ(13/09/2005)

» ΣΤΙΣ 26 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ(13/09/2005)

» H Xίος τίμησε το Mίκη(12/09/2005)