Οι Ρώσοι δεν ξεχνούν την ιστορία τους. Εμείς;

Γιάννης Τζούμας
Παρ, 15/10/2021 - 17:31

Βρίσκεται από σήμερα στο λιμάνι μας και είναι επισκέψιμο χωρίς να αναφερθούν λεπτομέρειες, κάτι που περιμένουμε να ξεπεραστεί μαζί με την κακοκαιρία.

Την πλώρη του κοσμεί το κεφάλι ενός λιονταριού και στην πρύμνη έχει σκαλισμένο έναν δικέφαλο αετό, που κρατούσε με τα ράμφη και τα γαμψά του νύχια τις τέσσερις θάλασσες που ήλεγχε το βασιλικό ναυτικό της Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

 Αναφερόμαστε στο Ρωσικό ιστιοφόρο «Shtandart» πιστό αντίγραφο του βασιλικού πολεμικού πλοίου που κατασκευάστηκε το 1703 για να ανανεώσει το ναυτικό τής τότε Ρωσικής Αυτοκρατορίας.

Όπως εξήγησε ο Μορφωτικός Ακόλουθος της Ρωσικής Πρεσβείας στη χώρα μας, θα περιοδεύσει νησιά του Αιγαίου στα πλαίσια του έτους ιστορίας Ελλάδας -Ρωσίας 1821 και η αποστολή έχει την ονομασία «Φλόγα του Τσεσμέ»

Γιατί όμως «Φλόγα του Τσεσμέ»; Μα εις ανάμνηση της ιστορικής Ναυμαχίας του Τσεσμέ, που προσέξτε 251 χρόνια μετά και αφού μεταξύ άλλων μεσολάβησε και μια… Οκτωβριανή Επανάσταση, οι Ρώσοι δεν ξέχασαν.

Να γυρίσουμε το ρολόϊ της ιστορίας… λίγο πίσω;

Παρά τους… έρωτες Ερντογάν – Πούτιν οι χώρες τους δεν έχουν μεγάλους… φιλικούς δεσμούς. Βρισκόμαστε στο 1770 και έχει ξεσπάσει ο τρίτος Ρωσοτουρκικός πόλεμος 1768 -1774.

Τότε η Τσαρίνα Αικατερίνη η Γ’ που έχει μεταξύ μας μια αδυναμία στον εραστή της Αλεξέϊ Ορλώφ (στην δική μας ιστορική μνήμη, έχουμε κρατήσει τη δράση ως Ορλωφικά) τον ακούει σε κάτι παράτολμο.

Να στείλει στόλο στο Αιγαίο μέσω της Βαλτικής θάλασσας (!) σε μια αποστολή στη Μεσόγειο προκειμένου να δημιουργήσει αναταραχή και να αποτραβήξει τα Οθωμανικά στρατεύματα από το μέτωπο και κυρίως τον ισχυρό τους στόλο από τη Μαύρη θάλασσα, όπου οι ρωσικές άμυνες ήταν ασθενείς.

Το «Shtandart» που ξεκίνησε από το λιμάνι της Αγίας Πετρούπολης αυτό ακριβώς αναπαριστά. Ένα πιστό αντίγραφο, ένα ξύλινο ιστιοφόρο μήκους 34 μέτρων, βάρους 220 τόνων, με το πιο ψηλό κατάρτι του να αγγίζει τα 33 μέτρα.

Όπως διαβάζουμε στην ιστορία, που οι Ρώσοι τουλάχιστον δεν ξεχνούν, ο Ορλώφ κατηύθυνε τον στόλο και στρατό (υπό τη διοίκηση των ναυάρχων Γκριγκόρυ Σπιρίντωφ και Τζον Έλφινστοουν) αρχικά στην Κρήτη και στη Μάνη, όπου ξεσήκωσε επαναστάσεις που απελευθέρωσαν τον Μωριά και το μεγαλύτερο μέρος της Κρήτης και στη συνέχεια κινήθηκε προς το Αιγαίο.

Η συνάντηση με τον εχθρικό στόλο έγινε στα στενά της Χίου, έξω από τον Τσεσμέ, όπου τα 12 ρωσικά πολεμικά, ίδια με το αντίγραφο τους  «htandart» αντιμετώπισαν τα 28 τουρκικά, 13 γαλέρες και 32 ελαφρύτερα σκάφη.

Η σύγκρουση κράτησε τρείς μέρες και με την απώλεια ενός πολεμικού (Sv. Evstafii), τριών πυρπολικών και 550-600 ανδρών κατέστρεψαν ολόκληρο τον τουρκικό στόλο (69 πλοία και άνω των 8.000 ανδρών).

Η νίκη του ρωσικού στόλου στον Τσεσμέ, συνέπεσε με την αποφασιστική νίκη του στρατού στη μάχη του ποταμού Λάργα, στη Μολδοβλαχία.

 Ήταν η μεγαλύτερη καταστροφή του τουρκικού στόλου από την ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571) αλλά όχι και η τελευταία.

Η νίκη πιστώθηκε στον Ορλώφ που έλαβε τίτλους με σημαντικότερο τον «Τσεσμένσκυ», προκάλεσε ανάταση ηθικού των Ρώσων, έκρηξη επαναστάσεων πολλών χριστιανικών και μειονοτικών ομάδων εντός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας και εξασφάλισε την παραμονή και κυριαρχία των Ρώσων στο Αιγαίο για άλλα πέντε χρόνια.

Με τη λήξη του πολέμου όμως οι Ρώσοι αποχώρησαν αφήνοντας τους Έλληνες στη μοίρα τους.

Τι μας άφησαν όμως; Την Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζί του 1774.

Με βάση αυτήν οι Χριστιανοί υπήκοοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, δηλαδή εμείς είχαν το δικαίωμα να ανεβάζουν στα κατάρτια τους την Ρωσική σημαία και να τα εξοπλίζουν για να αντιμετωπίσουν υποτίθεται την πειρατεία.

Έτσι όμως φτιάχτηκε άτυπα ο πρώτος ελληνικός πολεμικός στόλος με προεξάρχοντες τους Ψαριανούς, ένας εκ των οποίων ο Ιωάννης Βαρβάκης πρωτοστάτησε στην Ναυμαχία του Τσεσμέ, καίγοντας την Τουρκική Ναυαρχίδα με το πυρπολικό του.

Έκανε δηλαδή 50 χρόνια νωρίτερα, αυτό που επανέλαβε ο συμπατριώτης του Κωσταντής Κανάρης, στο λιμάνι της Χίου.

Ο ναύαρχος Σπυρίντωφ τον ονόμασε "Ήρωα του Τσεσμέ" και με το όνομα αυτό έγινε γνωστός στο Αστραχάν, όπου μεγαλούργησε, πλούτισε και χρηματοδότησε τα μέγιστα στην ελληνική επανάσταση. Ο Αλέξιος Ορλώφ ως εκπρόσωπος στην επιχείρηση ανέφερε με επίσημο έγγραφο την ηρωική πράξη του Βαρβάκη στην δική του Αικατερίνη Β’ η οποία με διάταγμά της τον ονόμασε υπολοχαγό του Ρωσικoύ στρατού.

Αν νομίζομε ότι οι Ρώσοι θυμήθηκαν τώρα την ιστορία τους, υπενθυμίζουμε ότι υπήρχε ακόμα η Σοβιετική ένωση όταν κατέπλευσε στο λιμάνι μας ένα εκπαιδευτικό σκάφος των Ναυτικών Δοκίμων της Ρωσίας, που μάλιστα κατέβασαν και άγημα παρελαύνοντας στην οδό Δημοκρατίας, καταθέτοντας στεφάνι στο Ηρώο πεσόντων, σε ανάμνηση και τιμώντας τους παππούδες τους, στην ναυμαχία του Τσεσμέ.

Μετά ταύτα ας προβληματιστούμε ξανά με το ερώτημα του τίτλου.

 

Υ.Γ.: Aπό την πεζή επικαιρότητα. Μετά την άρνηση του Παντελή Μπουγδάνου να δεχθεί την θέση του Αντιπεριφερειάρχη «Ψηφιακής διακυβέρνησης» ο Κώστας Μουτζούρης μπορεί να προσφέρει τη θέση σε έτερο Χιώτη Παντελή και δεν εννοούμε τον… Βρουλή.

Σχετικά Άρθρα