1 χρόνος χωρίς την Ματρώνα Ξυλά - Egon

Τρί, 19/10/2021 - 16:31

Ένας χρόνος πέρασε από την αποδημία της εις Κύριον.

Κόρη των ευεργετών της Χίου, καπετάνιου Μιχάλη και Σταματίας Ξυλά, ιδρυτών και δωρητών του Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου του Δήμου της Χίου.

Επισκεύασαν και ξαναέχτισαν το σχολείο των Καρδαμύλων, το οποίο δώρισαν αργότερα στο Δήμο Χίου.

 Αντί να αγοράσουν ένα ακόμη καράβι, κατασκεύασαν, εξόπλισαν και λειτούργησαν με την ίδια οικονομική αξία, το πολιτιστικό κέντρο της Χίου, το γνωστό σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό ΟΜΗΡΕΙΟ, 5 ορόφων, 3500 τ.μ. με αίθουσα θεάτρου 435 θέσεων, συνεδρίων 182 θέσεων, βιβλιοθήκης, αναγνωστηρίου και αιθουσών εκθέσεων ζωγραφικής, φωτογραφίας, χορού και πολιτιστικών εργασιών.

Το Ομήρειο φιλοξένησε, παρουσίασε και δημιούργησε χιλιάδες πολιτιστικά γεγονότα από την Ελλάδα και το εξωτερικό στην διάρκεια της λειτουργίας του. Για περισσότερα από 40 χρόνια πρόσφερε στους νέους όλων των ηλικιών και ενηλίκους, την ευκαιρία να εκπαιδευτούν σε διάφορους τομείς του πολιτισμού, στα καλλιτεχνικά εργαστήρια του Ομηρείου. Στη ζωγραφική, στη γλυπτική στην πέτρα, στην ξυλογλυπτική, στη γλυπτική με πηλό, ζωγραφική σε πηλό, στην αγιογραφία, στην καλλιτεχνική βιβλιοδεσία, στη φωτογραφία, στην κατασκευή κούκλας και παιχνιδιών από ανακυκλώσιμα υλικά, στην εκμάθηση παραδοσιακών μουσικών οργάνων, στην κατασκευή μουσικών οργάνων, στο τραγούδι, τη χορωδία, τους παραδοσιακούς χορούς, στο θέατρο, στο σχέδιο και χαρακτική με μολύβι, στην επισκευή μουσικών οργάνων.

Με το σύζυγό της ζωγράφο, Nikolas Egon, ένθερμο φίλο της Ελλάδας, Πρόεδρο του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών στο Λονδίνο, βραβευμένο με το διεθνές βραβείο του Ιδρύματος Ωνάση για τον Πολιτισμό το 1997, ως φιλέλληνας, μελετητής και λάτρης του Aρχαίου Ελληνικού πολιτισμού. Ίδρυσαν το ίδρυμα Ranciman lecture, προς τιμήν του φίλου τους Ranciman, διάσημου Βυζαντινολόγου που πέθανε το έτος 2000 και χορήγησαν μαζί με άλλους χορηγούς, δεκάδες υποτροφίες για αρχαιολογικές σπουδές στο εξωτερικό, σε αριστούχους Έλληνες και Κύπριους σπουδαστές, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Επίσης παρουσίαζαν δύο ομιλίες ανά έτος στο ίδρυμα Renciman.

Ο Nikolas Egon, ζωγράφισε ελληνικά τοπία και τις καταστροφές που έφεραν στην Ελλάδα, ο δεύτερος παγκόσμιος πόλεμος αλλά και ο εμφύλιος. Σκοπός του η ευαισθητοποίηση των Ευρωπαίων στην άσχημη κατάσταση που έφεραν τους Έλληνες αυτά τα γεγονότα και με την πώληση των έργων του, να βοηθήσει οικονομικά την πατρίδα μας.

Η Ματρώνα Ξυλά – Egon ίδρυσε το 1986 την Ελληνική Αρχαιολογική Επιτροπή του Ηνωμένου Βασιλείου, στην οποία και διετέλεσε πρόεδρος επί σειρά ετών, η οποία πρόσφερε σημαντικά στην ανάπτυξη και προβολή της Ελληνικής αρχαιολογίας σε όλο τον κόσμο και ιδιαίτερα στο Ηνωμένο Βασίλειο. Αληθινή πρέσβειρα του Ελληνικού Πολιτισμού. Η ίδια η κ, Ματρώνα ανέλαβε με έξοδά της τη συντήρηση των βιβλίων που είχε δωρίσει ο Μέγας Ναπολέων στον Αδαμάντιο Κοραή και ευρίσκονται στη βιβλιοθήκη Κοραή. Επίσης χρηματοδότησε την έκδοση των « Ατάκτων του Κοραή ». Δημιούργησε το Πνευματικό Κέντρο των Καρδαμύλων. Ενίσχυσε οικονομικά πολιτιστικά ιδρύματα στην Θεσσαλονίκη, στα Ιόνια νησιά και σε όλη την Ελλάδα.

Ενίσχυσε οικονομικά την ολοκλήρωση των εργασιών στην Πινακοθήκη Γκίκα.

Το 2019, 2 χρόνια μετά το θάνατο του συζύγου της Nicolas Egon, πρόσφερε έργα του για έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη, προς όφελος του Μουσείου.

Το έτος 2015 της απονεμήθηκε βραβείο Κοινωνικής Προσφοράς. Το Ελληνικό κράτος την παρασημοφόρησε με το Χρυσό Σταυρό Ευποιίας, για τη συνολική προσφορά της στα Ελληνικά γράμματα και τον Πολιτισμό.

Άνθρωπος απλός, χαμογελαστός, φιλόξενος, καταδεκτικός. Κόρη εφοπλιστών από τα Καρδάμυλα της Χίου, δεν έκρυβε την αγάπη της για τη Χίο, παρά την κατάληψη του Ομηρείου και την πικρία της για τη συμπεριφορά ορισμένων συμπατριωτών μας, απέναντι στην οικογένειά της.

Δεν απαίτησε οικονομικά τίποτα από τη Χίο αλλά αντίθετα πρόσφερε την αγάπη της και τη βοήθειά της, όπου τη ζητούσαν. Φεύγοντας από το Ομήρειο δημιούργησε άλλο Πνευματικό Κέντρο, στην ιδιαίτερη πατρίδα της τα Καρδάμυλα κι εκεί όμως κάποιοι φρόντισαν πριν τα εγκαίνια να πετάξουν τη μαρμάρινη επιγραφή με το όνομα των ιδρυτών στη λάσπη.

Ως νέος εκλεγείς Πρόεδρος, του Ομηρείου Π. Κ. Δήμου Χίου, το 1998 –99, άμισθος επί 4 έτη, επισκέφτηκα την οικογένεια Egon – Ξυλά στην οικία τους, στο Κατακάλι Κορινθίας και ζήτησα την επανασύνδεση της οικογένειας με τη Χίο και το Ομήρειο. Με στενοχώρια, μου απάντησαν, ότι μετά τη συμπεριφορά κάποιων Χιωτών, αυτό ήταν πολύ δύσκολο. Με συγκίνηση συνάντησα την αρχόντισσα κ. Σταματία Ξυλά, τη μητέρα της κ. Ματρώνας ιδρυτές, με τον εκλιπόντα σύζυγό της Μιχαήλ Ξυλά, του Ομηρείου, η οποία με καλοδέχτηκε. Με ξενάγησαν στο εργαστήρι ζωγραφικής του κ. Nicolas Egon, όπου φιλοτεχνούσε αγαπημένα τοπία από τη Κορινθία. Έργα που προσφέρθηκαν αργότερα από τη σύζυγό του για την ενίσχυση του Μουσείου Μπενάκη.

Εκείνη τη χρονική περίοδο είχα ζητήσει με πρόγραμμα από το Υπουργείο Πολιτισμού, καθώς υπήρχε προκήρυξη για χρηματοδοτούμενα έργα κατασκευών και θερμικής αναβάθμισης κτηρίων, έργων εξοικονόμησης ενέργειας και άλλων παρεμφερών. Δυστυχώς η πλήρης ανάλυση της δαπάνης της θερμικής αναβάθμισης του Ομηρείου που ζήτησα, απορρίφθηκε από την ιδιωτική εταιρία που είχε αναλάβει τον έλεγχο και την έγκριση. Λίγα χρόνια αργότερα ζήτησα από την κ. Ματρώνα Ξυλά – Egon, να αναλάβει αν μπορούσε τη δαπάνη για την αναβάθμιση του κλιματισμού του Ομηρείου, διότι ο προϋπολογισμός μας δεν το επέτρεπε. Ανέλαβε τη δαπάνη χωρίς δεύτερη σκέψη και ρώτησε το ποσό που ήταν αρκετών χιλιάδων ευρώ, ξεπερνούσε τις 16.000, για να το στείλει στο Ομήρειο. Σε λίγες ημέρες το Δημόσιο Ταμείο με ειδοποίησε για την άφιξη του ποσού, το οποίο σε 15 λεπτά το παρέδωσα στο ταμείο του Δήμου Χίου.

Όταν αργότερα ζήτησα να τους αφιερώσω μία συμπαραγωγή του Ομηρείου με την Εθνική Λυρική Σκηνή και την Όπερα Δωματίου Αθηνών, τον « Βαφτιστικό » του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, αρνήθηκαν ευγενικά. Δεν ζητούσαν ανταμοιβή για την προσφορά τους. Πρόσφεραν τα πάντα για τον πολιτισμό, για τη Χίο και την Ελλάδα επί σειρά ετών, χωρίς να ζητούν αναγνώριση και ανταπόδοση. Πλήρωσαν τη δαπάνη για την εκπαίδευση στο εξωτερικό, τεχνικών υπαλλήλων του Ομηρείου και προσκαλούσαν καλλιτέχνες, μουσικά και θεατρικά σύνολα από την Ελλάδα και το εξωτερικό στο Ομήρειο, πάντα με προσωπική τους δαπάνη, πληρώνοντας τα λειτουργικά και άλλα έξοδα.

Θα τη θυμόμαστε πάντα με Αγάπη και Ευγνωμοσύνη για όσα πράγματα γνωστά και μη γνωστά, που πρόσφερε στη Χίο, την Ελλάδα και τον Πολιτισμό μας.

 

Με σεβασμό στη μνήμη της

Δημήτρης Σταματίου Μάντικας

Πρόεδρος Ομηρείου Πνευματικού Κέντρου Δήμου Χίου