Χίος, Πέμπτη 4 Ιουνίου

Κάμπος της Χίου. Ένας παράδεισος σε αναζήτηση νέας ταυτότητας.

Αρχιτεκτονικές προτάσεις για επανάχρηση και πολιτιστική αξιοποίηση, επισκεψιμότητας και εκπαιδευτικών δράσεων, του Αρχοντικού Παπαπαντελίδη. Μια εναλλακτική προσέγγιση μέσα από τα περιβόλια.
Δείτε το ΒίντεοΔείτε τις Φωτογραφίες
Κυρ, 12/05/2019 - 07:13

Με τη διοργάνωση και την υποστήριξη του Ομηρείου πνευματικού Κέντρου και την παρουσία του Δημάρχου Χίου Μανώλη Βουρνού που τόνισε την ένθερμη και κατ' επανάληψιν προτροπή του γνωστού μας Καμπούση και πάντα ευαισθητοποιημένου πολίτη της Χίου Γιώργου Μαστοράκη για την πραγματοποίηση της εκδήλωσης, παρουσιάστηκε στις 7.00 μ.μ. του Σαββάτου 11 Μαϊου 2019, στην αίθουσα συνεδρίων του Ομηρείου, η παρουσίαση των προπτυχιακών εργασιών διπλώματος των αποφοίτων του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Ματρώνας Μηλώση και Κωνσταντίνου Τσούκα με θέμα την Αρχιτεκτονική του Κάμπου της Χίου και προτάσεις σχετικά με την επανάχρηση του Αρχοντικού Παπαπαντελίδη και του περιβολιού του.  

          Μια σύγχρονη αρχιτεκτονική ματιά στον Κάμπο της Χίου, εστιασμένη στην επανάχρηση του Αρχοντικού Παπαπαντελίδη και του περιβολιού του, με προτάσεις για την αναζωογόνηση και την τόνωση της πολιτιστικής ζωής, την ενίσχυση των εκπαιδευτικών και οικονομικών δράσεων της περιοχής(με θέματα σχετικά με την καλλιέργεια του μανταρινιού της Χίου και των εσπεριδοειδών, Αρχιτεκτονικής και Ιστορίας, παραγωγής γλυκών κουταλιού κ.ο.κ.) μαζί με την αναβάθμιση της ποιοτικής επισκεψιμότητας του Κάμπου, μέσα από τη μεταμόρφωση του Παπαπαντελίδικου με την κατάλληλη επιστημονική καθοδήγηση, φροντίδα και προσοχή, σε Κέντρο Πολιτισμού με βιβλιοθήκη, χώρους εκδηλώσεων και παράλληλα αίθουσα κι αυλή ανάπαυλας και φιλοξενίας των επισκεπτών, που θα μπορούν να απολαύσουν και να ανακαλύψουν, τους ανεκτίμητους, διαχρονικούς, πολυποίκιλους θησαυρούς και το φυσικό κάλος του Κάμπου της Χίου.

         Την πρόταση αυτή, ''Ανασχεδιάζοντας το Αρχοντικό Παπαπαντελίδη στον Κάμπο της Χίου. Μια εναλλακτική προσέγγιση μέσα από τα περιβόλια.'' που αποτελεί τη Διπλωματική Εργασία που εκπόνησαν από κοινού η Ματρώνα Μηλώση και ο Κωνσταντίνος Τσούκας, η οποία στηρίχτηκε στην Ερευνητική Εργασία ''Ο Κάμπος της Χίου. Ένας παράδεισος σε αναζήτηση νέας ταυτότητας.'' που εκπόνησε η Ματρώνα Μηλώση, ύστερα από το ερέθισμα που της έδωσαν οι γονείς της, που επισκέφθηκαν τον Κάμπο της Χίου για διακοπές, την παρουσίασε η νεαρή Αρχιτέκτονας Ματρώνα Μηλώση, πολύ εμπεριστατωμένα, απλά και κατανοητά, εξηγώντας μέσα από τις φωτογραφίες του κτηρίου και της γύρω περιοχής καθώς επίσης και τα σχέδια της ιδέας για τη μελλοντική διαμόρφωση του χώρου(που προβλήθηκαν για το ακροατήριο), την άμεση και επείγουσα ανάγκη της φροντίδας του Παπαπαντελίδικου που φθείρεται από το χρόνο και την υγρασία, αλλά και τα πλεονεκτήματα της αναζωογόνησης που μπορεί να επιφέρει η υλοποίηση της μελέτης-πρότασης των νεαρών Αρχιτεκτόνων στο συγκεκριμένο χώρο και γενικότερα στην περιοχή του Κάμπου και στο νησί.

           Ο Κωνσταντίνος Τσούκας (συνεργάτης της Ματρώνας Μηλώση στη Διπλωματική αυτή Εργασία και Πρόταση για τον Κάμπο) δεν μπόρεσε να παρευρεθεί στην εκδήλωση της παρουσίασης στο Ομήρειο, γιατί ζει και εργάζεται στην Πρέβεζα και την παρούσα στιγμή δεν ήταν εφικτό να πάρει άδεια από την εργασία του.

           Την εκδήλωση, μεταξύ άλλων, παρακολούθησαν και πολλοί Καμπούσοι που έλαβαν μέρος στις ερωταπαντήσεις που ακολούθησαν την εισήγηση. Εκφράστηκαν ερωτήσεις και σχόλια από το κοινό, άλλα θετικά και σύμφωνα με την πρόταση που παρουσιάστηκε...και άλλα επιφυλακτικά για τη φύση και τον τρόπο των επεμβάσεων, αναφορικά με τη διαφύλαξη της μοναδικής Αρχιτεκτονικής, της Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Κάμπου και της προστασίας του περιβάλλοντος της περιοχής που παρουσιάζει εξαιρετικό φυσικό κάλος. Κάποιοι σωστά παρατήρησαν ότι οι μελετητές και οι Φορείς της Πολιτείας που ενδιαφέρονται για τον Κάμπο και αποφασίζουν να ασχοληθούν με αυτόν, θα πρέπει να ρωτούν και τους Καμπούσους που αγαπούν και γνωρίζουν τον Κάμπο και τη ζωή του, τις ιδιαιτερότητες, τις δυνατότητες, τη φύση και τις ανάγκες του.

Η Ματρώνα Μηλέση (στην αρχή της εισηγησής της) ευχαρίστησε τους Καμπούσους, που της άνοιξαν τα σπίτια τους, την καλοδέχτηκαν και την ξενάγησαν, κατά τη διάρκεια της επιτόπιας έρευνας που πραγματοποίησε στον Κάμπο της Χίου, για την εκπόνηση της Εργασίας της, με την παρούσα Πρόταση. Κατατέθηκαν και σχόλια περιγραφικά της παρούσας κατάστασης και του γενικού σκηνικού που επικρατεί στις μέρες μας στην περιοχή του Κάμπου.

Έγιναν αναφορές στη λειψυδρία, στη στασιμότητα και την αδράνεια των αγροτικών καλλιεργειών και των επενδύσεων, στην αδυναμία συντήρησης των παλαιών Αρχοντικών σπιτιών (πλην ορισμένων που τα αγόρασαν και μπόρεσαν και τα φρόντισαν κάποιοι εύποροι συμπολίτες μας), καθώς επίσης και στο δυσκίνητο θεσμικό πλαίσιο που έχει θεσπιστεί για να προστατεύει τέτοιες περιοχές σαν τον Κάμπο, άλλα επειδή είναι πλέον πεπαλαιωμένο, δυσκολεύει τη συντήρηση, την ανάδειξη, την ανάπτυξη και την εναρμόνιση αυτών των ανεκτίμητων ''θησαυρών'' με τη σύγχρονη ζωή, όπως τόνισε ο Δήμαρχος Χίου Μανώλης Βουρνούς (που σαν Αρχιτέκτονας είναι ευαισθητοποιημένος πάνω στο θέμα). Πρόσθεσε ότι ο Δήμος Χίου έχει υπογράψει μια Προγραμματική Σύμβαση(με πολλές πιθανότητες επιτυχίας)με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, την Περιφέρεια Βορείου Αίγαίου, το Υπουργείο Πολιτισμού και το Υπουργείο Αιγαίου(που σ' αυτήν θα συμμετέχουν ως παρατηρητές και το Υπουργείο Ανάπτυξης και ο ΕΟΤ)για να έχουμε ''για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένα νέο θεσμικό πλαίσιο ολιστικής αντιμετώπισης της διατήρησης και όχι μονόπλευρη οπτική και στασιμότητα τέτοιων θεμάτων''.

Τέλος ο Δήμαρχος Χίου τόνισε ότι εκείνη η χρόνια Δικαστική διαμάχη μεταξύ Νοσοκομείου και Δήμου Χίου που υπάρχει σχετικά με τη χρήση του Παπαπαντελίδικου, πρέπει να λήξει το ταχύτερο γιατί δεν έχει κανένα νόημα. Ο Δήμαρχος Χίου Μανώλης Βουρνούς (όπως και ο Πρόεδρος του Ομηρείου Ηλίας Σμυρνιούδης) εξέφρασε τη χαρά του για τη δραστηριότητα και τις φρέσκιες ιδέες που παρουσίασαν οι δύο νέοι Αρχιτέκτονες (που δεν είναι Χιώτες) για τον Κάμπο της Χίου...και δήλωσε αισιόδοξος για το μέλλον.

                  Η Ματρώνα Μηλέση, η νεαρή Αρχιτέκτων που παρουσίασε την πρόταση την οποία μελέτησαν και εκπόνησαν, για τον Κάμπο της Χίου και την επανάχρηση του Αρχοντικού Παπαπαντελίδη, μαζί με τον Κωνσταντίνο Τσούκα (ως Διπλωματική τους Εργασία) τόνισε την αέναη εποπτεία και υποστήριξη της Καθηγήτριάς τους Μαρίας Δούση στο έργο τους. Έκλεισε λέγοντας ''θελήσαμε με την ορμή, τη φλόγα και τα όνειρα που μας διακατέχουν τώρα που σπουδάσαμε και μόλις αποφοιτήσαμε να δημιουργήσουμε και να προσφέρουμε ένα έργο πραγματικά καλό και ωφέλιμο''!

           Δημήτρης Ζαφείρης

Δευ, 01/06/2020 - 19:50

Στην πλατεία του Κάστρου, ανάμεσα στην αρχή των οδών Μπεν Ζαχαρίου και Αγίου Γεωργίου, δεσπόζει ένα ιδιαίτερο κτίσμα, το οποίο στις μέρες μας είναι γνωστό με την ονομασία «Πρώην Ξενοδοχείο Απόλλων».

Το Κάστρο της Χίου όταν πέρασε στα χέρια των Οθωμανών, χρησιμοποιήθηκε εξ’ ολοκλήρου ως ο πλεόν ενδεδειγμένος, λόγω της προστασίας που παρείχαν τα τείχη, χώρος για να κατοικήσουν. Έτσι, πριν την απελευθέρωση του 1912, το κτίριο άνηκε σε μουσουλμάνους, ήταν τριώροφη κατοικία συνολικής έκτασης 147 τ.μ και αποτελείτο από δέκα δωμάτια και τρία μαγειρεία.

Μέχρι και το 1927, όπου η Εθνική Τράπεζα (ήταν η διαχειρίστρια για τα κτήματα στην Ελλάδα που ανήκαν σε μουσουλμάνους και τα οποία ανταλλάχθησαν με αυτά χριστιανών {Ελλήνων} στη Μικρά Ασία) το έβγαλε σε πλειστηριασμό μαζί με άλλα ακίνητα του Κάστρου, στο κτίριο εγκαταστάθηκαν οικογένειες προσφύγων από τη Μικρά Ασία.

Το 1927 πραγματοποιείται η πρώτη αγοραπωλησία και το κτίριο περνάει στα χέρια Έλληνα αγοραστή.

Η αρχική χρήση του ήταν ως κατοικία των ιδιοκτητών, αλλά και ως ξενοδοχείου από την επόμενη χρονιά, δηλαδή το 1928. Σε αυτό δόθηκε η ονομασία «Απόλλων».

Το 2007 το κτίριο είχε ήδη περάσει στα χέρια του δήμου Χίου, φορέας ο οποίος ανέλαβε την αναπαλαίωση και την επανάχρηση του κτιρίου.

Τα περισσότερα κτίσματα στο Κάστρο, όπως και στην πόλη της Χίου, καταστράφηκαν ή υπέστησαν εκτεταμένες ζημιές κατά τον καταστροφικό σεισμό του 1881.

Με βάση την αρχιτεκτονική μελέτη λοιπόν για αποκατάσταση του κτιρίου το 2007, το κτίσμα είναι διώροφο στην πλευρά προς την πλατεία και τριώροφο προς το εσωτερικό του.

Παλαιότερο σημείο του αποδείχθηκε πως είναι το θολωτό ισόγειο ορθογωνικό κτίσμα (σήμερα φιλοξενεί το σύλλογο του «Αγίου Γεωργίου»), το οποίο χρονολογείται πολύ πριν το σεισμό του 1881. Δεύτερο παλαιότερο τμήμα του «Απόλλων» θεωρείται το γωνιακό κτίσμα στην πλατεία με την οδό Μπεν Ζαχαρίου, το οποίο έχει τοξωτά πλαίσια και του οποίου η δημιουργία χρονολογείται περίπου στα τέλη του 18ου αιώνα.

Σήμερα το κτίριο έχει δοθεί για χρήση από το Δήμο Χίου σε διάφορους συλλόγους, ανάμεσα τους και ο δικός μας σύλλογος.

Ο μοναδικός χώρος ο οποίος παραμένει αναξιοποίητος, είναι η αίθουσα/γωνιακό δωμάτιο στη συμβολή της πλατείας του Κάστρου με την οδό Μπεν Ζαχαρίου (η οποία βέβαια για κάποιο διάστημα χρησιμοποιήθηκε ως χώρος εστίασης).

Η πρότασή μας είναι ότι ο χώρος αυτός είναι κατάλληλος λόγω θέσης για να χρησιμοποιηθεί από το Δήμο Χίου ως σημείο πληροφοριών (information point) για τους επισκέπτες του Κάστρου και πιθανής φιλοξενίας δημοτικών ή άλλων εκδηλώσεων αναφορικά με αυτό.

Από τη μία, η θέση του είναι ιδανική γιατί βρίσκεται στην κεντρική πλατεία και ο επισκέπτης μπορεί να το εντοπίσει και απο τις δύο κύριες εισόδους του Κάστρου, δηλαδή την κεντρική πύλη που οδηγεί στην πλατεία και την είσοδο από το λιμάνι.

Από την άλλη, θα μπορούσε να ενταχθεί σε κάποιο πρόγραμμα, όπως αυτό των αστικών αναπλάσεων και να διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε να προσφέρει τις απαιτούμενες πληροφορίες για να μπορέσει κάποιος να ξεναγηθεί σωστά στο Κάστρο (να θυμήσουμε ότι τέτοιο ρόλο είχε αναλάβει συγκεκριμένη ιδιωτική πρωτοβουλία που παλαιότερα δραστηριοποιούνταν στο Κάστρο, υποκαθιστώντας έτσι την ανύπακρτη φροντίδα που οι δημοτικές υπηρεσίες θα έπρεπε να παρέχουν για ένα τέτοιο μνημείο, όπως το Κάστρο), όπως παραδείγματος χάριν, με τη διανομή ενημερωτικού υλικού και χάρτη.

Ένα σημείο πληροφόρησης θα μπορούσε να προσφέρει και ψηφιακή προβολή της ιστορίας του Κάστρου της Χίου (στα πρότυπα της αντίστοιχης που υπάρχει στο Μουσείο Μαστίχας και προβάλει την ιστορία της Χίου μέσω της συμβολής της μαστίχας σε αυτήν) και των σημαντικότερων μνημείων του σε διάφορες γλώσσες. Στο προτεινόμενο σημείο πληροφόρησης θα μπορούσε να τοποθετηθεί και μόνιμος ηλεκτρονικός διαδραστικός χάρτης του Κάστρου όπου ο επισκέπτης θα μπορούσε πατώντας πάνω σε καίρια σημεία του, να ενημερωθεί για την ιστορία, το σκοπό και τη σημασία τους.

Συντάχθηκε από την Μ. Ματθαίου και Λ. Γλύπτης, μέλη Ε.Ο.Δ Το Κάστρο της Χίου ένας Χαμένος Παράδεισος

Το Πρώην Ξενοδοχείο Απόλλων πριν την αποκατάσταση του από το δήμο Χίου – Φωτογραφία αναρτημένη στις Παλαιές Φωτογραφίες Χίου