Αν μιλούσαν τα μνημεία…
Αν μιλούσαν οι φωτογραφίες…
Τα τηλεοπτικά ρεπορτάζ…
Οι εκδόσεις, τα αφιερώματα στον τύπο…
Όλα μιλάνε! Ποιος- από τους υπευθύνους- ακούει πραγματικά;
Αυτό το ρητορικό ερώτημα, επανήλθε μέσα στον Απρίλιο, με πρόσφατες φωτογραφίες τραβηγμένες από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Κοφινά- Σήφι, Ματθαίο Μαυρογιώργη. Φωτογραφίες που δείχνουν ότι πάνω τα ιστορικά κτήρια με την θαυμαστική αρχιτεκτονική και τα πολύτιμα, δομικά υλικά που ήλθαν ως δωρεές Χίων του εξωτερικού για την επισκευή του, χρώματα και σχέδια βεβηλώνουν, αμαυρώνουν όλο και περισσότερο το χώρο και την Ιστορία του.
Η έντονη επικαιρότητα των ημερών, τις άφησε για λίγο σε αναμονή.
Όταν διαβάσαμε όμως για το «χορό εκατομμυρίων» που διαθέτει η Πολιτεία, για διάσωση, ανάδειξη πολύ νεότερων κτηρίων που δεν αναγράφονται όπως το ΛΩΒΟΚΟΜΕΙΟ ΤΗΣ ΧΙΟΥ, σε πλήθος βιβλίων, αφιερωμάτων ως «Η Σπιναλόγκα της Χίου» αλλά και στην μηχανή αναζήτησης της GOOGLE , ως το «…μακροβιότερο Λεπροκομείο της Ελλάδας με συνεχή παρουσία περίπου 6 αιώνων ταγμένο στην περίθαλψη ασθενών από τη λέπρα…» τότε, ο προβληματισμός ανέβηκε και πάλι στην επιφάνεια! Φούντωσε!
Μόλις πριν τρία χρόνια μαζί με τον Πρόεδρο και μέλη του ΔΣ είχαμε πραγματοποιήσει στον ίδιο χώρο, το πολλοστό τηλεοπτικό αφιέρωμα στην Ιστορία του Λωβοκομείου που ήταν άρρηκτα δεμένο με την περιοχή μαζί με μια ακόμη έκκληση για την σωτηρία του.
Η ζωντανή σχέση των κατοίκων του Κοφινά με το Λωβοκομείο δεν σχετίζεται μόνο με την εποχή των Γενουατών, οπότε και επελέγη η «Κοιλάδα της Υπακοής» για την ίδρυση του, αλλά κυρίως γιατί αιώνες πίσω, οι κάτοικοι του, «αγκάλιαζαν» τους ασθενείς και όλους, όσοι με κάθε τρόπο στάθηκαν στο πλευρό τους εργαζόμενοι, προσφέροντας εθελοντικά τις υπηρεσίες τους, παρά τις συστάσεις για την μεταδοτικότητα της νόσου του Χάνσεν.
Για μια ακόμη φορά, οι ίδιοι άνθρωποι που χρόνια τώρα, επανέλαβαν, όπως και οι προκάτοχοι τους στο ΔΣ του Συλλόγου, τα ισχυρά επιχειρήματα προκειμένου να πείσουν την Πολιτεία, για την μοναδικότητα του Λωβοκομείου, την ανάγκη να προστατευθεί και να αναδειχθεί ως Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Μαζί με εξίσου ευαισθητοποιημένους φορείς και πολίτες του νησιού.
Έχει χυθεί πολύ μελάνι, ακόμη και από το 2011, οπότε και χαρακτηρίστηκε ως ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΟ ΜΝΗΜΕΙΟ από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού.
Στην ιστοσελίδα Archaiologia, με ημερομηνία 25 Σεπτεμβρίου του 2024 διαβάζουμε : «Νέα αρχή για το ιστορικό Λωβοκομείο της Χίου, μέσα από διεθνή διαγωνισμό η αξιοποίηση του», ενώ στο κείμενο που το συνοδεύει, αναφέρει ότι η προκήρυξη του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, οι προδιαγραφές του, φέρουν την υπογραφή του Περιφερειάρχη Κ. Μουτζούρη.
Όσοι διάβασαν την σχετική είδηση, προφανώς θα πήραν μια ανάσα…
Ίσως βιάστηκαν, γιατί τα γεγονότα, όπως έχουν καταγραφεί αλλού μας οδηγούν!
Οι επισκέψεις του Συλλόγου στα γραφεία της Περιφέρειας, δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα.
Ένα χρόνο πριν , την άνοιξη του 2025, οι κάτοικοι που έχουν ζήσει προηγούμενες πυρκαγιές, γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες του χώρου, πριν η καταστροφική πυρκαγιά της 22ας Ιουνίου που ξεκίνησε από την περιοχή Κοφινά, για την οποία ήχησε και το πρώτο 112, αντιπροσωπεία του Συλλόγου και των κατοίκων του Κοφινά, επισκέπτεται τον Αντιπεριφερειάρχη και ζητά τον άμεσο καθαρισμό της περιοχής από τα καμένα δέντρα προηγούμενων πυρκαγιών και τον περιορισμό της βλάστησης που μπορεί να συμβάλει στην επέκταση μιας πυρκαγιάς καθώς εφάπτεται με τα ιστορικά κτήρια. Κυρίαρχο μέλημα τους η προστασία του Μνημείου από μια ενδεχόμενη πυρκαγιά!
Καθαρισμός που ποτέ δεν έγινε! Η φωτιά που πέρασε, κατέκαψε το πανέμορφο, καταπράσινο τοπίο και πλησίασε απειλητικά τα κτήρια, όσα έχουν διασωθεί, παρά την κραυγαλέα παραμέληση τους…
Έτσι ένας από τους σημαντικούς πόλους έλξης που ήταν η κατάφυτη, ολοπράσινη πλαγιά, δίπλα στα κτήρια, ο μισός «θησαυρός» του, καταστράφηκε, ενώ μπορούσε να είχε διασωθεί…
Δεν εισακούστηκε η έγκαιρη προειδοποίηση και η εναγώνια «κραυγή» του Συλλόγου και των κατοίκων του Κοφινά!
Ακόμη και όταν «μαύρισε» το παραδεισένιο περιβάλλον του Λωβοκομείου, ο Σύλλογος, κάτοικοι της περιοχής αλλά και πολίτες, δεν έπαψαν να εκπέμπουν έστω και ένα ύστατο S.O.S. για την σωτηρία του.
Είχαν καιρό πριν τοποθετήσει την προστατευτική μπάρα στο προσκυνητάρι, στην είσοδο του χωμάτινου δρόμου που οδηγεί στο κτηριακό συγκρότημα αλλά και στους δύο ιστορικούς ναούς του Λωβοκομείου. Με την ελπίδα, ότι θα αποτρέψει την είσοδο «στους μη έχοντες εργασίαν». Αγνοήθηκε και η μπάρα…
Επόμενο βήμα ήταν να ζητήσουν την παρέμβαση της Ιεράς Μητρόπολης και της Περιφέρειας που έχουν αρμοδιότητα και ευθύνη για το χώρο του Λωβοκομείου. Για πολλοστή φορά, καθώς μαζί με την φθορά του χρόνου, τα περίτεχνα κτήρια που φιλοξενούσαν τους νοσηλευόμενους, δέχονταν συνεχείς «επιθέσεις» από αγνώστους που «εισέβαλλαν» στο χώρο και προκαλούσαν βανδαλισμούς.
Σημειωτέον, ότι σε αρκετούς εξωτερικούς τοίχους των κτηρίων οι ασθενείς άφηναν το αποτύπωμα του πόνου και της παρουσίας τους εκεί. Όπως έχουν καταγραφεί και σε τηλεοπτικά ρεπορτάζ, έγραφαν τα αρχικά τους, το χωριό προέλευσης τους και δύο λόγια, για τις επόμενες γενιές. Αφού, ακόμη και μετά το θάνατο τους, έπρεπε να σβηστούν τα «ίχνη» τους, να μην μείνει ούτε το όνομα τους, για να μην στιγματιστεί η οικογένεια τους. Οι τάφοι τους, πίσω και ψηλότερα από τα κτήρια που διέμεναν, είχαν μόνο νούμερα, κανένα όνομα!
Ζωντανοί και νεκροί, έπρεπε να μείνουν άγνωστοι, αόρατοι, απομονωμένοι.
Σε έναν τόπο με τέτοιο ανθρώπινο πόνο, με τόση ανθρωπιά από ιερωμένους και απλούς πολίτες που φρόντιζαν τους ασθενείς, η βεβήλωση της μνήμης τους, του Μνημείου, είναι πράξη ύψιστης ασέβειας…
Οι νεώτερες φωτογραφίες του Συλλόγου αποδεικνύουν περίτρανα, ότι όχι μόνο δεν ανακόπτεται αυτή η «εισβολή» αγνώστων στο χώρο που τον βεβηλώνουν!
Δυστυχώς, χρόνο με το χρόνο «κλέβουν» όλο και περισσότερο από την αρμονία των χρωμάτων και υλικών της εξωτερικής όψη των τόσο φροντισμένων για την εποχή κτηρίων!
Όλα δομημένα, με πανάκριβα δομικά υλικά, από το εξωτερικό, ως δωρεές Χίων της διασποράς, που ακόμη και μεσοαστικές οικίες της εποχής, δεν τα διέθεταν…
«Για μια ακόμη φορά, όταν είδαμε αυτά τα χάλια που φαίνονται στις φωτογραφίες, ζητήσαμε να τοποθετηθούν κάμερες! Οπωσδήποτε πρέπει να μπουν κάμερες ασφαλείας σε αυτό το χώρο! Χρόνια το ζητάμε. Ξανακάναμε αίτημα προς την Μητρόπολη και την Περιφέρεια. Από την πλευρά της Μητρόπολης υπήρχε μια θετική στάση. Από την Περιφέρεια… Ακόμη περιμένουμε…
Βλέπουμε τι συμβαίνει και σε άλλα θέματα της κοινωνίας που περιμένουν λύσεις…
Όμως εμείς θα συνεχίσουμε να προσπαθούμε για να έχουμε ήσυχη την συνείδηση μας» κατέληξε ο Πρόεδρος του ΕΕΑΣ Κοφινά- Σήφι, λίγο καιρό πριν την διοργάνωση περιπάτου με το σύλλογο «Περιπατείν» στο εγκαταλειμμένο, παρολίγον καμένο και όλο περισσότερο βεβηλωμένο, βανδαλισμένο ΛΩΒΟΚΟΜΕΙΟ.
Φυσικά και οι πολίτες, φορείς, ανταποκρίνονται, όπως και όλες τις πρωτοβουλίες, τα καλέσματα που όσα έγιναν τα προηγούμενα χρόνια με σκοπό την ανάδειξη του, και εν τέλει την προστασία του από την Πολιτεία.
Όμως αυτό αρκεί;…
Θα είχε καεί το πράσινο που το περιβάλλει και ήταν το στολίδι του, αν είχαν ενδιαφερθεί;
Θα γινόταν τα σπάνια, ιστορικά κτήρια του, «καμβάς» για βωμολοχίες και «υπογραφές ασέβειας» στους ανθρώπους που νοσηλεύτηκαν, υπέφεραν, ακρωτηριάστηκαν, πέθαναν αλλά και εκείνων με κίνδυνο της ζωής τους νοσήλευσαν, εργάστηκαν, φρόντισαν τους ασθενείς σε βάθος χρόνου μέχρι και το 1959 που μεταφέρθηκαν στην Αθήνα;
Αν το ΛΩΒΟΚΟΜΕΙΟ ήταν σε άλλο τόπο, όχι στην Χίο, αν ήταν κοντά στο… λιμάνι, άραγε θα είχε αφεθεί στην φθορά του χρόνου, της φωτιάς και ασεβών ανθρώπων;
Περιμένουμε… Όχι απαντήσεις. Πράξεις!
Ευγενία Κώττη
