Χίος, Κυριακή 18 Φεβρουαρίου

Το πρέπει να προσέχουμε με το ηλεκτρικό ρεύμα

Τετ, 07/02/2018 - 06:37
Μιχάλης Παπάς

Η υπενθύμιση των κανόνων ασφαλείας έρχεται πάντα μετά από κάποιο τραγικό συμβάν. Αυτό ισχύει για κάθε είδους ατύχημα και για κάθε είδους κίνδυνο. Έτσι και στην περίπτωση του ηλεκτρικού κινδύνου οφείλουμε να επισημάνουμε ότι μια ηλεκτρολογική εγκατάσταση μπορεί να γίνει εξαιρετικά ασφαλής εφόσον τηρούνται οι κανόνες που έχουν θεσπιστεί. Αν δεν τηρούνται οι κανόνες μια εγκατάσταση και πάλι μπορεί να λειτουργεί, αλλά ως ατύχημα που περιμένει να συμβεί. Το ατύχημα μπορεί να είναι μια πιθανή δυσλειτουργία ή καταστροφή συσκευών, μια πυρκαγιά και στην χειρότερη περίπτωση ηλεκτροπληξία με τις γνωστές τραγικές συνέπειες…

Οι σημαντικότεροι κανόνες για μια σωστή ηλεκτρολογική εγκατάσταση είναι συνοπτικά οι εξής:

  1. Σωστή επιλογή για διατομές, τύπο αγωγών/καλωδίων,  χρωματισμό τους και τρόπο τοποθέτησής τους.
  2. Σωστός διαχωρισμός κυκλωμάτων. (Δεν μπορεί σε μια γραμμή να είναι φορτωμένες όλες οι καταναλώσεις μιας εγκατάστασης, θα πρέπει να είναι μοιρασμένες σε διαφορετικά κυκλώματα προκειμένου να αποφεύγεται η συνεχής καταπόνηση των κυκλωμάτων και των ασφαλιστικών διατάξεων από την οριακή λειτουργία)
  3. Συνέχεια των αγωγών (σωστές συνδέσεις) και κυρίως του αγωγού προστασίας (γείωση)
  4. Σωστή μόνωση των αγωγών και των συνδέσεων.
  5. Σωστή ασφάλιση κυκλωμάτων.
  6. Σωστή επιλογή μέτρων προστασίας και πιθανά λειτουργία κυκλωμάτων σε χαμηλή τάση.
  7. Καλή γείωση της εγκατάστασης.
  8. Εγκατάσταση Διακόπτη/ών Διαφυγής Έντασης (υποχρεωτικά από το 2006) που να καλύπτει όλη την εγκατάσταση ισχυρών ρευμάτων.
  9. Σωστή επιλογή υλικών (ποιότητα, χαρακτηριστικά, βαθμός στεγανότητας)
  10. Σωστή τοποθέτηση (θέσεις, ύψη) και συνδέσεις των υλικών.
  11. ΔΗΛΑΔΗ: Τήρηση των προδιαγραφών

Η ρευματοδότηση μιας εγκατάστασης πλέον γίνεται αφού έχει τηρηθεί μια διαδικασία στην κατασκευή που επιβεβαιώνεται από την Υπεύθυνη Δήλωση Εγκατάστατη (ΥΔΕ). Η ΥΔΕ τα τελευταία χρόνια δεν είναι ένα απλό σχέδιο που απεικονίζει την εγκατάσταση αλλά είναι και μια σειρά μετρήσεων και καταγραφών που επιβεβαιώνουν τις προδιαγραφές και την ασφάλεια της εγκατάστασης. Ανάλογα με το είδος του χώρου σε τακτά χρονικά διαστήματα απαιτείται επανέλεγχος προκειμένου να εντοπιστούν υλικά και εξαρτήματα που έχουν φθάσει στο τέλος της  ζωής τους ή πιθανές διαφοροποιήσεις σε σχέση με νέους κανόνες που πρέπει να εφαρμοστούν.

Αφού λοιπόν μια εγκατάσταση θεωρητικά παραδίδεται ασφαλής γιατί συνεχίζουν να υπάρχουν ατυχήματα;

Α) Ο πρώτος λόγος είναι η μη τήρηση των προδιαγραφών σε συνδυασμό με εκπόνηση «εικονικών» ΥΔΕ.

Όπως συμβαίνει σε κάθε κλάδο υπάρχουν καλοί και κακοί επαγγελματίες. Και στην περίπτωση των ηλεκτρολογικών εγκαταστάσεων υπάρχουν περιπτώσεις ηλεκτρολόγων ή μη ηλεκτρολόγων που κάνουν κακές εγκαταστάσεις. Ο συνδυασμός που σκοτώνει είναι μια κακή εγκατάσταση που συνοδεύεται από μια «εικονική» ΥΔΕ προκειμένου να ρευματοδοτηθεί.

Β) Κατά τον επανέλεγχο μιας εγκατάστασης προκύπτουν ελλείψεις αλλά ο πελάτης δεν είναι πρόθυμος να τις επιδιορθώσει λόγω κόστους ή «ζημιών».

Βρίσκει λοιπόν τον ηλεκτρολόγο της περίπτωσης (Α) και παρακάμπτει το πρόβλημα με τα αντίστοιχα ρίσκα που αφορούν τη ζωή του αλλά και τις ζωές άλλων.

Γ) Η εγκατάσταση δεν επανελέγχεται ποτέ.

Αν μια εγκατάσταση δεν αλλάξει χρήστη δεν υπάρχει καμία διαδικασία που να υποχρεώνει τον ιδιοκτήτη να κάνει επανέλεγχο. Άρα μια εγκατάσταση του 1950 που δεν αλλάζει χρήστη θα δουλεύει μέχρι τελικής πτώσεως. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι σε μια τέτοια εγκατάσταση θα υπάρχουν υλικά που έχουν εξαντλήσει το χρόνο ζωής τους και σίγουρα δεν έχουν ενσωματωθεί οι νέοι κανονισμοί για επιπλέον μέτρα προστασίας.

Δ) Τα μέτρα προστασίας είναι για τα μάτια και μόνο.

Κάποια στιγμή ο ιδιοκτήτης της εγκατάστασης υποχρεώθηκε κατ’ ελάχιστο να εγκαταστήσει μέτρα προστασίας όμως η υπόλοιπη εγκατάσταση παρουσίασε και άλλες ελλείψεις που δημιουργούν συνεχείς ενεργοποιήσεις του διακόπτη διαφυγής έντασης. Αντί να επιδιορθώσει την εγκατάσταση καλεί τον ηλεκτρολόγο της περίπτωσης (Α) να κάνει μια «πατέντα» και παρακάμπτει το διακόπτη διαφυγής έντασης με το σκεπτικό ότι η εγκατάσταση «δούλευε μια χαρά» πριν και δεν είχε χτυπήσει κανείς-από τύχη…

Ε) Απώλεια του αγωγού προστασίας ή της γείωσης

Το ελάχιστο μέτρο προστασίας σε μια ηλεκτρολογική εγκατάσταση είναι να δοθεί η δυνατότητα στο ρεύμα σε περίπτωση σφάλματος να διαφύγει προς τη γη. Μια τέτοια διαφυγή έχει διπλό σκοπό: α) πιθανά θα ενεργοποιήσει κάποια ασφαλιστική διάταξη β) η διαρροή να βρει ευκολότερο δρόμο προς τη γη αντί διαφύγει προς το σώμα του χειριστή της συσκευής και μέσω αυτού στη γη σκοτώνοντάς τον.

Πιθανή απώλεια του αγωγού προστασίας σε συσκευές λόγω μη σύνδεσης ή αποσύνδεσης του και η καταστροφή του συστήματος γείωσης, συνήθως κατά την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών είναι απώλεια στο ελάχιστο δίχτυ ασφαλείας της εγκατάστασης.

ΣΤ) Ο διακόπτης διαφυγής έντασης δεν ελέγχεται από το χρήστη, αν λειτουργεί, στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στους επανελέγχους.

Ο διακόπτης διαφυγής έντασης (ΔΔΕ) γνωστός και ως «ρελέ» ή «ηλεκτροπληξίας» με απλά λόγια κάνει το εξής: αν το ρεύμα που μπαίνει σε αυτόν είναι μεγαλύτερο από το ρεύμα που βγαίνει από αυτόν κατά κάποιο μέγεθος (ήτοι διαρροή)  και μετά από κάποιον ασφαλή χρόνο, κλασμάτων του δευτερολέπτου, διακόπτει την παροχή. Ο ΔΔΕ καλύπτει για ενδεχόμενη διαρροή ότι βρίσκεται μετά από αυτόν είτε είναι σταθερό κομμάτι της εγκατάστασης ή πολύπριζο ή μπαλαντέζα κλπ. Ο ΔΔΕ δεν είναι βέβαιο ότι θα λειτουργήσει, όταν χρειαστεί, εκτός κι αν δοκιμάζεται σε τακτά χρονικά διαστήματα και αποδεικνύει την λειτουργικότητά του.

 Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε για να είμαστε σχετικά σίγουροι για την αποτελεσματικότητα της συσκευής αυτής είναι σε τακτά χρονικά διαστήματα (κατά μέγιστο 6 μηνών) να πατάμε το κουμπί «TEST» που έχει πάνω του. Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει να «πέφτει» το χειριστήριό του και σε κανένα σημείο της εγκατάστασης δεν πρέπει να υπάρχει ρεύμα. Αν δεν «πέφτει» ή αν μέρη της εγκατάστασης συνεχίζουν να λειτουργούν μετά την πτώση του τότε η εγκατάσταση δεν είναι ασφαλής. Αν έχουμε περισσότερους από έναν διακόπτες διαφυγής έντασης θα πρέπει όλοι να «πέφτουν» μετά το πάτημα του TEST κατά τη σειρά που έχει υποδείξει ο ηλεκτρολόγος της εγκατάστασης. Εν τέλει και σε αυτή την περίπτωση μετά την πτώση όλων των ΔΔΕ δεν πρέπει να υπάρχει πουθενά στην εγκατάσταση ρεύμα.

Κλείνοντας το ενημερωτικά αυτό άρθρο θα ήθελα να επισημάνω ότι κανένα κόστος επανελέγχου και επιδιορθώσεων δεν συγκρίνεται με το κόστος της απώλειας μια ζωής.

 

Παππάς Μιχαήλ

Ηλεκτρολόγος Μηχανικός Τ.Ε.