Οκτώ μήνες από την πρώτη μεγάλη καταστροφική πυρκαγιά του περασμένου Ιουνίου στην κεντρική Χίο και έξι από την εξίσου μεγάλη στην Αμανή, ως προς το αποτύπωμα που άφησε σε επίπεδο οικολογικό οικονομικό, κοινωνικό, ο Πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συλλόγου Χίου, κύριος Χρήστος Γιαννόπαπας, κάνει μια συνολική αποτίμηση της ζημιάς που έχουν υποστεί οι Χιώτες μελισσοκόμοι και των επιπτώσεων τους οικολογικών και οικονομικών.
Από την αρχή της συζήτησης μας περιγράφει την φάση που διανύει ο Σύλλογος αλλά και τα μέλη του.
Προσπαθούν, τόσους μήνες μετά, να υπολογίσουν το μέγεθος της ζημιάς, που όπου είπε χαρακτηριστικά θα μπορέσει να φανεί σε όλη του την έκταση την επόμενη χρονιά, τα δύο- τρία επόμενα χρόνια, όταν θα γίνει η συλλογή του μελιού από την το νέο «μαύρο τοπίο» που άφησαν πίσω τους οι δύο μεγάλες φωτιές στην Χίο, από τις καταστροφικότερες των τελευταίων χρόνων.
«Φωτιά»… στην Μελισσοκομία στην Χίο
Αυτό το βασανιστικό ερώτημα απασχολεί τον ίδιο, το Δ.Σ. αλλά και τα μέλη του Μελισσοκομικού Συλλόγου Χίου, 150 στον αριθμό, 150 οικογένειες που στην πλειοψηφία τους, ασχολούνται συμπληρωματικά με την μελισσοκομία, προκειμένου να ενισχύσουν το εισόδημα τους.
Ήδη από τα προηγούμενα χρόνια, ο Σύλλογος, οι Χιώτες Μελισσοκόμοι, είχαν με έγγραφα, συναντήσεις και κινητοποιήσεις έξω από την Περιφέρεια εκφράσει τον προβληματισμό τους, για τις σοβαρές δυσκολίες του κλάδου. Υψηλό κόστος στην παραγωγή του μελιού, «ελληνοποίηση» άλλων, με καθηλωμένες τιμές στην πώληση του, ήταν μερικά από τα αιτήματά τους που οδήγησαν στην περσινή τους κινητοποίηση, έξω από την Περιφέρεια. Προ φωτιάς… Τώρα στα ήδη υπάρχοντα ζωτικά προβλήματα τους, προστέθηκαν νέα, που καθιστούν οριακή την επιβίωση του κλάδου…
Ως ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ χαρακτήρισε αρχικά, τις φωτιές του Ιούνη και Αυγούστου που σημάδεψαν το «σώμα» της Κεντρικής Χίου. Τα διαθέσιμα στοιχεία επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές, όσον αφορά το παρελθόν, το παρόν και το αβέβαιο πλέον μέλλον της Μελισσοκομίας στην Χίο.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στη Χίο, πριν το «πύρινο καλοκαίρι» του 2025, οι Χιώτες μελισσοκόμοι διέθεταν περίπου από 12- 15.000 κυψέλες. Τώρα, ο κύριος Γιαννόπαπας, εκτιμά ότι ο αριθμός τους, έχει πέσει δραματικά , περίπου στις 8.000 κυψέλες και αναμένεται το επόμενο διάστημα, να μειωθούν ακόμη περισσότερο. Από τις δύο πυρκαγιές, ο Πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συλλόγου Χίου, εκτιμά ότι έχουν καεί περίπου 1.500 κυψέλες, ενώ μέλη του Συλλόγου υπέστησαν επίσης ολοκληρωτική καταστροφή σε αποθήκες όπου φύλασσαν ποσότητες μελιού, τον εξοπλισμό τους. Ενδεικτικά αναφέρθηκε σε ένα από τα μέλη που του κάηκε 1 τόνος μέλι, που υπερβαίνει τις 10 χιλιάδες, ευρώ. Ήταν τέτοιο το θερμικό φορτίο που έλιωσαν και οι μεταλλικοί χώροι φύλαξης του. Σε πολλές χιλιάδες ευρώ, ανέρχεται και η καταστροφή των εργαλείων και του εξοπλισμού που φύλασσαν συνάδελφοι του σε αποθήκες που κάηκαν ολοσχερώς.
« Που να πάμε;»
Με δεκάδες χιλιάδες στρέμματα δάσους και άλλων εκτάσεων, καμένες αυτό το καλοκαίρι, αναδεικνύεται κυρίαρχο, βασανιστικό το ερώτημα των Χιωτών Μελισσοκόμων, ακόμη και αυτών που δεν κάηκαν οι κυψέλες τους:« Που να πάμε;».
Όπως είπε ο Πρόεδρος υπάρχει μια αναλογία με τους πληγέντες κτηνοτρόφους. Όπως και εκείνοι αναζητούν τρόπους και χώρους για να συντηρήσουν τα κοπάδια τους, ανάλογα και οι μελισσοκόμοι αναζητούν τρόπους για να μπορούν οι μέλισσες να συλλέξουν γύρη και να παράξουν με θαυμαστό τρόπο το χιώτικο μέλι.
Ο Προέδρος τους μεταφέρει ακριβώς αυτή την αγωνία: «Είμαστε απογοητευμένοι, ναι τα σώσαμε τα μελίσσια μας, αλλά τώρα που θα τα πάμε; Τί θα γίνουμε… Κυκλάδες;» είναι η φράση μέσα στην οποία ο κύριος Γιαννόπαπας συμπύκνωσε την ανασφάλεια για το μέλλον του κλάδου τους στη Χίο, που βιώνουν οι μελισσοκόμοι, μετά τις διαδοχικές φωτιές του περσινού καλοκαιριού που κατέκαψαν την κεντρική Χίο και την Αμανή.
Πρακτικά, μέσα από αυτές τις δηλώσεις αναδεικνύεται έμμεσα η ομοιότητα κτηνοτρόφων και μελισσοκόμων. Όση ανάγκη έχουν τα εναπομείντα πρόβατα, κατσίκες, βοοειδή για χώρους βόσκησης-σίτισης, το ίδιο και οι μέλισσες, που αν κατάφεραν να διασωθούν από την πύρινη λαίλαπα, είτε θανατώνονται από το υψηλό θερμικό φορτίο, τους πυκνούς καπνούς, οπότε οι κηρύθρες αν και εξωτερικά δεν φαίνονται κατεστραμμένες από την φωτιά, στο εσωτερικό τους ισορροπούν μεταξύ ζωής και θανάτου. Έχουν αποδυναμωθεί επικίνδυνα αφού γύρω τους έχουν καεί δέντρα, θάμνοι, λουλούδια κάθε πηγή ζωής, από την οποία μπορούν να συλλέξουν γύρη. Επομένως, αν πραγματικά θέλουν οι διοικούντες, οι αιρετοί, να διατηρηθεί και να μην συρρικνωθεί, ακόμη χειρότερα να εξαφανισθεί η Μελισσόκομία στη Χίο, ακόμη και οι χιλιάδες διασωθείσες κυψέλες του νησιού, όπως είπε ο κύριος Γιαννόπαπας χρειάζονται ένα προστατευμένο χώρο από την Πολιτεία, προστατευμένοι χώροι βόσκησης, ακόμη και ένα ειδικό πάρκο, για να μπορέσουν οι Χιώτες μελισσοκόμοι να μεταφέρουν εκεί τις κυψέλες τους, ώστε όχι απλώς να επιβιώσουν αλλά και να αναπτυχθούν περισσότερο. «Η νησιωτική μελισσοκομία δεν είναι ίδια με την ηπειρωτική» σημείωσε ο κύριος Γιαννόπαπας, συμπληρώνοντας ότι οι χιώτες μελισσοκόμοι, μετά την ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή που υπέστη το νησί μας, δεν έχουν που να στραφούν για να σώσουν την «περιουσία» τους… Χωρίς διάθεση να δραματοποιήσει την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Χίο μετά τις δύο μεγάλες φωτιές, ο Πρόεδρος των Μελισσοκόμων είπε: « Δεν υπάρχει μέλλον για την Μελισσοκομία, δεν θα υπάρχει «σοδειά» πρωτογενής τομέας. Αυτές οι 150 οικογένειες που ζούσαν με το συμπληρωματικό εισόδημα από την Μελισσοκομία τώρα τί θα απογίνουν;»…
«Όχι μόνο ζάχαρη»
Από την περσινή τους κινητοποίηση στο κέντρο της πόλης, έξω από την Περιφέρεια, είχαν θέσει τα αιτήματα τους. Ωστόσο η «εξαφάνιση» χιλιάδων στρεμμάτων, δάσους, θάμνων, καλλιεργειών, άλλαξε τις προτεραιότητες. Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Μελισσοκόμων Χίου εστιάζοντας στο «μαύρο τοπίο» μετά τις φωτιές του περσινού καλοκαιριού, καλεί την Πολιτεία και τους εκπροσώπους της «βουλευτές, Περιφέρεια, Δήμο» να σκύψουν ουσιαστικά πάνω και από τους Μελισσοκόμους του νησιού που μπορεί να μην έχουν χάσει όλες τις κυψέλες τους, όλο τον εξοπλισμό τους, έχουν χάσει το «πράσινο», δέντρα, θάμνους , φυτά που έθρεφαν τις μέλισσες τους και παρήγαγαν εξαιρετικό χιώτικο μέλι.
Αναφέρθηκε στην μοναδική βοήθεια, που όπως είπε, έλαβαν ως Σύλλογος, ως πυρόπληκτοι και εκείνοι, από το Δήμο Χίου, τους 5,5 τόνους ζάχαρης… Με βάσει τον αριθμό των γραμμένων, ενεργών μελισσοκόμων, οι 5,5 τόνοι ζάχαρη που μοιράστηκαν μετά την φωτιά από το Δήμο Χίου, αντιστοιχούν περίπου σε 2-3 κιλά ζάχαρη σε κάθε μελισσοκόμο… Αξία της «δωρεάς» ούτε 3 ευρώ σε κάθε μελισσοκόμο… « Πρέπει να σταματήσει αυτή η «τσίχλα», μοιράζουμε ζάχαρη μετά από μια τέτοια καταστροφή… Χρειαζόμαστε ενίσχυση σε υποδομές, εργαλεία που θα δώσουν προοπτική στον Σύλλογο και τους μελισσοκόμους της Χίου. Ο Δήμαρχος Χίου, δεσμεύτηκε σε μία από τις συναντήσεις που είχαν μαζί του, μετά την φωτιά, ότι θα αναλάβει την προμήθεια ενός ψυχτικού θαλάμου που θα διευκολύνει σημαντικά τους μελισσοκόμους. Αυτό αναμένεται μετά την ψήφιση του προϋπολογισμού μέσα στο Φλεβάρη.
Δωρεά που αν δεν συνοδευτεί από την αναζήτηση, δημιουργία και διαφύλαξη «βοσκοτόπων», πρασίνου, για τις μέλισσες, δεν επαρκεί για την σωτηρία της Μελισσοκομίας στην Χίο .
Παρά τις ιδιωτικές δωρεές στο Σύλλογο Μελισσοκόμων, ο Πρόεδρος των Μελισσοκόμων, έχοντας εμπειρίας από το παρελθόν, λέει ξεκάθαρα ότι για την διάσωση της Μελισσοκομίας της Χίου, μετά την καταστροφή της Φωτιάς του 2025 και την συσσωρευμένη οικολογική καταστροφή των προηγούμενων ετών…
«ΔΕΝ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ ΠΙΑ ΛΟΓΙΑ ΚΑΙ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ» τόνισε απευθυνόμενος στους διοικούντες του νησιού.
Θεωρεί σημαντική την ασφάλιση των κυψελών, ωστόσο ως προς τον ΕΛΓΑ, σημείωσε ότι η καταγραφή των ζημιών και των πληγέντων Χιωτών μελισσοκόμων, στην πρώτη φωτιά του Ιουνίου, έγινε με ικανοποιητικό τρόπο, ενώ δυστυχώς δεν υπήρχε η ίδια ταχύτητα και συνέπεια μετά την φωτιά του Αυγούστου στην Αμανή.
Ετοιμασία για την κινητοποίηση
Ο χρόνος του περιορισμένος καθώς κυρίαρχο γεγονός είναι η κινητοποίηση της Πέμπτης. Χωρίς να χρησιμοποιήσει δραματικούς τόνους, ο Πρόεδρος του Μελισσοκομικού Συλλόγου Χίου, δίνει φωνή στους συναδέλφους του, άνθρωποι που συχνά συνδύαζαν δύο δουλειές για να επιβιώσουν, στερούσαν τον καθημερινό τους χρόνο από την ξεκούραση και την οικογένεια τους, με αντίξοες καιρικές συνθήκες, που βλέπουν κόπους δεκαετιών πάνω στα βουνά της Χίου, να κινδυνεύουν, να καίγονται, να αποδυναμώνονται, να μην μπορούν να τραφούν, να αργοπεθαίνουν… Βαριά η απώλεια για τους συναδέλφους τους που έχασαν τις κυψέλες, τα μελίσσια τους που ήταν όχι απλά η ζήση τους… Με φόντο τα καμένα δέντρα, θάμνοι, φυτά άφησε πίσω της η διπλή φωτιά που σημάδεψε το νησί μας, προετοιμάζεται να πιέσει με τους άλλους μελισσοκόμους του Νομό, τους βουλευτές και τους αιρετούς, ώστε να σκύψουν συνολικά πάνω από τα προβλήματα του κλάδου και κυρίως πάνω από τους πυρόπληκτους μελισσοκόμους, αλλά και την μελισσοκομία συνολικά στην Χίο, ως ένα ακόμη βασικό πυλώνα του πρωτογενούς τομέα στην Χίο.
Κυψέλες που σώθηκαν, δέντρα που χάθηκαν. Γλυκόπικρη γεύση και έντονη ανησυχία για το μέλλον. Χωρίς πολλές εικόνες από τις καμένες κυψέλες, τις κατεστραμμένες αποθήκες που ανάγκασαν τους περισσότερους μελισσοκόμους της Αμανής να «μεταναστεύσουν» στον τόπο τους, να μεταφερθούν νοτιότερα, μήπως σώσουν έστω και μερικές από τις δεκάδες κυψέλες, που σε βάθος δεκαετιών μπόρεσαν να δημιουργήσουν.
Με έναν ακόμη σοβαρό προβληματισμό.
Πως και οι διασωθείσες κυψέλες, δεν θα καταστραφούν στην επόμενη- ο μη γένοιτο- φωτιά, πως θα μπορούν οι μέλισσες να τρέφονται από τη Χία Φύση και όχι με μερικά κιλά- ψίχουλα ζάχαρης που προσφέρονται μετά την καταστροφή…
Ευγενία Κώττη
