Χίος, Κυριακή 8 Δεκεμβρίου

1912.  Η χρονιά που βυθίστηκε ο… Τιτανικός και απελευθερώθηκε η Χίος

Γιάννης Τζούμας
Παρ, 08/11/2019 - 22:47

Τι λέτε, που έδωσε τότε περισσότερη σημασία ο κόσμος;

Μάλλον στο πρώτο, αλλά ο δικός μας… τοπικός κόσμος έχει άλλες αξίες και άλλες προτεραιότητες.

Αν αξίζει να τις δούμε διαβάστε τις παρακάτω γραμμές.

Αποτελούν προδημοσίευση του βιβλίου, που πρόκειται να εκδώσω αν… προλάβω, με το συνεχές τρέξιμο της δημοσιογραφίας και έχει τίτλο «Μια σταγόνα Χιακής ιστορίας».

Μια σταγονίτσα είναι και το έτος 1912.

Προηγείται περιγραφή του 1911 από τα σώματα των Χιακών εφημερίδων, που είναι και οι πηγές μου, όπου όπως γράφω είμαστε σκλαβωμένοι μεν αλλά… χαλαροί, αφού μάλλον είχαμε ενσωματώσει στην τοπική κουλτούρα τους Οθωμανούς Αξιωματούχους και έτσι μπήκαμε στο έτος 1912, που οι πολλοί ψαγμένοι περίμεναν πως δεν θα είναι όπως τα… άλλα.

Κατ΄ αρχήν να δούμε τι γίνονταν τότε στον κόσμο και τον περίγυρο μας.

 

Κατ΄ αρχήν την 1 Ιανουαρίου του 1912 ιδρύεται η Δημοκρατία της Κίνας.

Στις 8 Φεβρουαρίου ο Έλληνας αεροπόρος Εμμανουήλ Αργυρόπουλος εκτελεί με ένα αεροσκάφος Nieuport IV.G την πρώτη πτήση στην Ελλάδα. Στη δεύτερη πτήση, που εκτελεί ο Αργυρόπουλος την ίδια μέρα, έχει συνεπιβάτη τον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο.

Στις 24 Φεβρουαρίου η Ιταλία πραγματοποιεί αιφνιδιαστική επίθεση στο Οθωμανικό λιμάνι της Βηρυτού, ενώ στις 13 Μαρτίου ξεσπά ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος. Η Σερβία και η Βουλγαρία υπογράφουν συμφωνία, βάζοντας τα θεμέλια του Βαλκανικού Συνασπισμού.

Στις 15 Απριλίου το βρετανικό υπερωκεάνιο Τιτανικός βυθίζεται στο βόρειο Ατλαντικό Ωκεανό μετά την πρόσκρουση σε παγόβουνο. Επιβίωσαν μόνο 710 από τους 2.224 επιβαίνοντες.

Στις 4 Μαΐου οι Ιταλοί καταλαμβάνουν τη Ρόδο ενώ στις 13 Μαΐου ο Δημήτριος Καμπέρος πραγματοποιεί την πρώτη πτήση με στρατιωτικό αεροπλάνο στην Ελλάδα.

Στις 29 Μαΐου υπογράφεται η ελληνοβουλγαρική συνθήκη της Σόφιας, ενώ η Χίος μαθαίνει όπως

Στις 17 Ιουλίου οι κάτοικοι της Ικαρίας εκδιώκουν τις μικρές τουρκικές φρουρές και ανακηρύσσουν την Ελευθέρα Πολιτεία Ικαρίας.

Στις 29 Αυγούστου η ελληνική αεροπορία θρηνεί τον πρώτο νεκρό, τον Αλέξανδρο Καραμανλάκη, το αεροπλάνο του οποίου κατέπεσε στον Κορινθιακό κόλπο.

Στις 6 Οκτωβρίου –αρχίζει ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος και ο… χορός των απελευθερώσεων. Ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει την Ελασσόνα και τη Δεσκάτη, ενώ στις 8 Οκτωβρίου το Μαυροβούνιο κηρύσσει και αυτό πόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Στις 8 Οκτωβρίου ο ελληνικός στόλος απελευθερώνει τη Λήμνο, ενώ την επομένη αρχίζει η μάχη του Σαραντάπορου  μεταξύ των Εληνικών και των Οθωμανικών δυνάμεων. Στις 10 Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει τα Σέρβια, στις 11 την Κοζάνη, στις 12 την Φιλιππιάδα, στις 15 την Πτολεμαϊδα, στις 16 την Κατερίνη και την Βέροια. Στις 17 Οκτωβρίου οι Οθωμανοί τούρκοι χάνουν την Νάουσα, στις 18 την Εδεσσα

Την ίδια μέρα, το τορπιλοβόλο 11 με κυβερνήτη τον Νικόλαο Βότση τορπιλίζει στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης το τουρκικό θωρηκτό "Φετχί Μπουλέντ".

Στις 19 Οκτωβρίου αρχίζει η μάχη των Γιαννιτσών με τον ελληνικό στρατό να επιτίθεται κατά των τουρκικών δυνάμεων. Την ίδια μέρα απελευθερώνεται η Σαμοθράκη, αλλά και η Ιταλία παίρνει στην κατοχή της την Τρίπολη (Λιβύη) από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Στις 20 Οκτωβρίου ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει τα Γιαννιτσά, στις 21 την Πρέβεζα

Στις 24 Οκτωβρίου 1912 η μάχη του Κουμάνοβο λήγει με νίκη του Σερβικού στρατού εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ στις 26 Οκτωβρίου η κατεχόμενη από τους Οθωμανούς πόλη της Θεσσαλονίκης απελευθερώνεται από τον ελληνικό στρατό την ημέρα της εορτής του πολιούχου της, Αγίου Δημητρίου. Την ίδια ημέρα, τα σερβικά στρατεύματα καταλαμβάνουν τα Σκόπια.

Ο χορός των απελευθερώσεων συνεχίζεται.

Στις 31 Οκτωβρίου ο  ελληνικός στρατός απελευθερώνει το Μέτσοβο. Την 1 Νοεμβρίου το Πολύκαστρο. Στις 2 Νοεμβρίου το Ελληνικό Βασιλικό Ναυτικό απελευθερώνει το Άγιο Όρος.

Στις 5 Νοεμβρίου 1912 ο Γούντροου Ουίλσον εκλέγεται ως ο 28ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών νικώντας τον εν ενεργεία Ουίλιαμ Χάουαρντ Ταφτ, αλλά την ίδια μέρα ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει την Άρνισσα Πέλλας. Στις 6 Νοεμβρίου ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει το Αμύνταιο και στις 8 Νοεμβρίου τη Φλώρινα και την Μυτιλήνη.

Ε, την 11 Νοεμβρίου 1912 την ημέρα που η Εθνοσυνέλευση των Σαμίων κηρύσσει την ένωση της Σάμου με την Ελλάδα ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει την Καστοριά και τη Χίο.

Δεν έφταναν αυτά τους Οθωμανούς αλλά στις 28 Νοεμβρίου η Αλβανία ανακηρύσσει την ανεξαρτησία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία και στις 7 Δεκεμβρίου ο ελληνικός στρατός απελευθερώνει την Κορυτσά.

Η «χαριστική βολή» έρχεται στις 16 Δεκεμβρίου 1912 όταν Ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό νικά το Οθωμανικό Πολεμικό Ναυτικό στη ναυμαχία της Έλλης.

 

 

Τώρα βέβαια εμείς ξέρουμε τα γεγονότα αλλά οι παππούδες όχι, εκτός είπαμε των πολύ… ψαγμένων που το μυρίζονταν αν κάτι μας λέει πως γερή μύτη είχαν πολλοί.

Τέλος πάντων ας μην παρασυρθούμε απ’ αυτά που θα γίνουν αφού… δεν τα ξέρουμε.

Το 1912 λοιπόν ανατέλλει με τον Οθωμανό Διοικητή της Νήσου να δημοσιεύει τις ευχές του λιτές μεν αλλά… εγκάρδιες. «Από καρδίας εύχομαι προς πάντας τους Ορθοδόξους συμπολίτες μου, ευτυχές και αίσιον το νέον έτος».

Στο μεταξύ στις 9 Ιανουαρίου 1912 διαλύεται η Οθωμανική Βουλή και αρχίζει στη Χίο η… προεκλογική περίοδος. Η εφημερίδα «Παγχιακή» υποστηρίζει τον Ανδρέα Πολεμίδη και η «Νέα Χίος» τον Αχιλλέα Απόδιακο, με το αντράνταχτο επιχείρημα ότι «Η Χίος θέλει Βουλευτή γνωρίζοντα την Τουρκικήν και όχι Βουλευτήν χωρίς μιλιά». Οι στήλες των Χιακών εφημερίδων ασχολούνται και με την δίαιτα των γυναικών με τίτλο «Τι πρέπει να γνωρίζει μια κόρη» ενώ η «Νέα Χίος» ελλείψει… τηλεόρασης περιγράφει τον εκλεκτό της Αχιλλέα Απόδιακο «Περιβολή αριστοκρατική, ξανθός, ολόξανθος, με γαλανά μάτια, με μυαλό τετραγωνικότατο, όχι Αχιλλέας Απόδιακος αλλά Αχιλλεύς Πηλέως».

 

Στις 18 Φεβρουαρίου 1912 η ίδια εφημερίδα πληροφορεί τους αναγνώστες της πως «Οι συμπολίται μας Οθωμανοί είχον χθες την επέτειον της γεννήσεως του Μωάμεθ. Επί τη εορτή ταύτη διενεμήθησαν έξωθεν του Τεμένους Μετζητιέ (το γνωστό μας Τζαμί, σήμερα Βυζαντινό Μουσείο) κατά την υπάρχουσα θρησκευτικήν τάξην διάφορα ζαχαρωτά».

Στο μεταξύ πάλι είχαμε αλλαγές στη Διοίκηση αφού «Την νύχταν της Τρίτης επιβάς του Ατμοπλοίου της «Ουράνας» του Πανταλέοντος ανεχώρησε δια την νέαν του έδραν ο λαοφιλέστατος ημών Διοικητής Κιαζήμ Βέης» και αναμένεται στο νησί ο νέος Εξοχώτατος Διοικητής Φεϊζή Βέης, που έφτασε στις 27 Φεβρουαρίου με το Ατμόπλοιο της Αχαϊκής «Τάσσος».

 

Και ενώ οι εύποροι Χιώτες κάνουν και τις εκδρομές τους αφού ταξιδιωτικά γραφεία διαφημίζουν από 14 έως 30 Μαρτίου εκδρομή στα Ιεροσόλυμα, οι τοπικές εφημερίδες περιγράφουν τον νέο Διοικητή Φεϊζή Βέη.

«Μια φυσιογνωμία συμπαθεστάτη, παράστημα ηγεμονικόν, πρόσωπον εκφραστικότατον, με δυό οφθαλμούς ζωηρούς, εντός των ποίων σπυνθηρίζει καρδία ευγενεστάτη, ευφυϊα έξοχος, αντίληψις οξεία και θέλησις ισχυρά και εν ανάστημα υψηλόν, σώμα εύρωστον, στήθος ευρύ, βάδισμα στρατιωτικόν. Μυλίχιος, γλυκύς, ευπροσήγορος, γνώστης της μητρικής γλώσσης, της Ελληνικής και της Γαλλικής».

 

Οι αλλαγές δεν περιορίζονται στον Διοικητή αφού το… φιάσκο της Μπέλλα βίστα «τρώει» τον Αστυνομικό Διοικητή Αχμέτ Εφέντη, (Σ.Σ. Εκεί είχαν συλληφθεί οι Τούρκοι Αστυνομικοί σκοποί του τοπικού σταθμού κοιμόμενοι) που μετατίθεται στη Ρόδο και στη θέση του έρχεται ο Χουσεϊν Χιλμή Εφέντης, ενώ από αγγελίες στις εφημερίδες διαβάζουμε ότι «Ζητείται υπάλληλος 12-16 ετών γνωρίζων ολίγη γραφήν και ανάγνωσιν».

Εκεί διαβάζουμε και το προεκλογικό πρόγραμμα του Αχιλλέα Απόδιακου, που υπόσχεται έργα οδοποιϊας, τηλεγραφική υπηρεσία, και πρότυπους γεωργικούς σταθμούς, όπως έχει η Ευρώπη.

 

Στο μεταξύ έρχεται Πάσχα και για να μην έχουμε… παράπονο για τους προγόνους μας, εννέα πιτσιρικάδες τραυματίζονται με εγκαύματα στον Βροντάδο από βαρελότα παρά την σχετική… απαγόρευση, ενώ στις 2 Απριλίου ο στρατιώτης Δημήτριος, αγνώστου επωνύμου, από την Κωνσταντινούπολη, που βρίσκονταν με δυσμενή μετάθεση στα Καρδάμυλα, μεθυσμένος σκότωσε δύο Τούρκος συναδέλφους του και αυτομόλησε..

 

Όμως παρά τις διαβεβαιώσεις των αρχών στις 9 Απριλίου 1912 εμφανίζονται στον ορίζοντα Ιταλικά θωρηκτά. (Σ.Σ. έχει ξεσπάσει ο Ιταλο - Οθωμανικός πόλεμος).

 Ο κόσμος μαζεύεται, τα σχολεία κλείνουν και οι Χιώτες βλέπουν τα πλοία από την Οινούσσα να βομβαρδίζουν την Σμύρνη.

 

Εν μέσω βομβαρδισμών γίνονται οι εκλογές και Βουλευτής Χίου στο Οθωμανικό πάντα Κοινοβούλιο εκλέγεται ο Αχιλλέας Απόδιακος, γαμπρός των ξυλεμπόρων και βιομηχάνων αδελφών Ν. Μίχαλου.

 

Κάτι λέγαμε για τους… ψαγμένους και αυτό φαίνεται από την… χαλάρωση του παρακάτω άρθρου στη «Νέα Χίο» όπου ούτε λίγο ούτε πολύ εμμέσως πλην σαφώς γίνεται αναφορά στον… Βενιζέλο.

«Ο Χιακός λαός εκτιμών τα πάμπολα αυτού προτερήματα, παμψηφεί Βουλευτήν αυτού εξέλεξεν, έχων ακράδαντον την πεποίθησιν ότι ο Απόδιακος ήτο προορισμένος ως άλλος Βενιζέλος να αντιπροσωπεύσει επαξίως τα πάμπολλα κινδυνεύοντα συμφέροντα της πατρίδος του»

Προχωρημένα πράγματα δηλαδή αφού ο Απόδιακος είναι… Οθωμανός πολίτης και εξελέγη στο Οθωμανικό κοινοβούλιο, όπου καλείται να υπερασπιστεί τα συμφέροντα της… πατρίδας του.

 

Αν οι Οθωμανοί τούρκοι είχαν καμιά αμφιβολία, τους ξεκαθαρίζεται ότι αυτό καλείται να κάνει ως άλλος… Βενιζέλος (Σ.Σ. Πρωθυπουργός της Ελλάδος τότε) αλλά τους απασχολούν άλλα πράγματα αφού μαθαίνουν μαζί με τους Χιώτες ότι οι Ιταλοί κατέλαβαν την Ρόδο. Εντοπίως βεβαίως εμάς μας απασχολεί το γεγονός ότι ο Δήμαρχος της Πόλης Νίκος Κουβελάς εξερχόμενος του… Αναγνωστηρίου της Προκυμαίας (Σ.Σ. Το… καλλιτεχνικό όνομα του καφενείου Κεντρικό, που βρίσκεται σήμερα στο ίδιο σημείο με τότε) υπό ραγδαία βροχή, ελλείψει ορατότητας έπεσε στο λιμάνι, όπου τον διέσωσε ο Σ. Κανέλλος πράκτορας της Αμερικανικής Ακτοπλοϊας.

 

Στο μεταξύ ενώ ο Αχιλλέας Απόδιακος αναχωρεί για τη Σμύρνη με προορισμό την Κωνσταντινούπολη, με εγκύκλιο του υπουργείου εσωτερικών εκτός της ώρας του Ραμαζανίου, οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιούν και την Ευρωπαϊκή ώρα, ενώ οι Χιώτες διαμαρτύρονται γιατί σε απόφαση της Συγκλήτου του Πανεπιστημίου Αθηνών το Γυμνάσιο Χίου δεν συμπεριλαμβάνεται ως ισότιμο με αυτά της Ελλάδας.

Την ίδια ώρα οι Ιταλοί αλωνίζουν αφού στις 11 Μαϊου ελέγχουν όλα τα πλοία του λιμένος στα Καρδάμυλα, οπότε στις 22 Μαίου κηρύσσεται στο νησί στρατιωτικός νόμος και το πάνω χέρι παίρνει στο νησί ο Ζιχνή Βέης. (Σ.Σ. Έχει έρθει στη Χίο πριν από ένα χρόνο)

Ειδησεογραφικά πέφτει… σιγή ασυρμάτου και το νησί απασχολεί μια συκαμινιά στην Πλατεία, που πρέπει να την φανταζόμαστε σαν ένα μεγάλο… χωράφι που ένα κλαδί της τραυματίζει βαριά τον λούστρο Δημητράκη ενώ άγνωστοι εισέρχονται παραβιάζοντας την αποθήκη του Αριστείδη Κρασσόπουλου και του κλέβουν… δυό πρόβατα.

 

Στην ίδια Πλατεία στο Βουνάκι, τοιχοκολλείται διαταγή του Ζιχνή Βέη που επιτάσσει τα κυνηγετικά όπλα, απαγορεύει το κυνήγι και τους πυροβολισμούς και πληροφορεί ότι ο όποιος δεν παραδίδει το ζώο, που του ζητείται θα παραπέμπεται στο Στρατοδικείο. Παράλληλα απελαύνονται 40 οικογένειες που έχουν Ιταλική υπηκοότητα.

Οι εφημερίδες ελεγχόμενες πλέον πληροφορούν ότι άνοιξε το νέο Ζυθοποιείο « Η Δήμητρα» του Ι. Παρίση, κεντρικό θέμα έχουν την… «Νόσο των εσπεριδοειδών» και την… «Γυμναστική του σώματος» αλλά παράλληλα πληροφορούν ότι «Οι εκ Καλαμωτής στρατεύσιμοι Δημήτριος Γ. Μαϊστρος και Ανδρέας Γ. Μαϊστρος ηλικίας 23 χρόνων, ζητηθέντες προ πολλού αλλά μη ευρεθέντες, συνελήφθησαν υπό της Αστυνομίας εν τη αποβάθρα, ενώ ητοιμάζοντο να αναχωρήσουν δι’ Αμερικήν και παρεδόθησαν εις τον Στρατώνα».

Οι Καλαμωτούσοι που συνελήφθησαν μπορεί να μην πήραν υπ’ όψιν τους τις εξελίξεις αφού η μετανάστευση παίρνει αυτή την περίοδο την μορφή επιδημίας. Ο πράκτορας Σωκράτης Πατρώνας διαφημίζει ότι δωρίζει σε όσους φεύγουν στην Αμερική μια «στερεότατη τσάντα ταξιδίου» ενώ η «Νέα Χίος» γράφει πρωτοσέλιδα στις 18 Ιουνίου 1912.

 

«Φεύγουν !! Φεύγουν!!. Σκοτωμοί, θάνατοι, σοβαρές ασθένειες λόγω απεχθείας Αμερικανών προς τας επικινδύνους εργασίας. Και όμως εξακολουθητικώς φεύγουν οι μετανάσται. Και γυμνούται ο τόπος εργατικών χεριών και στερείται η πατρίς σφριγόντων πολτών, οι γονείς προσφιλές τέκνου, η οικογένεια αφοσιωμένον προστάτην. Που να γνωρίζει ο δυστυχής τι επιφυλάσσει εις αυτόν η τύχη»

 

Στο μεταξύ το καλοκαίρι μπαίνει για τα καλά και οι Χιώτες κάνοντας τα μπάνια τους παρακολουθούν ανοικτά της Κώμης δύο Ιταλικά Θωρηκτά και τρία Αντιτορπιλικά να τραβούν για την Σάμο – Ικαρία και διαβάζουν ειδήσεις όπως αυτές, ενδεικτικές του κλίματος της εποχής.

«Συλληφθείς κρατείται εις τας Φυλακάς ο ιδιοκτήτης του Ξενοδοχείου…(τότε γράφανε κανονικά τα στοιχεία όλων) καταγγελθείς υπό της συζύγου του τόσον εις την Ι. Μητρόπολιν όσο και στο ενταύθα Ποινικόν επί τη διακορεύσει της γυναικαδελφής του».

‘Η « Ο εκ Σμύρνης γνωστός Οφθαλμίατρος Μιχ. Ισιγόνης, αφίκετο προ δύο ημερών εις Χίον με πρόθεση να διαμείνη ενταύθα χάριν αναψυχής. Κατώκησεν εν Βουνάκι (οικία Ζιχνή Μπέη) όπου θα δέχεται τους πάσχοντας μόνο κατά τας προμεσημβρινάς ώρας 1-3».

Ετσι; Και διακοπές και στο σπίτι του Στρατιωτικού Διοικητή και ωράριο… δύο ωρών.

 

Η ζωή λοιπόν συνεχίζεται και η παραγωγή το ίδιο, αφού το λιμάνι σφύζει από ζωή όπου για παράδειγμα φορτώνονται σε Αυστριακό πλοίο πάνω από 1000 σάκοι αμύγδαλα με προορισμό τις Ινδίες, και 500 σάκοι χαρούπια με προορισμό την Βουλγαρία, όταν στις 13 Αυγούστου τηλεγράφημα, που δημοσιεύεται πληροφορεί από τη Βιέννη, πως οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανταλλάσσουν σκέψεις για την τύχη των νησιών του Αιγαίου και ο Φεϊζή Βέης, εκείνος ο ευθυτενής  ο… μυλίχιος, ο γλυκύς, ο ευπροσήγορος, πάνω που ήρθε μετατίθεται στην Πρίστινα.

Λίγες μέρες μετά στο χωριό Αγιος Γιώργης Συκούσης δυό άνθρωποι πεθαίνουν από ευλογιά, έδρα των νησιών του Αιγαίου ορίζεται η Μυτιλήνη, αφού η Ρόδος έγινε… Ιταλική και ο Ζιχνή Βέης απαγορεύει την εισαγωγή στο νησί της εφημερίδας «Αμάλθεια» της Σμύρνης, λόγω των «Ερεθιστικών της δημοσιευμάτων».

 

Και ενώ οι Χιώτες πληροφορούνται ότι μπορεί να κάνουν μαθήματα Αγγλικών κατ’ οίκον από τον Καθηγητή Β. Κουμπή, δίπλα ακριβώς στα… ψιλά πληροφορούνται παράλληλα πως στις 15 Οκτωβρίου «Τα νέα ελληνικά αντιτορπιλικά  μόλις κατέπλευσαν εις τον Ναύσταθμον, ηνθράκευσαν αμέσως και απέπλευσαν κατευθυνόμενα εις Λήμνον. Βεβαιούται ότι ο Οθωμανικός στόλος εξερχόμενος των στενών του ελλησπόντου θα προσβάλλει τον ελληνικόν στόλον και θα συνάψη ναυμαχία μετ’ αυτού.»

Βεβαιούται  ξε - βεβαιούται στη Χίο φτάνουν πληροφορίες ότι στο Κάστρο της Λήμνου ανυψώθηκε ελληνική σημαία, το δε Οθωμανικό Πρακτορείο ενημερώνει ότι μεγάλη μάχη συνήφθη μεταξύ Οθωμανικού και Ελληνικού Στρατού στα πρόθυρα της Θεσσαλονίκης, αλλά δεν ενημερώνει για το… αποτέλεσμα.

Δεν χρειάζεται όμως γιατί στις 22 Οκτωβρίου «Πολεμικόν αντιτορπιλικόν αγνώστου σημαίας εθεάθη μεταξύ Χίου – Οινουσσών».

 

Τα νέα βέβαια τρέχουν από στόμα σε στόμα. Το Αντιτορπιλικό ήταν το «Σφενδόνη» που σταμάτησε το ακτοπλοϊκό «Ομόνοια» που πήγαινε στα Καρδάμυλα, συνέλαβε τους δύο επιβαίνοντες σ’ αυτό Αστυνομικούς, κατάσχεσε την αλληλογραφία και μετά την νηοψία άφησε το πλοίο να πάει στα Καρδάμυλα, να μεταφέρει τα… νέα, που έτσι κι’ αλλιώς τα μεταφέρει και ο Βουλευτής Αχχιλέας Απόδιακος που φτάνει από την Κωνσταντινούπολη.

Από εδώ και πέρα τα πράγματα είναι ξεκάθαρα και πιο πολύ για τον Ζιχνή Βέη, που απαγορεύει την ελευθεροκοινωνία ατμοπλοίων μετά τις 12 τα μεσάνυχτα, απαγορεύει το κυνήγι και το ψάρεμα με βάρκες, απαγορεύει την κυκλοφορία πέριξ των χωρίων μετά τις 8.00 μ.μ. και στις 5 Νοεμβρίου 1912 δημοσιεύει τα εξής στις εφημερίδες.
«Επιτακτικόν καθήκον παντός Οθωμανού πολίτου είνε να αποφεύγει πάσαν νευρικότηταν και να μη δίδη πίστιν εις τας διαφόρους διαδόσεις και φήμας και να αναμένη απαθώς. Εχομεν κυβέρνησιν πολύ ισχυράν και υπέροχον πολιτική ευστροφία και διπλωματικότητα της οποίας δύναται να έχει εμπιστοσύνη ο λαός της Αυτοκρατορίας. Δέον να μη δημιουργούνται ούτως ή άλλως δυσχέρειαι εις το πατριωτικόν αυτής έργον».

 

Είναι και η τελευταία… Αυτοκρατορική  ανακοίνωση γιατί οι φήμες για στρατιωτικό νόμο στη Σμύρνη αλλά και αυτές της απελευθέρωσης της Λέσβου στις 8 Νοεμβρίου γίνονται βεβαιότητα όταν στα στενά μεταξύ Χίου – Οινουσσών εμφανίζεται ο ελληνικός στόλος.

Τα γεγονότα από και πέρα θεωρώ ότι είναι γνωστά, όπως γνωστό είναι ότι ο Ζιχνή Βέης απεδείχθη «σκληρό καρύδι». Αφού αντιμετώπισε την απόβαση στην σημερινή ευρύτερη παραλία που βρίσκεται το εργοστάσιο της ΔΕΗ, απεσύρθη και αντέταξε ισχυρή άμυνα στους ορεινούς όγκους του νησιού.

Που ξύπνησε την 11η Νοεμβρίου απελευθερωμένο αλλά έμελε να το… πιστέψει κιόλας.

 

Την 15η Νοεμβρίου 1912 για παράδειγμα με τον τίτλο «Ζήτω η ελευθερία» ο αρθρογράφος ΙΩΝ της «Νέας Χίου» σημειώνει: «Από της Δευτέρας είμαι ελεύθερος πολίτης. Το λέγω και ο νούς μου δεν μπορεί να το χωνέψει. Εγώ, ο Χιώτης, πολίτης ελεύθερος. Πω, πω!! Τρελαίνομαι».

Και οι ίδιες εφημερίδες, που εδώ που τα λέμε λιβάνιζαν τους Οθωμανούς Αξιωματούχους αναφέρονται στον «ελεεινό και τρισάθλιο» Ζιχνή Βέη, που αποχωρώντας από την Πόλη ζήτησε 40 βαρέλια πετρελαίου για να την κάψει.

Δεν είναι ακριβές από πού τα ζήτησε αφού αυτός είχε τον έλεγχο πριν την απόβαση του ελληνικού Στρατού υπό τον Συνταγματάρχη Ν. Δελαγραμμάτικα αλλά τότε πέφτουν τα μεγάλα… μέσα.

Τον επισκέπτεται ο γιατρός Χρ. Ροδοκανάκης, ο Δήμαρχος, ο Μητροπολίτης, ο Μουφτής, τρείς πρόκριτοι Οθωμανοί, συν ο Πολιτικός Διοικητής του νησιού και τους υπόσχεται αφού θα αμυνθεί θα αποσυρθεί εκτός Πόλεως.

Στο μεταξύ οι παππούδες μας ξεθαρρεύουν αφού η θάλασσα πήζει από Ελληνικά πολεμικά πλοία.

 

Ξεχύνονται λοιπόν στην Προκυμαία με τον ψίθυρο  «Ερχονται – έρχονται» και πράγματι από την «Αρκαδία» την «Εσπερία» την «Νέα γενεά», τον «Κεραυνό», την «Μακεδονία» την «Πατρίδα», την «Αριέτα» και την «Σαπφώ» ξεκολλάει μια δεκάκοπος λέμβος, που πάνω της βρίσκεται ο Υπάρχος Χατζηκυριάκος, που καλεί τον Πολιτικό Διοικητή να επισκεφθεί τον Πλοίαρχο Δαμιανό. Αντ’ αυτού μια αντιπροσωπία ακούει από την Χατζηκυριάκο ότι μέχρι την 1 το μεσημέρι η Πόλη θα πρέπει να παραδοθεί.

Τότε μπαίνουν στην μέση και οι Πρόξενοι Γερμανίας, Ιταλίας και Γαλλίας, αλλά ο Ζιχνή τους δείχνει το… Κοντάρι.

Εκεί στις 3.35 μ.μ. εν μέσω πυροβολισμών γίνεται η απόβαση των ελληνικών στρατευμάτων, που συνεχίζεται μέχρι τις 10.00 μ.μ. οπότε μέσα στη σκοτεινιά ακούγονται βολές από τον Κορακάρη και ο Ζιχνή αρχίζει να αποσύρεται στα ορεινά.

Στο μεταξύ δουλεύει και ο τομέας της προπαγάνδας αφού ο Ελληνικός Στρατός απελευθερώνει τα νησιά και όχι μόνο στην κυριολεξία με το… πάσο του, μέχρι «παρεξηγήσεως»  εκτός αν είναι τυχαίο ότι Μυτιλήνη και Χίος απελευθερώνονται την ημέρα εορτής των Πολιούχων Αγίων τους.

Ετσι οι Χιώτικες εφημερίδες, όπως και στη Λέσβο εμφανίζονται με… διχρωμία, αφού κάποιος εφοδιάζει τα τυπογραφεία με μήτρα της Ελληνικής σημαίας ενώ στα χέρια του Αρχιμανδρίτη Νεόφυτου Παπαναστασίου εμφανίζονται δεκάδες σημαίες, που τις μοιράζει λέγοντας «Ελεύθεροι Χίοι, η δουλεία καταργείται».

 

Ο Στρατός ελέγχει παράλληλα τα νερά υπό τον φόβο δολιοφθοράς και ο Δήμος αποφασίζει η διατροφή του Στρατού να γίνεται με έξοδα της Πόλεως, κάτι που περιττεύει αφού το κάνουν αυθόρμητα οι Χιώτες. Ταυτόχρονα γίνονται 100 συλλήψεις Τούρκων Αξιωματούχων, που υπάρχει φροντίδα να εφοδιαστούν με τρόφιμα.

 

Σε όλα αυτά βοηθάει και ο Λόχος Χίων υπό τον Αρχιμανδρίτη Παπαναστασίου και εκδίδεται και η πρώτη Προκήρυξη καταλήψεως της Νήσου.

ΒΑΣΙΛΕΙΟΝ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΓΕΩΡΓΙΟΣ Α’ ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ

«Εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου του Α’ καταλαμβάνω την νήσον Χίον και προσκαλώ άπαντας τους κατοίκους εις υποταγήν. Υπόσχομαι δι’ αυτούς άνευ διακρίσεως φυλής και θρησκεύματος ασφάλειαν ζωής, τιμής και περιουσίας».

Ο Στρατιωτικός Διοικητής κατοχής της Χίου

Νικόλαος Δελαγραμμάτικας

 

Να όμως που κάποιοι ξεθαρεύουν και έτσι έχουμε λεηλασίες στις περιουσίες των Οθωμανών.

Ο Δελαγραμμάτικας όμως δεν παίζει, δίνοντας στις 20 Νοεμβρίου προθεσμία στους μακρηχέρηδες να επιστρέψουν τα πάντα εντός τριών ημερών, ενώ φροντίζει οι τραυματίες στρατιώτες να μεταφέρονται στην Κλινική Ι. Γ. Κουντουρά.

 

Ο ξεσηκωμός τώρα αγκαλιάζει όλο το νησί. Ο γιατρός Ηλίας Ασπιώτης τίθεται επικεφαλής εθελοντικού Σώματος Καρδαμυλιτών και χτυπούν την Τουρκική φρουρά, που έχει ανεβεί στο ύψωμα της Γριάς.

Από τις 12 Νοεμβρίου αρχίζει και το κανονίδι από τα Ελληνικά πολεμικά ενώ μαίνεται η μάχη του Αίπους όπου πέφτουν νεκροί οι Ρίτσος και Παστρικάκης.

Στόχοι των πολεμικών οι Αγιοι Πατέρες, τα Διευχά και το Στρατηγείο του Ζιχνή στο Πιτυός.

 

Τα πράγματα σκουραίνουν με την άμυνα του «ξεροκέφαλου» Ζιχνή και αποβιβάζονται στο νησί… οι Ειδικές δυνάμεις της εποχής, Εύζωνες, πεζοναύτες και ότι χειρότερο για τους Οθωμανούς Κρήτες εθελοντές.

Στις 20 Νοεμβρίου «ξεκολλάει» από τα υπόλοιπα Πολεμικά το Εύδρομον «Αρκαδία» που απελευθερώνει τις Οινούσσες. Στην παραλία το υποδέχονται μεταξύ άλλων 170 μαθητές και ακολουθεί Δοξολογία στον Άγιο Νικόλαο.

Στις 26 Νοεμβρίου ο ενθουσιασμός είναι τόσο μεγάλος, που αρχίζει οικονομικός έρανος για την αγορά Θωρηκτού που θα φέρει το όνομα «Χίος», ενώ οι απώλειες δεν είναι μόνο αυτές της μάχης αφού την ίδια μέρα πνίγεται στον Κορακάρη έλληνας στρατιώτης, που έπεσε στον ορμητικό χείμαρρο λόγω… σκότους.

 

Στις 29 Νοεμβρίου αναλαμβάνει καθήκοντα του πρώτου Ελληνα Πολιτικού Διοικητή του νησιού ο απόστρατος Πλωτάρχης Δ. Θεοδωράκης, ο πατέρας του Παγκόσμιου Μίκη Θεοδωράκη, που γεννήθηκε και αυτός στο νησί μας.

Κρητικός λοιπόν Διοικητής, την ώρα που οι άλλοι 25 εθελοντές Κρήτες εκκαθαρίζουν την περιοχή του Λιθίου και χάνουν σε μάχη τον 35χρονο Οπλαρχηγό τους Γεώργιο Πέρρο.

 

Οι μάχες στην ύπαιθρο συνεχίζονται αλλά ο Ζιχνή διαβάζει και αυτός το τηλεγράφημα που στις 3 Δεκεμβρίου 1912 στέλνουν στην «Αυτού Μεγαλειότητα Βασιλέα των Ελλήνων Γεώργιο τον Α’» οι Οθωμανοί πρόκριτοι του νησιού.

«Μωαμεθανοί κάτοικοι Χίου ευλαβώς υποβάλλουσι αφοσίωσιν ειλικρινή, ενδόξω Θρόνω Υμετέρας σεπτής Μεγαλειότητος απεκδεχόμενοι ισότητα ην ευηγγελισάτο ημήν και εμπράκτως απέδειξε νικηφόρος Ελληνικός Στρατός».

Ε, το τηλεγράφημα δεν πρέπει να ήταν και πολύ… αυθόρμητο αφού το ίδιο ακριβώς στέλνουν και οι Ισραηλίτες κάτοικοι του νησιού.

 

Στις 8 Δεκεμβρίου το «Μακεδονία» αρχίζει να σφυροκοπά το Πιτυός, από τις 9.00 μ.μ. στην Πόλη είναι τα πάντα κλειστά πλην ενός Καφενείου στην Προκυμαία και ενός Φαρμακείου ( σε όσους κάνει εντύπωση το ίδιο πρόλαβα εγώ την δεκαετία του 1960 – 70 όταν φεύγοντας το πλοίο έβγαινε το περίφημο… θηρίο και μέσα στην Πόλη δεν κυκλοφορούσε τίποτα) αλλά το… Κράτος αρχίζει να λειτουργεί αφού ο Ταμίας της Πολιτικής Διοίκησης ειδοποιεί εντύπως όσους χρωστούν να περάσουν σε 10 μέρες να εξοφλήσουν τα πάντα, ενώ ο Δελαγραμμάτικας δίνει εντολή να καταγραφούν αμέσως όλες οι αρχαιότητες του νησιού ειδικά αυτές που έχει μαζέψει και περισώσει ο Ν. Κανελλάκης, για τον οποίο η Αθηνά Ζαχαρού – Λουτράρη εκπόνησε ένα ζηλευτό πόνημα 7 τόμων!

 

Στις 13 Δεκεμβρίου φτάνουν και εθελοντές από την Ικαρία ενώ αρχίζει και τη λειτουργία του στο Διοικητήριο το Στρατιωτικό Δικαστήριο, που κάθε Τετάρτη εκδικάζει πολιτικές υποθέσεις και κάθε Σάββατο Στρατιωτικές.

Στο μεταξύ στα βουνά τα πράγματα σφίγγουν, οι Χιώτες λίγα πράγματα γνωρίζουν για τις μάχες, αυτά έγιναν μετέπειτα γνωστά, και για το παρασκήνιο της παράδοσης του Ζιχνή, που ματαίως περιμένει ένα μήνα ενισχύσεις, όπως τον πληροφορεί ψευδώς ο οπτικός τηλέγραφος του Τσεσμέ  και στις 16 Δεκεμβρίου δέχεται αίτημα αντιπροσωπίας της τοπικής Μουσουλμανικής Κοινότητας να παραδοθεί.

 

Λεπτομέρειες μεταξύ των εκπροσώπων των δύο Στρατών κουβεντιάζονται στον Άγιο Μάρκο και ο Ζιχνή ζητά να μεταφέρει τις δυνάμεις του ένστολες, με τα τρόφιμα και πολεμοφόδια τους στη Λαγκάδα και τα Καρδάμυλα, όπου ελληνικά πλοία θα τους μεταφέρουν στον Τσεσμέ.

Ο Δελαγραμμάτικας αντί απαντήσεως διατάσσει γενική επίθεση και στις 20 Δεκεμβρίου ο Ζιχνή παραδίδεται άνευ όρων και η Χίος γιορτάζει την απελευθέρωση της με Δοξολογία στον Ι. Μητροπολιτικό Ναό και παρέλαση.

 

 

Σχετικά Άρθρα

Γιάννης Τζούμας
Παρ, 06/12/2019 - 17:58

Την ερχόμενη Τετάρτη θα ταρακουνηθεί… συθέμελα το Αιγαίο.

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας, δεν πειράζει που δεν κατάλαβα γιατί, θα κλείσουν οι υπηρεσίες της Περιφέρειας και οι Δήμοι για το προσφυγικό.

Οι εργαζόμενοι βέβαια δεν φέρουν καμιά ευθύνη, αλλά θα μπορούσαν να παρακαλέσουν να γίνει η επόμενη κινητοποίηση Παρασκευή να την… κάνουν για τριήμερο.

Ας τα πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά, αναγνωρίζοντας ότι η μεγαλύτερη παγίδα της χώρας διαχρονικά είναι ο λαϊκισμός και αυτό κάνουν σήμερα οι αιρετοί σε Περιφέρεια και Δήμους.

Αυτό που χρειαζόμαστε, που μας λείπει είναι η υπευθυνότητα, οι συνετές πράξεις.

Να κλείσουν λοιπόν Περιφέρεια και Δήμοι, γιατί δεν λύνεται το προσφυγικό και εδώ και καιρό μεταναστευτικό – προσφυγικό πρόβλημα.

Άραγε η προηγούμενη Κυβέρνηση δεν θα ήθελε να το λύσει;

Η παρούσα δεν θέλει;

Δηλαδή ένα διεθνές, τεράστιο πρόβλημα που απασχολεί διεθνείς συσκέψεις, συναντήσεις ηγετών πρώτου μεγέθους, που απασχολεί σήμερα όλα τα πολιτικά μυαλά, θα το λύσουμε κλείνοντας την Περιφέρεια και τα Δημαρχεία;

Αλήθεια, τι ζητάμε;

Να φυλάσσονται τα σύνορα. Η φύλαξη απαιτεί δύο, αλλιώς υπάρχει το πνίξιμο.

Το θέλουμε; Να το πούμε αλλά όχι κλείνοντας τα… Δημαρχεία.

Να επιστρέφονται γρήγορα όσοι απορρίπτεται το άσυλο τους.

Να γίνει, αλλά στο τέλος και αυτό απαιτεί δύο. Η Τουρκία, μια σοβαρή χώρα και ένας κακός γείτονας, έχει σήμερα ας πούμε στη Χίο, την ώρα που δεν επιστρέφουμε κανέναν, δύο Αστυνομικούς. Αν αποφασίσουμε να επιστρέφουμε θα τους κάνει δέκα, όπως παλιά. Αυτοί θα εγκρίνουν στο τέλος τις επιστροφές και όχι εμείς, το λησμονούμε.

Θέλουμε να αδειάσουν τα νησιά. Αυτή η Κυβέρνηση το προσπαθεί, αλλά ας παραδεχτούμε αυτό που έλεγε ο… αχώνευτος ο Μουζάλας. Όσους παίρνουμε άλλους τόσους θα μας στέλνουν την επομένη.

Η Τουρκία κάνει αυτό που έκανε πάντα στην ιστορία της. Πατάει στις συγκυρίες… προσφυγικό σήμερα, και κάνει… πόλεμο στους γείτονες της, πήζοντας τους στις ροές απελπισμένων και φέρνοντας τις ίδιες τις χώρες σε απελπισία.

Σε μια τέτοια βρίσκεται και η χώρα μας.

Θέλαμε να κλείσει η Μόρια και η ΒΙΑΛ. Αυτό εξήγγειλε η Κυβέρνηση, συμπληρώνοντας ότι είναι υπέρ των κλειστών κέντρων, τα οποία τελικά θέλει να τα κάνει εκεί, που υποδείκνυαν οι ίδιοι οι αιρετοί, δηλαδή του «Διαόλου τη  μάνα». Αυτοί οι αιρετοί που σήμερα κλείνουν τις Δημοτικές υπηρεσίες.

Τώρα λοιπόν, που ήρθε ο λόγος στην πράξη δεν θέλουμε τα Κλειστά Κέντρα, αλλά θέλουμε να κλείσουν και τα υπάρχοντα.

Μήπως δεν γίνονται και τα δύο μαζί;

Βεβαίως η παρούσα κυβέρνηση ας πούμε, είναι επί του προκειμένου, πιο αργή από τον θάνατο, βεβαίως και στο τέλος μπορεί να μας μείνει και η ΒΙΑΛ και το ΠΡΟΚΕΚΑ και αν θέλει ο Ερντογάν θα ανοίξουμε και δεύτερη ΒΙΑΛ. Αυτή είναι η αλήθεια και πρέπει να την αναγνωρίσουμε, να την διαβάσουμε σωστά αλλιώς θα ρίχνουμε τουφεκιές στον αέρα, όπως θα κάνουν οι Δήμαρχοι την Τετάρτη.

Δυστυχώς είμαστε απέναντι σε ένα διεθνές πρόβλημα, που λόγω γεωγραφικής θέσης μπήκε στο σπίτι μας. Ή συνεργαζόμαστε με τους συμμάχους μας και το αντιμετωπίζουμε ακόμα και στη λογική αντί να ξοδεύουμε τόσα λεφτά συντήρησης να επιδοτούμε την επιστροφή ή θα αντιμετωπίσουμε τεράστια κρίση, την οποία πρέπει να δούμε σε πανεθνικό επίπεδο και μέτρα εκτάκτου ανάγκης.

Άλλωστε στο κέντρο έχουν πλέον συνειδητοποιήσει ότι τι πρόβλημα ξέφυγε από τα νησιά.

Έχουμε αυτή τη στιγμή 40.000 ανθρώπους στα νησιά μας. Όσο και αν το απέφυγε η υπόλοιπη Ελλάδα, ήρθε η ώρα της αλήθειας. Τα νησιά δεν χωρούν άλλους, το πρόβλημα έγινε από Αιγαιακό, πανελλαδικό και αύριο θα γίνει πανευρωπαϊκό. Κάποια στιγμή οι απελπισμένοι που τάϊζαν τα χρυσά στομάχια των Βορειοευρωπαίων θα ξεσηκώνονταν.

 Ε, αυτό έγινε, γίνεται μπροστά στα μάτια μας.

Εμείς αυτή τη στιγμή δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα σε επίπεδο κινητοποιήσεων, τα κάναμε όλα. Δεν χρειάζεται να φωνάξουμε σε κανένα κέντρο και να κλείσουμε τίποτα, το πρόβλημα πλέον δεν είναι δικό μας και λυπάμαι αν δεν το καταλάβαμε. Το πρόβλημα έχει φύγει από τα νησιά, σε λίγο θα πνίξει τη χώρα. Αν κύριοι της Κυβέρνησης δεν το βάλετε πρώτο στην αντζέντα σας, θα σας πάρει μαζί του σαν βαρίδι στον πάτο.

 

Υ.Γ. Το κλείσιμο Περιφέρειας και Δήμων έχει την ίδια σοβαρότητα με την… παραίτηση των Δημάρχων για το ίδιο πρόβλημα.