Ακόμη μία γυναίκα έχασε τη ζωή της από τα χέρια του ανθρώπου που κάποτε αγάπησε. Ακόμη δύο οικογένειες βυθίστηκαν στο πένθος. Ακόμη μία υπόθεση γυναικοκτονίας προστέθηκε σε έναν κατάλογο περιστατικών που, δυστυχώς, μοιάζει να μην έχει τέλος.
Και κάθε φορά επανέρχονται τα ίδια ερωτήματα! Τι οδήγησε έναν άνθρωπο σε αυτή την ακραία πράξη; Τι μπορεί να είχε προηγηθεί; Υπήρχαν σημάδια που δεν είδαμε ή δεν θελήσαμε να δούμε; Θα μπορούσε αυτή η συμπεριφορά να είχε προβλεφθεί και, κυρίως, να είχε προληφθεί;
Δεν είναι εύκολο να απαντήσουμε. Και ίσως δεν υπάρχει μία μόνο απάντηση. Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που αφορά όλους μας, τι κάνουμε ως κοινωνία για να μην περιμένουμε απλώς το επόμενο περιστατικό;
Η επανάληψη τέτοιων τραγωδιών δημιουργεί έναν επικίνδυνο εθισμό στην είδηση. Σήμερα συγκλονιζόμαστε, αύριο συζητάμε και σε λίγες ημέρες περνάμε στην επόμενη είδηση. Κάθε νέο περιστατικό μοιάζει να γίνεται λίγο πιο «συνηθισμένο» από το προηγούμενο. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο ανησυχητικά σημάδια.
Γιατί δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τη γυναικοκτονία ως ένα ακόμη περιστατικό εγκληματικότητας. Είναι ένα βαθύτερο κοινωνικό πρόβλημα, που συνδέεται με την αντίληψη της εξουσίας, της κατοχής, της ζήλιας, της απόρριψης και της αδυναμίας κάποιων ανθρώπων να αποδεχθούν ότι ο άλλος άνθρωπος έχει δικαίωμα να αποφασίζει ελεύθερα για τη ζωή του.
Ως γονείς μεγαλώνουμε τα παιδιά μας και προσπαθούμε να τα προστατεύσουμε από τους κινδύνους που βρίσκονται έξω από το σπίτι. Τους μιλάμε για τους αγνώστους, για τους δρόμους, για το διαδίκτυο, για κάθε πιθανή απειλή.
Κι όμως, υπάρχει ένας κίνδυνος που μπορεί να βρίσκεται πολύ πιο κοντά. Μπορεί να βρίσκεται μέσα σε μία σχέση. Μέσα σε ένα σπίτι. Μπορεί να είναι ένας άνθρωπος που αρχικά παρουσιάζεται ως σύντροφος, ως φίλος, ως αγαπημένος.
Γι’ αυτό η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει όταν είναι πλέον αργά.
Πρέπει να αρχίζει από τις μικρές ηλικίες. Το σχολείο δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στη μετάδοση γνώσεων. Πρέπει να διαμορφώνει ανθρώπους που γνωρίζουν τι σημαίνει σεβασμός, ισότητα και ελευθερία.
Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν από νωρίς ότι κανένας άνθρωπος δεν ανήκει σε κανέναν. Ότι η αγάπη δεν είναι κατοχή. Ότι η απόρριψη δεν αποτελεί προσβολή. Ότι η διαφορετικότητα πρέπει να γίνεται αποδεκτή. Ότι κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και ότι τα όρια του άλλου πρέπει να γίνονται σεβαστά.
Πρέπει επίσης να μάθουμε στα παιδιά μας να διαχειρίζονται την απώλεια, την απόρριψη, τον θυμό και τη ματαίωση. Γιατί κάποια στιγμή στη ζωή τους θα τα συναντήσουν. Το ζητούμενο δεν είναι να τα προστατεύσουμε από κάθε δυσκολία, αλλά να τους δώσουμε τα εργαλεία για να τη διαχειριστούν χωρίς να στραφούν εναντίον του εαυτού τους ή εναντίον κάποιου άλλου.
Και φυσικά υπάρχει η οικογένεια.
Εκεί ίσως βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες μάχες που πρέπει να δώσουμε. Οι ρυθμοί της ζωής έχουν γίνει ασφυκτικοί. Εργασία, υποχρεώσεις, οικονομικές πιέσεις, διαρκής κούραση. Τρέχουμε όλη μέρα και πολλές φορές μεγαλώνουμε τα παιδιά μας χωρίς τον ουσιαστικό οικογενειακό διάλογο.
Όμως ο διάλογος αυτός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ανάγκη.
Μέσα από την καθημερινή συζήτηση διαμορφώνονται αξίες, συμπεριφορές και αντιλήψεις. Εκεί το παιδί μαθαίνει τι σημαίνει να αγαπάς, να σέβεσαι, να διαφωνείς, να αποδέχεσαι ένα «όχι», να ζητάς βοήθεια, να αναγνωρίζεις τον θυμό σου και να τον διαχειρίζεσαι.
Την ίδια στιγμή, οι οθόνες έχουν καταλάβει τεράστιο χώρο στη ζωή μας. Η επικοινωνία γίνεται όλο και περισσότερο ψηφιακή και η πραγματική διαπροσωπική σχέση υποχωρεί. Μιλάμε περισσότερο, αλλά επικοινωνούμε λιγότερο. Είμαστε συνεχώς συνδεδεμένοι και πολλές φορές ουσιαστικά απομονωμένοι.
Δεν είναι εύκολο να αλλάξει αυτή η πραγματικότητα. Αλλά πρέπει να προσπαθήσουμε.
Η πρόληψη της έμφυλης βίας δεν είναι υπόθεση μόνο της Αστυνομίας, της Δικαιοσύνης ή των ειδικών επιστημόνων. Είναι υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας. Είναι υπόθεση του σχολείου, της οικογένειας, της Πολιτείας, των φορέων, αλλά και του καθενός από εμάς.
Πρέπει να μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα σημάδια της κακοποιητικής συμπεριφοράς. Να μην θεωρούμε τη ζήλια απόδειξη αγάπης. Να μην αντιμετωπίζουμε τον έλεγχο ως ενδιαφέρον. Να μην δικαιολογούμε την επιθετικότητα ως «νεύρα». Να μην λέμε σε μια γυναίκα που φοβάται «κάνε υπομονή» ή «θα περάσει».
Και πάνω απ’ όλα, πρέπει να δημιουργήσουμε μια κοινωνία στην οποία όποιος φοβάται να μπορεί να μιλήσει και να ξέρει ότι θα βρει πραγματική στήριξη.
Δεν μπορούμε να περιμένουμε την επόμενη γυναικοκτονία για να ξανακάνουμε την ίδια συζήτηση.
Αν δεν παραδεχθούμε ότι υπάρχει πρόβλημα, δεν θα μπορέσουμε να βρούμε λύση.
Και αν θέλουμε πραγματικά να αλλάξουμε την κοινωνία, πρέπει να ξεκινήσουμε από εκεί που όλα αρχίζουν! Από την οικογένεια, το σχολείο και τον τρόπο με τον οποίο μαθαίνουμε στα παιδιά μας να αγαπούν χωρίς να κατέχουν, να διεκδικούν χωρίς να επιβάλλονται και να αποδέχονται την ελευθερία του άλλου.
Γιατί η αγάπη δεν μπορεί ποτέ να είναι άλλοθι για τη βία.
Και κανένας άνθρωπος δεν έχει δικαίωμα να αφαιρεί τη ζωή ενός άλλου ανθρώπου επειδή δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι η σχέση τελείωσε.
Δεν πρέπει να περιμένουμε το επόμενο θύμα. Πρέπει να δράσουμε πριν υπάρξει.
Γεώργιος Ισιδώρου Αμέντας