Αναγνώστες-στριες «Χριστός Ανέστη».
Το κείμενο που ακολουθεί γράφεται στον απόηχο του φετινού (2026) ρουκετοπόλεμου, που, δυστυχώς, δεν ήταν αναίμακτος.
Γεννημένος (το 1947) και μεγαλωμένος στην Ενορία Αγίου Μάρκου, με το σπίτι μας να βρίσκεται απέναντι και δυτικά της εκκλησίας, (άρα εντός «εμπόλεμης ζώνης»), τους «ρουκετοσύρτες» να στήνονται, από παλιά έως σήμερα, λίγο πιο κάτω από το πατρικό μας, ήταν φυσικό να γίνω φανατικός του ρουκετοπόλεμου και ας μην έκανα ποτέ ρουκέτες.
Ρουκέτες και μάλιστα πολύ καλές έκανε ο πατέρας μου, μηχανικός στα καράβια, καθώς και γείτονες, φίλοι και συγγενείς μου. Το πάθος και η λατρεία προς το έθιμο ήταν η αιτία που, στα 26 μου χρόνια, αποφάσισα να το καταγράψω, συλλέγοντας προφορικές και γραπτές πληροφορίες.
Στάθηκα τυχερός, μιας και βρισκόταν ακόμη στη ζωή ένας εκ των πρωτοπόρων του ρουκετοπόλεμου, 95χρονος τότε, ο αείμνηστος Αγιομαρκούσης Λεωνίδας Μ. Χανδράς. Από την εμπειρία του άντλησα πολύτιμες πληροφορίες. Η πολυσέλιδη ερευνητική εργασία μου (πρώτη του είδους), έχει περιληφθεί στο βιβλίο »ΑΝΑΛΕΚΤΑ» που εξέδωσε το 1976 ο Φιλοπρόοδος Όμιλος Βροντάδου (ΦΟΒ).
Έκτοτε, παρακολουθώντας στενά την εξέλιξη του εθίμου, μπορώ να ισχυρισθώ ότι αυτή δεν ήταν ομαλή, ευθύγραμμη και ανώδυνη. Το λατρεμένο μας έθιμο, μοναδικό παγκοσμίως, άκρως θεαματικό, αλλά ταυτόχρονα πολύ επικίνδυνο και, συνάμα, παράνομο, ναι μεν μας χάρισε επί δεκαετίες, στιγμές άφατης αγαλλίασης, ενθουσιασμού και ευφορίας, όμως μας πότισε και με αμέτρητα «πικρά ποτήρια» θλίψης, πόνου και σπαραγμού, τόσο σε προσωπικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο.
Αν και έχουν περάσει 33 χρόνια από τον Απρίλιο του 1993, παραμένει άκρως τραυματική η προσωπική μου εμπειρία (ως Δημάρχου τότε), όταν θρηνήσαμε τον τραγικό και άδικο χαμό δύο νέων παιδιών του Βροντάδου (Κώστα Μ. Μεννή και Μιχάλη Αντ. Χιώτη) και τον βαρύτατο τραυματισμό άλλων δύο (Γιάννη Γκαλιμανά και Μιχάλη Κοινούση) από εγκαύματα που τους προκάλεσε η ανάφλεξη υλικού κατασκευής ρουκετών.
Αν και μικρό παιδί, περί τα μέσα της δεκαετίας του Πενήντα, θυμάμαι τις κραυγές τρόμου και απόγνωσης (που ακούστηκαν μέχρι το σπίτι μας) όταν, ρουκέτα από την Ερειθιανή, έπληξε στο πρόσωπο νεαρή κοπέλα στην αυλή του Αγίου Μάρκου προκαλώντας απώλεια του ενός ματιού της.
Το ίδιο ακριβώς τραγικό περιστατικό έζησαν συμπολίτες στην αυλή της Παναγίας Ερειθιανής το 1966 όταν, ρουκέτα από τον Άγιο Μάρκο, τύφλωσε νεαρό της ηλικίας μου.
Στο διάβα των εβδομήντα και πλέον χρόνων που βιώνω τον ρουκετοπόλεμο, δεν υπήρξαν πολλές χρονιές χωρίς τραυματισμούς, «κυνηγητό» της Αστυνομίας, συλλήψεις, ανακρίσεις, παραπομπή στη δικαιοσύνη και καταδίκες. Ως «γνώστης» του εθίμου και Δήμαρχος Ομηρούπολης (1991-1998), βρέθηκα πολλές φορές στις δικαστικές αίθουσες υπερασπιζόμενος (ως μάρτυρας) διωκόμενους ρουκετατζήδες, μικρούς και μεγάλους.
Το έθιμο, που διακόπηκε πλήρως την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής (1941-1944) και την περίοδο της Χουντικής Δικτατορίας (1967-1974), για όσους τυχόν δεν γνωρίζουν, να πούμε πληροφοριακά ότι αριθμεί ζωή 130 περίπου χρόνων. Αντικατέστησε τις άσφαιρες κανονιές από μικρά κανόνια, που είχαν ενορίτες στις αυλές των εκκλησιών Αγίου Μάρκου και Παναγίας Ερειθιανής, και τα «τραβούσαν» δηλαδή τα πυροδοτούσαν, την ώρα της Ανάστασης. Αυτό κράτησε μέχρι το 1889. Τότε, οι Τουρκικές Αρχές κατοχής, κατάσχεσαν τα κανονάκια, επειδή κάποιοι «θερμόαιμοι» Αγιομαρκούσοι, έβαλαν βότσαλα (από την αυλή της εκκλησίας) σ’ αυτά και άρχισαν να τα εκτοξεύουν κατά της Ερειθιανής!!
Μια δεκαετία περίπου μετά, έκανε δειλά-δειλά την εμφάνισή του ο ρουκετοπόλεμος, με λίγες ρουκέτες, αγορασμένες όμως από έμπειρο επαγγελματία πυροτεχνουργό της Χίου (Χώρας) ονόματι Κορακάκη. Από τον Κορακάκη έμαθαν τη συνταγή (κατά τον αείμνητο Λεωνίδα Χανδρά) και άρχισαν να φτιάχνουν ρουκέτες οι Αγιομαρκούσοι ακολουθούμενοι αμέσως από τους Ερειθιανούσους.
Οι αρχικά λίγες εκατοντάδες ρουκέτες κάθε Ενορίας, εκτοξεύονταν κατά του «αντίπαλου στόχου» από τις σκεπές των δύο εκκλησιών, όπου οι ρουκετατζήδες εγκαθιστούσαν τους «ρουκετοσύρτες» (βάσεις εκτόξευσης) με την συγκατάθεση των Ιερέων και Επιτρόπων των Ιερών Ναών!
Λόγω ατυχημάτων που έγιναν το 1931 επί του «πεδίου» (από ανάφλεξη ρουκετών), ήτοι στη σκεπή της Ερειθιανής και λίγο μετά του Αγίου Μάρκου, οι (τότε) δυο-τρεις χιλιάδες (αθροιστικά) ρουκέτες άρχισαν να ρίχνονται κατά των «στόχων» τους από χωράφια που ευρίσκονται περιμετρικά των δύο εκκλησιών. Αυτό, ως εξέλιξη καταγράφεται ότι έγινε λίγο μετά τη λήξη της Γερμανικής Κατοχής, δηλαδή περί το 1946 ή 1947.
Από τη δεκαετία του ενενήντα, όταν ιδρύθηκαν τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, άρχισε η έντονη προβολή του, όντως εντυπωσιακού εθίμου, μετατρέποντάς το σε «τηλεοπτικό σόου» πολύ υψηλής θεαματικότητας. Το «σόου» άρχισε να φέρνει στη Χίο κόσμο από όλη την Ελλάδα. Ήταν θέμα χρόνου το έθιμο να προσλάβει (για ευνόητους λόγους) μορφή «τουριστικής ατραξιόν» με επακόλουθο την απότομη, την απίστευτη θα έλεγα, αύξηση του αριθμού των ρουκετών και συνακόλουθα των κινδύνων πρόκλησης και άλλων ατυχημάτων και ζημιών σε εκκλησίες και σπίτια.
Έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα, το παλιό έθιμο που εμείς οι μεγάλοι αγαπήσαμε και λατρέψαμε με πάθος, έχει όντως μετατραπεί σε ετήσιο «τηλεοπτικό σόου» και σε «τουριστική ατραξιόν» με στόχο την αύξηση της «τουριστικής κίνησης» κατά την Πασχαλινή περίοδο. Αυτό, κάθε νουνεχής άνθρωπος δεν μπορεί να το αποδεχθεί ούτε να το στηρίξει.
Πλέον, τμήμα της τοπικής μας κοινωνίας εμφανίζεται «μουδιασμένο» και πολύ ανήσυχο από την εξέλιξη που έλαβε το έθιμο. Προτάσεις επί προτάσεων ακούγονται, γράφονται, τίθενται προς συζήτηση, θεσμική ή διαδικτυακή. Λυπάμαι αν γίνομαι δυσάρεστος όμως, η έως τώρα εμπειρία, με κάνει να πιστεύω ότι τίποτα από όσα κουβεντιάζονται δεν μπορεί ούτε και πρόκειται να γίνει.
Ακόμα και αν βρεθεί τρόπος νόμιμης και ασφαλούς κατασκευής των ρουκετών, η ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ρίψη τους κατά «ΣΤΟΧΩΝ» και μάλιστα την ώρα τέλεσης της Αναστάσιμης Θείας λειτουργίας, δεν πρόκειται ΠΟΤΕ ΝΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΘΕΙ ΝΟΜΙΜΗ.
Αυτό ας το ξεχάσουμε. Αν μπορούμε, ως κοινωνία και Αρχές, να συμφωνήσουμε σε κάτι ριζικά διαφορετικό, έχει καλώς. Αν, αντιθέτως επιμείνουμε φανατικά στην πιστή τήρηση του «εξελιγμένου και μεταλλαγμένου» εθίμου, δήθεν με μέτρο, αυστηρό έλεγχο αλλά με «οριζόντια ρίψη», τότε ας αποδεχθούμε και τις συνέπειες αυτής της επιλογής.
Όποιες κι αν είναι αυτές οι συνέπειες….