Χίος, Τετάρτη 11 Δεκεμβρίου

Επετειακές εκδηλώσεις για τη Μάχη του Αίπους της απέλευθέρωσης της Χίου από τον Φιλοπρόοδο Όμιλο Βροντάδου.

Ομιλία του Υποστράτηγου ε.α. Παναγιώτη Κιμουρτζή.
Δείτε το ΒίντεοΔείτε τις Φωτογραφίες
Δευ, 18/11/2019 - 06:37

Στα πλαίσια των Επετειακών Εκδηλώσεων, για τη Μάχη του Αίπους της απελευθέρωσης της Χίου το 1912, που πραγματοποίησε στις 16 και 17 Νοεμβρίου 2019 ο Φιλοπρόοδος Όμιλος Βροντάδου, στις 6μ.μ. την Κυριακή 17 Νοεμβρίου στον Άγιο Γεώργιο Βροντάδου, στην Πνευματική Εστία του ΦΟΒ, ο πρώην Διοικητής της 96 ΑΔΤΕ Υποστράτηγος ε.α. Παναγιώτης Κιμουρτζής μίλησε με θέμα '' Η μυριοπόθητος ελευθερία. Μια αναδρομή στα κυριότερα πρόσωπα και γεγονότα της Απελευθέρωσης της Χίου το 1912''.

  Στην εκδήλωση παραβρέθηκε πολύς κόσμος που γέμισε την αίθουσα και έδωσαν το παρόν ο εκπρόσωπος του Σεβασμιωτάτου, ο Αντιπεριφερειάρχης, ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Χίου, ο Ταξίαρχος, ο Διοικητής του Ναυτικού Σταθμού Χίου και η Κεντρική Λιμενάρχης, Στρατηγοί ε.α. και Αξιωματικοί του Στρατού, οι Αντιδήμαρχοι Χίου και Κοινότητας Βροντάδου, Πρόεδροι Πολιτιστικών Σωματείων και εκπρόσωποι Συλλόγων, εκπρόσωποι του Συνδέσμου Εφέδρων Αξιωματικών, Διευθυντές Σχολείων και οι πρώην Αντιδήμαρχοι Ομηρούπολης. Παράλληλα με την ομιλία, η Χορωδία του Γυμνασίου Βροντάδου απέδωσε επίκαιρα τραγούδια.

 ''107 χρόνια μετά ο Βροντάδος θυμάται και τιμά τους ηρωϊκούς νεκρούς της Μάχης του Αίπους'' είπε στην αρχή του προλόγου της εκδήλωσης ο Πρόεδρος του ΦΟΒ Πολύδωρος Στείρος. Τιμούμε την πολύνεκρη αυτή μάχη που μαζί με τον Ελληνικό στόλο απελευθέρωσε τη Χίο από τους Τούρκους το 1912 με την αυτοθυσία των Πεζοναυτών του Δεμέστιχα και του Ρίτσου. ''Πρωταγωνιστής αυτών των τιμών, ο Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου Βροντάδου, από την πρώτη στιγμή στάθηκε αρρωγός στους τραυματίες, στη μνήμη των νεκρών και στους συγγενείς των νεκρών...με το απέριττο Μνημείο που κατασκεύασε στο Αίπος, τη Σεπτή Λάρνακα που φύλαξε τα οστά των Ηρώων και το καθιερωμένο επί 107 χρόνια Μνημόσυνο πάντα κατά την πρώτη Κυριακή μετά τη 15η Νοεμβρίου ετησίως. Αλλά κι ο λαός του Βροντάδου δεν έμεινε αμέτοχος...πλήθος οι ιστορίες μικρών ηρωϊσμών των κατοίκων του Βροντάδου και του νησιού που αψηφώντας κινδύνους στάθηκαν στο πλευρό των απελευθερωτών''.

Αυτά τόνισε ο Πρόεδρος του ΦΟΒ Πολύδωρος Στείρος, πριν καλέσει στο βήμα τον Υποστράτηγο ε.α. Παναγιώτη Κιμουρτζή, που μίλησε εστιάζοντας στους πρωταγωνιστές της απελευθέρωσης της Χίου και στο ρόλο που έπαιξαν στα γεγονότα του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου του 1912. Ο Πρόεδρος του ΦΟΒ Πολύδωρος Στείρος πρόσθεσε ακόμα ότι το Σωματείο του Φιλοπροόδου Ομίλου Βροντάδου συμβάλλει πάντα στη διατήρηση της Ιστορικής Μνήμης και όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος πραγματοποίησε εκδηλώσεις. Φέτος ο ΦΟΒ σε συνεργασία με τον Ε.Α.Σ. Σ.Ε.Γ.Α.Σ. Χίου-Σάμου, όπως κάνει τα τελευταία 10 χρόνια, διοργάνωσε τον αγώνα δρόμου-ανάβασης του Αίπους ''Δρόμος Θυσίας Αίπους 2019'' και επίσης μια πεζοπορική εκδήλωση ''Μονοπάτι Θυσίας Αίπους-1912'', στα χνάρια των πρωταγωνιστών της μάχης του Αίπους το ξημέρωμα της 15ης Νοεμβρίου 1912. Τόνισε ακόμα ο Πολύδωρος Στείρος ότι στην απονομή των επαίνων για τον αγώνα δρόμου, ο Φιλοπρόοδος Όμιλος Βροντάδου, επισημαίνει στα παιδιά και τους αθλητές, ότι σημασία δεν έχει ο πρώτος και ο δεύτερος, αλλά αξία έχει ο αγώνας ο καλός και η διαδρομή που έκαναν. Στο χαρτί του επαίνου είναι γραμμένη η φράση ''για να θυμάσαι ότι ανέβηκες κι εσύ τον ίδιο δρόμο που διήνησαν οι Στρατιώτες του 1912 και να νοιώσεις ακόμα πιο βαθιά στην ψυχή σου την Ιερότητα του Χώρου και την Ιστορική βαρύτητα της Μεγάλης Επετείου''. 

Οι φετινές Επετειακές Εκδηλώσεις του ΦΟΒ ολοκληρώθηκαν, με συμμετοχή στις τιμητικές εκδηλώσεις που πραγματοποίησε ο Καθεδρικός Ναός Αγίου Γεωργίου Βροντάδου στη μνήμη των πεσόντων το πρω'ι' της Κυριακής 17 Νοεμβρίου 2019...και το ίδιο απόγευμα στις 6μ.μ. με την κεντρική καταληκτική του εκδήλωση στην Πνευματική Εστία του ΦΟΒ με την πλούσια και κατατοπιστική σχετική ομιλία του Υποστράτηγου ε.α. Παναγιώτη Κιμουρτζή.

 Ο Υποστράτηγος ε.α. Παναγιώτης Κιμουρτζής που τον γνωρίσαμε ως Διοικητή της Ταξιαρχίας Χίου και τον αγαπήσαμε, συνδέθηκε με τη Χίο και την αγαπά σαν δεύτερη πατρίδα του αν και γεννήθηκε και μεγάλωσε στη ''νύφη του Θερμαϊκού'' τη Θεσσαλονίκη, γι' αυτό και με μεγάλη προθυμία έσπευσε, όπως τόνισε ο Πρόεδρος του ΦΟΒ Πολύδωρος Στείρος, να μιλήσει για την Μάχη του Αίπους που καθόρισε την απελευθέρωση του νησιού μας. Ο Υποστράτηγος Παναγιώτης Κιμουρτζής έχει υπηρετήσει σε όλο τον Ελλαδικό χώρο από το Διδυμότειχο μέχρι την Κύπρο. Είναι πτυχιούχος της Ανωτάτης Σχολής Πολέμου και της Σχολής Εθνικής Άμυνας. Είναι μέλος του Συνδέσμου Επιτελών Εθνικής Άμυνας και από τον φετινό Νοέμβριο Διοικητής ΠΣΕΑ Χίου. Έχει λάβει πολλές τιμητικές διακρίσεις και μετάλλια από το Στρατό και την Πολιτεία.

 Ο Υποστράτηγος αναφέρθηκε στο ιστορικό και τα γεγονότα αναδεικνύοντας τα χρήσιμα συμπεράσματα και τα διδάγματα που δίνουν σε όλους μας και ιδιαίτερα στη νέα γενιά, οι  Ήρωες πρωταγωνιστές της Μάχης του Αίπους, ο αγώνας Στρατού και κατοίκων, οι σκληρές μάχες, οι δύσκολες συνθήκες και το δύσβατο Αίπος...και η συλλογική αυτοθυσία που οδήγησε στην απελευθέρωση του νησιού μας. Τόνισε ότι στην Ελλάδα γιορτάζουμε πάντα την έναρξη του αγώνα σηματοδοτώντας τον πόθο για την Ελευθερία. Μίλησε για τον γνωστό πίνακα του αειμνήστου Βρονταδούση ζωγράφου Αριστείδη Γλύκα που απαθανάτισε τα Ελληνικά Πολεμικά πλοία να καταφθάνουν στα νερά της Χίου, την πρώτη εικόνα που μας έρχεται στο μυαλό όταν μιλάμε για την απελευθέρωση του νησιού από τον Οθωμανικό ζυγό και για την 11η Νοεμβρίου 1912. Υπογράμμισε ότι την 11η Νοεμβρίου και την απόβαση των Ελληνικών Στρατευμάτων που πήραν γρήγορα την πόλη της Χίου στις 11 Νοεμβρίου, την ακολούθησαν σφοδρές και αιματηρές μάχες, αφού οι Τούρκοι και ο Ζιχνή Μπέης που ήταν γενναίος και αξιολογότατος αντίπαλος και Στρατιωτικός, ταμπουρώθηκαν στο Αίπος και πολεμούσαν από ψηλά σε πλεονεκτική θέση...τέλος υποχώρησαν στις Καρυές και παραδόθηκαν στις 21 Δεκεμβρίου του 1912. Ο Ζιχνή Μπέης, όπως ανέφερε και ο Υποστράτηγος Παναγιώτης Κιμουρτζής, σε σχετική ερώτηση για την πιθανή κατάληψη της Χίου από τους Έλληνες...είχε πει...'' Αυτό δε θα γίνει ποτέ...η Χίος είναι το Παρίσι της Ανατολής και προτιμώ να την κάνω στάχτη παρά να μου την πάρουν οι Έλληνες!''. Ο Υποστράτηγος Παναγιώτης Κιμουρτζής υπογράμμισε ότι και ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης που διηύθυνε τον απελευθερωτικό Ελληνικό Στόλο, αλλά και ο Στρατηγός Κωνσταντίνος Καλάρης και ο Νικόλαος Δελαγραμμάτικας που διήυθυνε τα Τάγματα Πεζικού που απελευθέρωσαν τη Χίο ήταν όλοι χαρισματικοί, καταρτισμένοι και εξόχως γενναίοι. Συμπλήρωσε ακόμη ότι η αυθόρμητη και μαζική συνεισφορά των κατοίκων του Βροντάδου και του νησιού στο έργο του Στρατού έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την απελευθέρωση.

Ολόκληρη την ομιλία του Υποστράτηγου ε.α. Παναγιώτη Κιμουρτζή στην Πνευματική Εστία του Φιλοπροόδου Ομίλου Βροντάδου, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 17 Νοεμβρίου στις 6μ.μ....και την Επετειακή Εκδήλωση του Συλλόγου για τη Μάχη του Αίπους, μπορείτε να παρακολουθήσετε στην ΑΛΗΘΕΙΑ ΤV.

Δ. Ζαφείρης

Aναλυτικά η ομιλία του Π. Κιμουρτζή, είχε ως εξής: 

Η Μυριοπόθητος Ελευθερία.

Μία Αναδρομή στα Κυριότερα Πρόσωπα και Γεγονότα της Απελευθέρωσης της Χίου το 1912.

 

  1. ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ

 

Σεβασμιότατε, εντιμότατες πολιτικές και στρατιωτικές αρχές του τόπου………….Αγαπητοί Χιώτες συμπολίτες. Κύριε πρόεδρε του ΦΟΒ.

Είναι ιδιαίτερη η τιμή που επιλέξατε εμένα για την σημερινή ομιλία, ενόψει των 2ήμερων εκδηλώσεων της επετείου της μάχης του Αίπους.

 

  1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 

Ο σκοπός της παρουσίασης δεν είναι να εξιστορήσω την περίοδο της απελευθέρωσης της Χίου- που άλλωστε είναι γνωστή σε όλους σας- αλλά θα επικεντρωθώ σε πρόσωπα και γεγονότα που θα μας οδηγήσουν σε χρήσιμα συμπεράσματα και διδάγματα εξόχως ωφέλιμα στη σημερινή εποχή και ιδιαίτερα στη νέα γενιά.

11η Νοε 1912, ημέρα των Αγίων Βικτώρων, ημέρα απελευθέρωσης του νησιού από την Οθωμανική κατοχή. Χρειάσθηκαν 41 ημέρες σκληρού αγώνα έως ότου στις 21 Δεκ, παραδοθούν οι τουρκικές δυνάμεις και ελευθερωθεί εξ ολοκλήρου το νησί από τον προαιώνιο ζυγό της δουλείας. Γιατί λοιπόν δεν εορτάζουμε, την ημέρα της απελευθέρωσης; Το ίδιο δεν γίνεται και με τις εθνικές επετείους;

Από αυτά που αναφέρουν οι πηγές καταλήγουμε στο συμπέρασμα, ότι η 11η Νοε, καθιερώθηκε ύστερα από τους φλογερούς λόγους του Μητροπολίτη Ιερωνύμου και του Δημάρχου Κουβελά μετά το πέρας της δοξολογίας της 12ης Νοε παρουσία του Στρατού, όταν ονόμασαν την ημέρα αυτή ως «ημέρα Αναστάσεως».   

          Και μια και ανέφερα τις εθνικές εορτές, ποιες είναι οι πρώτες εικόνες που έρχονται στο νου μας?

25η Μαρ 1821, βλέπετε την εικόνα της ύψωσης του λαβάρου της επαναστάσεως στην Αγία Λαύρα την ημέρα του Ευαγγελισμού.

28η Οκτ 1940 τους στρτες μας με εφόπλου λόγχη στα χιονισμένα βουνά της Πίνδου.

Ποιά εικόνα μας έρχεται στο νου κατά την 11η Νοε 1912; Μάλλον η θέα των πλοίων του Ελληνικού στόλου στα νερά της Χίου όπως υπέροχα παρουσιάζει ο πίνακας του Αριστείδη Γλύκα.

Στα νερά αυτά που ο Κανάρης πυρπόλησε την Τουρκική ναυαρχίδα. Αλήθεια, δεν είναι συμβολικό, το ότι η απελευθέρωση ήρθε από τη θάλασσα και συνάδει με τη ναυτική παράδοση της Χίου;

 

Κυττάξετε στο πέλαγος τη γαλανόλευκή σας,

Κι αυτή ας τυλίξει όλους σας σαν άχραντη χλαμύδα,

Κι ας γίνει αυτή γλυκόνειρο και θάρρος στη ζωή σας,

Γιατί στη κάθε της πτυχή διπλώνει την Πατρίδα.

Από το ποίημα  «Στους Χιώτες» του Σπ. Ματσούκα (τροβαδούρος του Εθνικού Στόλου).

 

  1. ΚΥΡΙΩΣ ΜΕΡΟΣ

 

α.      Αλλά ας κάνουμε μία σύντομη αναδρομή στην εποχή εκείνη. Βρισκόμαστε στον Α΄ Βαλκανικό πόλεμο όπου η Ελλάς μετά τις επιτυχίες της στη Μακεδονία και την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης, αποφασίζει να αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο στη θάλασσα και να απελευθερώσει τα νησιά του ανατολικού και βορείου Αιγαίου.

Ο Ελληνικός στόλος υπό τον χαρισματικό ηγήτορα Υποναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, καταφέρνει μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα να ελέγξει πλήρως το Αιγαίο επιτηρώντας τον τουρκικό στόλο, μη επιτρέποντάς του να εξέλθει των Στενών και απελευθερώνει την Ίμβρο, τη Θάσο, τον Άγιο Ευστράτιο, τη Σαμοθράκη, τα Ψαρά, την Τένεδο, την χερσόνησο του Αγίου Όρους και την Λέσβο.

Παράλληλα ο Διοικητής της ΙΙ Μεραρχίας Πεζικού Στρατηγός Κων/νος Καλλάρης, λαμβάνει διαταγή να συγκροτήσει μικτό απόσπασμα και να το αποστείλει προς απελευθέρωση της Χίου.

Τότε συγκροτείται Σύνταγμα υπό τις διαταγές του  Συνταγματάρχη Πεζικού Νικολάου Δελαγραμμάτικα και αποπλέει για τη Χίο, υπό τον στόλο του πλοιάρχου Δαμιανού, με άκρατο ενθουσιασμό και πίστη προς την τελική νίκη. Χαρακτηριστικό το απόσπασμα από το ημερολόγιο ναυτικού:

 

«Πλέομεν προς την Χίον, πηγαίνομεν να την ελευθερώσωμεν. Η συγκίνησή μας είναι μεγάλη. Σε λίγον το ωραίο νησί των μαστιχοδένδρων και των πορτοκαλεών διεγράφη εμπρός μας και οι ναύται όλοι εγυρίσαμε τα μάτια μας κατά κεί δια να το χαιρετίσωμεν με το βλέμμα. Μερικοί δεν συγκρατούνται και αρχίζουν να σιγοτραγουδούν: Κάτου στο γυαλό κάτου στο περιγιάλι πλένουν Χιώτισσες κοντές νερατζούλες φουντωτές. Ο πλους εξακολουθεί. Η χαρά μας αυξάνει. Ξεύρωμεν όλοι ότι η Χίος είναι σημαντικόν στρατιωτικόν κέντρον των τούρκων, ότι εκεί θα συναντήσωμεν ίσως αντίστασιν, αλλά αυτό δεν ολιγοστεύει ποσώς τον ενθουσιασμό μας».

 

β.      Πράγματι, η Χίος αποτελούσε πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο των τούρκων και η παράδοσή της ήταν γι αυτούς αδιανόητη. Γι αυτόν τον λόγο ήταν καλύτερα προπαρασκευασμένη από όλα τα νησιά, από την περίοδο του Ιταλο-τουρκικού πολέμου (1911) για να αποκρούσει μια απόβαση και να αντιτάξει οργανωμένη και συστηματική άμυνα. Επί πλέον διέθετε σημαντική για την εποχή δύναμη (περί τους 2500 άνδρες με άριστο χακί ιματισμό και υπόδηση) και είχε επάρκεια εφοδίων και πυρομαχικών.

Αρχηγός του τουρκικού στρατού της Χίου ήταν ο Άνχης Ζιχνύ βέης δκτής του 18ου ΣΠ του Οθωμανικού στρατού. Ήταν αξιωματικός αρτιότατης μόρφωσης σπουδάζοντας στη Γερμανία, μελετηρός, νουνεχής, ολιγόλογος, ικανότατος και με μεγάλο ψυχικό σθένος. Οι ομοεθνείς του τον αποκαλούσαν μικρό Ναπολέοντα. Οργάνωσε την άμυνα της νήσου κατασκευάζοντας ισχυρά αμυντικά έργα, με αρχικό σχέδιο να αμυνθεί επί της ακτής εμποδίζοντας την απόβαση και εφόσον αυτό αποτύχει να αποσυρθεί στα υψώματα και κυρίως στο Αίπος και να αντισταθεί από πλεονεκτική θέση, αναμένοντας ενισχύσεις και παρέμβαση από την Υψηλή Πύλη, είτε μέσω των παραλίων της Μικράς Ασίας, είτε μέσω της έλευσης του τουρκικού στόλου. (δεν γνώριζε ότι αυτός είχε εγκλωβιστεί στα Στενά από τον Ελληνικό και δεν μπορούσε να μεταφέρει δυνάμεις στο Αιγαίο).

Η οργάνωσή του περιελάμβανε επικοινωνίες, καθότι είχε συνδέσει πολλά τμήματα του στρατού του με τηλέφωνο και διέθετε οπτικό τηλέγραφο για την επικοινωνία με το Τσεσμέ και από εκεί τηλεγραφικά με την Κωνσταντινούπολη. Τέλος είχε προβλέψει και πραγματοποιήσει τη διασπορά τροφίμων, πυρομαχικών, σκηνικού και υγειονομικού υλικού σε διάφορες αποθήκες όπως στο Πυτιός, στην Αμυθούντα, στον Άγιο Ισίδωρο, στα 4 πηγάδια, στα 2 αδέλφια, στον Κοχλιά και στη Νέα Μονή.

Είναι σαφές από τα παραπάνω, ότι ο Ζιχνύς ήταν άριστα προετοιμασμένος και δεν ήθελε να ακούσει για κατάληψη της Χίου. Μάλιστα σε σχετική ερώτηση απάντησε: «Αμ’ αυτό δεν θα γίνει ποτέ! Η Χίος είναι το Παρίσι της Ανατολής και προτιμώ να την κάνω στάχτη παρά να μου την πάρουν οι Έλληνες». Τέλος παροιμιώδης έχει μείνει η φράση του, μόλις πληροφορήθηκε την εμφάνιση των Ελληνικών πλοίων: «Μανταρίνια ή πορτοκάλια έρχονται να φορτώσουν αυτοί με τα καράβια τους;»

 

γ.       Αρχηγός των Ελληνικών δυνάμεων ορίσθηκε όπως προανέφερα ο Σχης Ν. Δελαγραμμάτικας Δκτης του 7ου ΣΠ κατά τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1912. Και η επιλογή αυτή δεν ήταν καθόλου τυχαία. Ο Σχης είχε άρτια στρατιωτική μόρφωση, ικανός και προορατικός με βαθιά σύνεση και αντίληψη των κρίσιμων περιστάσεων, μα πάνω από όλα έμπειρος στη διεξαγωγή των επιχειρήσεων και ταχύτατος στην εκτέλεση αυτών. Μετείχε στον πόλεμο του 1897 ως λοχίας, έλαβε μέρος στη μάχη της Δομοκού και στις συμπλοκές της μεθορίου το 1886. Στη μάχη του Βελεστίνου προτάθηκε από τον διοικητή του Ιωάννου Ζιμβρακάκη να προαχθεί στον βαθμό του λοχαγού κατ’ εκλογήν επ’ ανδραγαθία. Ως Διοικητής του 7ου ΣΠ το 1912 αρίστευσε στις μάχες της Ελασσόνας, του Σαρανταπόρου, των Γιαννιτσών και στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Η συνεργασία του με το Στόλο και η αποτελεσματική χρησιμοποίησή ανέδειξε την αξία της διακλαδικότητας, ιδιαίτερο αντικείμενο μελέτης για τα σημερινά επιτελεία.

Οι σημαντικότερες αποφάσεις του ήταν δύο:

, η εκτέλεση βιαίας αποβίβασης, που θεωρείται ακόμα και σήμερα η δυσκολότερη   επιχείρηση ιδιαίτερα αν δεν διαθέτεις τα κατάλληλα μέσα και ίσως ήταν η πρώτη στη παγκόσμια ιστορία.

Είναι χαρακτηριστικό το πρώτο του σήμα προς τον Διάδοχο και το Υπουργείο Στρατιωτικών: «Αρνηθέντος στρ. δκτού Χίου παραδούναι πόλιν, διέταξα βιαίαν αποβίβασιν στρατού εις παραλίαν ¨Κοντάρι¨ υπό προστασία στόλου. Απεβιβάσθη ήμιση δυνάμεώς μου και θα εξακολουθήση αποβίβασις μέχρι πέρατος αυτής. Ευρίσκομαι μία ώραν μακρά της πόλεως. Λίαν πρωί επιχειρήσω κατάληψη αυτής».

2ησημαντική του απόφαση πάρθηκε στις 14 Νοε όταν πλέον οι Τούρκοι είχαν υποχωρήσει στα υψώματα. Συλλέγοντας πληροφορίες και εκτιμώντας ορθά την κατάσταση, πείσθηκε ότι κάθε επιθετική ενέργεια ήταν δύσκολο να πετύχει χωρίς μεγάλες απώλειες. Έτσι αποφάσισε να καταλάβει όλα τα λιμάνια και τους κατοικημένους τόπους και να περιορίσει τον εχθρό εντός της ορεινής περιοχής της νήσου, για να τον εξαναγκάσει ελλείψει τροφών σε παράδοση.

Την στρατιωτική αξία του Σχη επιβεβαίωσε και ο αντίπαλός του  Ζιχνή βέης μετά την παράδοσή του όταν ανέφερε: «Χαίρω ότι παρεδόθην εις άριστον αρχηγόν, του οποίου η σταθερότης, η τόλμη και η ορμή ήταν απαράμιλλα». Ο ίδιος το 1913 αιχμάλωτος πολέμου στο Αργοστόλι, μόλις διάβασε σε εφημερίδα την προαγωγή του Δελαγραμμάτικα σε Υποστράτηγο του έστειλε επιστολή στα Γαλλικά που μεταξύ άλλων αναφέρει: «Κατά τη διάρκεια των μαχών εν Χίω εχθρός σας, αλλά ήδη εγκάρδιος υμών φίλος, σας συγχαίρω ενθυμούμενος και εκτιμών την ανδρεία σας και τη στρατιωτική σας ικανότητα».

Ο Σχης Ν. Δελαγραμμάτικας ήταν ένας ακούραστος στρτης στην υπηρεσία της ελευθερίας της πατρίδας. Στις 27 Δεκ το απόσπασμα του αναχωρεί από τη Χίο ατμοπλοϊκώς και αποβιβάζεται στην Πρέβεζα και από κει στο Μπιζάνι, όπου συνετέλεσε αποφασιστικά στη πτώση του και στην κατάληψη των Ιωαννίνων. Μετά την απελευθέρωση των Ιωαννίνων ανέλαβε στην Πρεμετή τη διοίκηση της 8ης Μεραρχίας.

Ως διοικητής της 6ης Μεραρχίας μετείχε στις μάχες Κιλκίς-Λαχανά, Δεμίρ – Χισάρ, Μελενίκου, Κρέσνας και Άνω Τζουμαγιάς.

 

δ.      Αλλά ας επιστρέψουμε στα γεγονότα των ημερών που σημάδεψαν την απελευθέρωση της Χίου. Σημαντικότατο ρόλο διαδραμάτισε η δράση του Στόλου. Η Μοίρα εύδρομων μαζί με τα πλοία ΠΑΤΡΙΣ και ΣΑΠΦΩ που μετέφεραν τους άντρες του συντάγματος και το ΕΡΙΕΤΑ με τη πυρχία Krupp, εκτός από την μεταφορά προσωπικού, όπλων και εφοδίων σε διάφορα σημεία της νήσου, υποστήριξαν με τα πυροβόλα τους τις χερσαίες επιχειρήσεις σκορπώντας τον όλεθρο και διαλύοντας το ηθικό των Τούρκων.

Στην έκθεσή του ο Δελαγραμμάτικας αναφέρει:

«Καθήκον επιβεβλημένον θεωρώ να τονίσω ότι καθόλον τον εν Χίω αγώνα το πυροβολικό του Ναυτικού πολύ με συνέδραμε δια των πυρών του και ιδίως το  πυροβολικό της ‘’ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ’’, όπερ ήτο τελειότερο του πυροβολικού των άλλων πλοίων».

Η ισχύς του ναυτικού φάνηκε από την πρώτη ημέρα της αποβάσεως στο Κοντάρι όπως γλαφυρά περιγράφει ο υπασπιστής του Σχη:

«Ο Αρχηγός της μοίρας Δαμιανός δίδει στους κυβερνήτες των πλοίων το σημείον προς έναρξη του πυρός, αμέσως δ’ο κρότος της πρώτης των πυροβόλων ομοβροντίας δονεί τα πέριξ όρη της Χίου και η μικράς κοιλάς του όρμου μεταβάλλεται εις ηφαίστειον εκ των βλημάτων των πυρλων. Ο βομβαρδισμός εξακολουθεί, τα οχυρά ανατινάσσονται εις τον αέρα και αμυνόμενοι εγκαταλείπουσοι ταύτα και πανικόβλητοι τρέπονται εις φυγήν ανά τα όρη της νήσου».

Στις 18 Νοε η ΄΄ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ΄΄ με τον θαρραλέο κυβερνήτη πλωτάρχη Λυκούργο Τσουκαλά, έπλευσε στο όρμο της Βολισσού όπου μετά από πετυχημένο βομβαρδισμό αποβίβασε ναυτικό άγημα και κατέλαβε τη Μονή Μουνδών, συλλαμβάνοντας την τουρκική φρουρά. Παράλληλα το εξοπλισμένο ατμόπλοιο ΄΄ΑΡΚΑΔΙΑ΄΄ απεστάλη από τον Δελαγραμμάτικα στα Καρδάμυλα με 200 όπλα και ανάλογα πυρομαχικά με τον Ανθστή Σταρίδα Ι. για την συγκρότηση και εκγύμναση εθελοντικού σώματος από 200 νέους Καρδαμυλίτες.

Στις 20 Δεκ ο στρατός και τα εθελοντικά σώματα αρχίζουν τη γενική επίθεση. Από τις 0700 το πρωί η νήσος ολόκληρη σείεται από τον κρότο των πυροβόλων του στόλου. Η ‘’ΕΣΠΕΡΙΑ’’ βάλει κατά της Μονής των Αγίων Πατέρων και του Προβατίου όρους, η ‘’ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ’’ κατά των οχυρωμένων τοποθεσιών του οροπεδίου του Αίπους, η ‘’ΜΥΚΑΛΗ’’ κατά των εχθρικών θέσεων ΒΔ του Πυτιός, ενώ τα Αντιτορπιλικά και η κανονιοφόρος ‘’ΑΜΒΡΑΚΙΑ’’ από τον όρμο της Βολισσού βάλλουν εναντίον των θέσεων δυτικά του Αγίου Ισιδώρου.

Ο Ζιχνύ βέης σε σχετική ερώτηση για τις ζημιές που προκάλεσε ο στόλος με τις βολές του απάντησε:

«Σφαίραι πολλαί έπεσαν επί του στρατοπέδου μου εν Πιτυώ και ιδίως εκ της Διαβολομακεδονίας. Αλλά μολονότι οι ζημιές ήταν ασήμαντες εντούτοις η επιτυχία της βολής επέδρασε επιβλαβέστατα επί του ηθικού του στρατού μου. Σας βεβαιώ ότι η απόβασις και η δράσις της Μοίρας των ευδρόμων σας ήταν θαυμάσιαι. Τελειοτέρα απόβασις μεθ΄όλην την έλλειψιν αποβατικών μέσων δεν ηδύνατο να γίνη».

 

ε.       Εξαιρετική ήταν η δράση των ναυτικών αγημάτων και ιδιαίτερα του αγήματος των 80 πεζοναυτών του υποπλοίαρχου Ι. Δεμέστιχα. Στο άγονο και φαλακρό, με τις απόκρημνες ράχες αλλά δοξασμένο Αίπος, οι πεζοναύτες όρμησαν σαν λιοντάρια και κατεδίωξαν τον εχθρό γράφοντας με αίμα ίσως την ηρωικότερη σελίδα της απελευθέρωσης. Οι απώλειες μεγάλες 6 νεκροί και 26 τραυματίες.

Χίος για σένα έπεσε του Στόλου το καμάρι

Το πιο λαμπρό του Ναυτικού ανδρείο παλληκάρι,

Γόνος γενιάς ηρωικής, τη σκλαβωμένη γη σου

όταν αντίκρυσε, ευθύς θυμήθη τη σφαγή σου

κι ώρμησε, όμορφο νησί, για σε να πολεμήση

για τη δική σου λευτεριά το αίμα του να χύση.

Έγραψε ο γιατρός του ΠΝ Παύλος Νιρβάνας για τον ήρωα ανθυποπλοίαρχο Ρίτσο Νικόλαο.

Οι νεκροί του Αίπους δεν πρόκειται να ξεχαστούν ποτέ και θα τιμούμε πάντα τη θυσία τους. Πως είναι δυνατόν να ξεχάσεις τον λεβέντη κρητικό, Ι. Παστρικάκη που μαθητής ακόμα της Σχολής Δοκίμων κατατάχθηκε εθελοντικά γεμάτος ενθουσιασμό για να μετάσχει στους Βαλκανικούς πολέμους. Και ήταν γραφτό του να ποτίσει στις 17 Νοε (σαν σήμερα) με το αίμα του το δέντρο της χιώτικης λευτεριάς.

 

Τώρα το Αίπος χαιρετά τον μέγα Ψηλορείτην

κι αυτός το αντιχαιρετά το Αίπος απ΄την Κρήτη

ο ένας τον εγέννησε και τ΄άλλο τον φυλάγει

κι η Μάννα του περήφανη αποκουμπά στο πλάγι.

Απήγγειλε ο ποιητής Φραγκουλόπουλος στην κηδεία του ήρωα.

 

στ.     Μεγάλη συνδρομή στον αγώνα ενισχύοντας τον στρατό, είχαν τα εθελοντικά σώματα που ήταν στην πλειοψηφία τους εκπαιδευμένα. Πρώτο από όλα των σώμα των Κρητών, πλέον των 100 ανδρών που έδρασε στη Βολισσό, στη Παφιλίδα, στη Συκιάδα και στο Λιθί.

Το εκλεκτό εθελοντικό σώμα 50 ανδρών από την Ικαρία προσήλθε στη Χίο εφοδιασμένο με συγκινητικό έγγραφο του Δημάρχου προς τον Δελαγραμμάτικα και έδρασε στη Βολισσό.

Το μικτό (Χιώτες κυρίως ναυτικοί και από την υπόλοιπη χώρα) γυμνασμένο και πλήρως εξοπλισμένο εθελοντικό σώμα υπό τον Χιώτη Λχία Γ. Μπουρνιά.

Το εθελοντικό σώμα 25 νέων από τα βουρλά της Μικρά Ασίας που κατετάγησαν στην δύναμη των Καρδαμύλων και έδρασαν στα χωριά Καμπιά και Φυτά.

Τέλος το εθελοντικό σώμα των 28 Ελληνοαμερικανών και 6 μοναχών Αγιορειτών υπό τον Δήμο Γόντικα από το Κάνσας, ο οποίος μετά την απελευθέρωση έγραψε μεταξύ άλλων για τον αγώνα στη Χίο: «Δεν λησμονώ τον ενθουσιασμό του λαού της Χίου, που είδα, την εγκαρδιότητα με την οποία μας υπεδέχθη, την χαράν, τον πανηγυρισμόν της απελευθερώσεως. Όλα τα σπίτια ήσαν ανοιχτά για τον Στρατόν και τους εθελοντάς. Μας περιποιήθηκαν οι άνθρωποι εκείνοι με άδολα και αγνά συναισθήματα αγάπης, πραγματικώς αδελφικής. Ήξιζε πράγματι να έλθωμε από την Αμερική δια να απολαύσωμεν αυτό το θέαμα, που θα μείνει αλησμόνητον».   

   Στην προβολή, βλέπουμε ορισμένα ονόματα επιφανών πατριωτών που έλαβαν μέρος στον αγώνα ως απλοί στρτες.

 

ζ.       Είναι φυσικό από αυτό το πανηγύρι της ελευθερίας, να μην λείψουν οι επώνυμοι και ανώνυμοι Χιώτες, των οποίων η προσφορά στην απελευθέρωση του νησιού εκφράστηκε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους και δράσεις. Μέσα από αυτές εκδηλώθηκαν ζωηρά οι αρετές των Χιωτών όπως του πατριωτισμού, της τόλμης και της ανδρείας, της ευγένειας και της φιλοξενίας.

           (1)  Το εθελοντικό σώμα των Καρδαμύλων συγκροτήθηκε από τις αρχές του 1912 από 100 νέους, με τρόπο μυστικό προκειμένου να δράσει σε περίπτωση ιταλικής αποβάσεως. Αμέσως μετά τον κατάπλου του Ελληνικού στόλου στο λιμάνι της Χίου, οι εθελοντές συνέλαβαν τους Οθωμανούς χωροφύλακες (ζαπτιέτες) και κατέλυσαν τις λοιπές τουρκικές αρχές.

Στις 16 Νοε οι Τούρκοι θέλοντας να τιμωρήσουν τους Έλληνες αποφάσισαν να επιτεθούν εναντίον του εθελοντικού σώματος που είχε εγκατασταθεί στο ύψωμα Γριά με. Η αντίσταση των Καρδαμυλιτών υπήρξε μεγαλειώδης υπό την καθοδήγηση του οξυδερκή αρχηγού τους, ιατρού Ηλία Ασπιώτη. Στο αριστερό του υψ. Γριάς οι τούρκοι με τμήμα 50 ανδρών προσπάθησαν με πλευρική κίνηση να διασπάσουν την παράταξη των Ελλήνων και τότε ο Ασπιώτης απέστειλε τον υπαρχηγό του Παπά-Συγρό με 25 άνδρες, ο οποίος ως άλλος Παπαφλέσσας ανέβηκε επί του αντερείσματος και όχι μόνο ανέτρεψε την διπλάσια εχθρική δύναμη αλλά την ανάγκασε να υποχωρήσει. Στη μάχη της Γριάς τραυματίσθηκε ο γενναίος Η. Ασπιώτης κι έμεινε ανάπηρος πολέμου.

Στις 18 Νοε αποστέλλεται από τον Δελαγραμμάτικα ο ικανότατος Ανθστής Ι. Σταρίδας με 3 δεκανείς και οργανώνουν το σώμα των Καρδαμύλων από 200 πλέον εθελοντές, με 16 στρτες, τους 22 εθελοντές του Λχία Μπουρνιά Γ. και 15 Κρήτες υπό τον Μανωλακάκη. Το απόσπασμα αυτό εκπαιδεύεται και οργανώνεται πλήρως, ακόμα και υγειονομικά υπό των Καρδαμυλιτών ιατρών Κουντουρούδα Μιχαήλ και Διφωνή Νικόλαου. Τις επόμενες ημέρες κυριαρχεί στο βόρειο μέρος του νησιού, με τελική επιχείρηση εναντίον του εχθρού στις 20 Δεκ, όπου οι ντόπιοι εθελοντές διακρίθηκαν για τη τόλμη και την ανδρεία τους καταλαμβάνοντας το Πυτιός και συλλαμβάνοντας περί τους 310 τούρκους αιχμαλώτους.

Στην επιχείρηση αυτή σημαντικό ρόλο έπαιξε η νίκη των Καρδαμυλιτών στη μάχη του Υψ. Καρφωτού, όπου ανέδειξε πραγματικό ήρωα τον Λχία Μπουρνιά Γ. που εξύμνησαν οι συμπατριώτες του με το παρακάτω άσμα:

 

«Εικοσιδύο ήτανε, οι δύο δνείς

και ο λχίας ο Μπουρνιάς ο επικεφαλής

Μια μέρα στα Καρδάμυλα και δυο στα όρη μέναν

ως που τους τούρκους έπιασαν χωρίς ν ‘αφήσουν έναν.

Και είδανε τα μάτια της και άλλα περισσότερα

και είπαν οι αιχμάλωτοι, Αλλάχ, μη χειρότερα.

Έφυγαν από το Καρφωτό και πήγαν ει το Πυτιός

κ’ εκεί παραδοθήκανε μαζί με το γιατρό.

Φώναζαν οι παλιότουρκοι μακράν απ΄ τον Μπουρνιά,

Γιατί ο ανδρείος λόχος του μας σφάζει σαν αρνιά….»

Στη Βολισσό ο κυβερνήτης της Μακεδονίας Τσουκαλάς εξοπλίζει και οργανώνει εθελοντικό σώμα από 147 νέους με αρχηγό τον ιατρό Γ. Κοκράνη και υπαρχηγό τον Μ. Σκαρλάτο. Το σώμα αυτό εκπαιδεύεται και εντάσσεται στο μικτό απόσπασμα του Ανθλγού Γαββαθά που αποτελείται επιπλέον από μία δρία του στρατού, εθελοντές Κρήτες και τους εθελοντές από την Ικαρία. Στις 20 Δεκ με την υποστήριξη του ναυτικού πυροβολικού επιτίθεται εναντίον του εχθρού στα Διευχά, στη Μονή Μουνδών και στη Κατάβαση και μετά από 3ωρη σκληρή μάχη, ανατρέπει τον εχθρό και τον καταδιώκει μέχρι τον Άγιο Ισίδωρο. Στις 21 Δεκ το πρωί αρχίζει η προέλαση του αποσπάσματος προς Πυτιός και η τουρκική φρουρά από Αμυθούντα μέχρι Άγιο Ισίδωρο αποτελούμενη από 430 περίπου αξκούς και οπλίτες παραδίδεται υψώνοντας λευκή σημαία.

Στα βορειόχωρα συγκροτήθηκε απόσπασμα από 30 εθελοντές νέους του χωριού Αμάδες, 20 νέους από τα Καμπιά και τους 25 νέους από τα Βουρλά της Μ. Ασίας. Το απόσπασμα αυτό αφού εξοπλίσθηκε και εκπαιδεύτηκε, έδρασε για την προστασία των χωριών και εμπόδισε τον εφοδιασμό των τούρκων.

Στη πρωτεύουσα με μέριμνα του ένθερμου πατριώτη Μητροπολίτη Χίου Ιερώνυμου, συγκροτήθηκε εθελοντικό σώμα 100 νέων από τη πόλη και τα μαστιχοχώρια και ετέθη υπό τις διαταγές του Αρχιμανδρίτη Νεόφυτου Παπαναστασίου ιερέα του 7ου ΣΠ. Υπαρχηγοί ήταν ο Ν. Κρουσουλούδης ιατρός και ο Ι. Τσιμπής δάσκαλος και οι δύο από την Καλλιμασιά. Το σώμα αυτό αφού εξοπλίσθηκε και εκπαιδεύτηκε αναχώρησε προς το ύψωμα Λεπρό όπου είχε εγκατασταθεί αμυντικά η τούρκικη φρουρά του Λιθίου. Μετά από πεισματώδη αγώνα οι γενναίοι Χιώτες ανέτρεψαν τον εχθρό, κατέλαβαν το ύψωμα, αιχμαλώτισαν τους τούρκους στρατιώτες και κατέλαβαν το χωριό Λιθί.

 

  (2) Στο σημείο αυτό μετά τα εθελοντικά σώματα των Χιωτών, θα αναφερθώ σε Χιώτες που ξεχώρισαν ιδιαίτερα για την προσφορά τους στον αγώνα με διάφορους τρόπους και ενέργειες.

Ο Δνέας (ΜΧ) Γ. Χωρέμης ξεχώρισε σύμφωνα με την έκθεση του Σχου στην οποία αναφέρει τα ακόλουθα:

« Αρκετάς υπηρεσίας μοί παρέσχεν ο αποσπασθείς εκ Θεσσαλονίκης εις την ημετέραν υπηρεσία Γ. Χωρέμης, διότι, μη υπάρχοντος χάρτου της Χίου, ούτος τελείως γνώστης του ορεινού μέρους της νήσου μοί έδωκε πολυτίμους πληροφορίας περί των τοποθεσιών εν γένει και της κατανομής της εχθρικής δυνάμεως και στηριχθείς εις ταύτας εμόρφωσα γνώμην περί του  δυνατού της επιθέσεως και καταδιώξεως του εχθρού. Ο ίδιος κατόρθωσε δια πολιτών και δι΄ ιδίων εξόδων να στρώση δάπεδον γεφύρας δια σιδηρών ελασμάτων και λοιπών μέσων εις την αρχή της ανόδου του Αίπους, δι’ής να κατορθωθή η άνοδος του πεδινού πυροβόλου επί του όρους, εν γένει δε δια της συμπεριφοράς του και των ενεργειών του απέδειξεν ότι είναι ενθουσιώδης πατριώτης και θεωρώ ότι είναι άξιος υπερτάτης αμοιβής εκ μέρους της πολιτείας».

          Τα συγχαρητήρια του διοικητού του στρατού κατοχής έλαβαν πολλοί Χιώτες στρατιώτες όπως ακολούθως:

Ο Φίλλιπος Χρυσοβελώνης σύνδεσμος του τάγματος του Τχη Ζέρβα για την ορμή και ευψυχία απέναντι του αμυνόμενου εχθρού.

Ο Αυγουστής Αγέλαστος που εγκατέλειψε την οικονομική ευμάρεια της οικογενείας του στην Αγγλία και κατατάχθηκε εθελοντής στο ανεξάρτητο τάγμα Μανουσάκη και πολέμησε ως αληθινός ήρωας.

Ο 18χρονος Πλάτων Καράβας που με πρωτοφανή τόλμη και θάρρος παρουσιάσθηκε στον Σχη και ζήτησε να καταταχτεί στον στρατό όπως κι ο Ι. Πίττας που κατατάχθηκε στον λόχο των ευζώνων.

Η δεσποινίς Αιμιλία Ζολώτα κόρη του συγγραφέα και γυμνασιάρχη Κ. Ζολώτα που προσήλθε αυτοβούλως στον πρώτο σταθμό επιδέσεως τραυματιών σε αγροικία του Αίπους και με μεγάλο ζήλο προσέφερε της υπηρεσίες της αδελφής νοσοκόμας.

Δεν μπορώ βέβαια να παραλείψω την προσφορά των κυριών και δεσποινίδων της Χίου με επικεφαλής την  αντιπρόεδρο του συλλόγου Ελευθερία Λαδοπούλου, που αποτέλεσαν το νοσηλευτικό και λοιπό προσωπικό στο συσταθέν νοσοκομείο υπηρετώντας το με αυταπάρνηση. Από την πρώτη ημέρα της εισόδου του στρατού στη Χίο και με την παραίνεση του Μητροπολίτου με αστραπιαίες ενέργειες οργάνωσαν το νοσοκομείο εξασφαλίζοντας κρεβάτια, στρώματα κλινοσκεπάσματα, σεντόνια, προσκεφάλια και τα απαραίτητα φάρμακα από τα φαρμακεία της πόλεως. H Ελευθερία Λαδοπούλου οργάνωσε και παράρτημα του στρατιωτικού νοσοκομείου, με την ευγενική προσφορά της διεύθυνσης του σχολείου των καθολικών καλογριών.

          Σπουδαίες υπηρεσίες προσέφεραν και οι πολιτικοί της τότε εποχής. Ο πολιτικός δκτής Θεοδωράκης μαζί με τον γραμματέα του Μικέ Συριώττη εξασφάλισαν δωρεές από ομογενείς της Αγγλίας και μοίρασαν γάντια στους στρατιώτες λόγω του ισχυρού ψύχους.

Ο Χ. Ροδοκανάκης εκτός των άλλων, ήταν εκείνος που πληροφορήθηκε ότι ο Ζιχνής προμηθεύεται πετρέλαιο για να κάψει την πόλη σε περίπτωση αποβιβάσεως του Ελληνικού στρατού και άμεσα ειδοποίησε τον Μητροπολίτη και τους τούρκους προκρίτους και τελικώς απεφεύχθη η καταστροφή.

Ο γυμνασιάρχης Ι. Χαντέλης και ο καθηγητής Γ. Μαδιάς καθώς πλησίαζε ο στόλος κατασκεύασαν κυανόλευκες σημαίες για την υποδοχή του αποβιβασθέντος στρατού και βοήθησαν στο έργο της συσταθείσας επιτροπής εράνων υπέρ των εθνικών αναγκών. Επιπλέον ο Μαδιάς (μετέπειτα γυμνασιάρχης) ετέθη στη διάθεση του αρχηγού του στόλου Δαμιανού και υπέδειξε στους κυβερνήτες των πλοίων τα τουρκικά οχυρωματικά έργα επί της νήσου.

Στις 12 Νοε ημέρα της εισόδου του Ελληνικού στρατού στην πόλη της Χίου, επιτροπή με τίτλο «Επιτροπή εράνων υπέρ των εθνικών αναγκών» με πρόεδρο τον Δήμαρχο Ν. Κουβελά και μέλη επιφανείς Χιώτες παρουσιάσθηκε στον Σχη Δελαγραμμάτικα και τον παρακάλεσε να δεχθεί την απόφαση όλης της πόλης να αναλάβει τιμής ένεκεν και ευγνωμοσύνης στο στρατό, την τροφοδοσία αυτού καθ’ όλη τη διάρκεια παραμονής του στο νησί, όπως κι έγινε.

Τέτοια επιτροπή από τους Μ. Ξυλά, Γ. Λιβανό, Αδαμάντιο Λαιμό και άλλους συγκροτήθηκε και στα Καρδάμυλα με επωνυμία «Επιμελητεία του αποσπάσματος Καρδαμύλων» και προέβη αμέσως στη συλλογή χρημάτων, τροφίμων, φαρμάκων, ιματισμού και υποδημάτων.

Ανάλογες ενέργειες υποστήριξης του στρατού και των εθελοντικών ομάδων έγιναν, στη Βολισσό, στα βορειόχωρα, στον Άγιο Γεώργιο στη Παφιλίδα, στον Δαφνώνα και γενικά σε όλα τα χωριά.

          Ιδιαίτερα φιλοπάτριδες αποδείχθηκαν οι κάτοικοι του Βροντάδου. Κατά την δεύτερη κατάληψη του Αίπους όχι μόνο οι άντρες αλλά και οι γυναίκες και τα παιδιά βοηθούσαν στη μεταφορά πολεμοφοδίων ενώ οι γυναίκες μετέφεραν φαγητό και κανάτες με νερό μέχρι την κορυφή του όρους και περιποιούνταν τους τραυματίες. Τα σχολεία και οι εκκλησίες είχαν μετατραπεί σε πρόχειρα νοσοκομεία. Ψυχή της υγειονομικής αυτής δράσης ήταν ο λαμπρός επιστήμονας και ενθουσιώδης ιατρός Γ. Πιτταούλης. Οι στιβαροί κάτοικοι του Βροντάδου τις παγερές ημέρες  του χειμώνα ανέρχονταν στο Αίπος και μετέφεραν καμινέτα και ότι ήταν αναγκαίο για την παρασκευή θερμού ροφήματος από τσάι, μαζί με αμύγδαλα σύκα και τσίκουδα. Επίσης κατασκεύαζαν με ξύλα και σανίδες πρόχειρα στέγαστρα για να προστατεύονται οι στρατιώτες από τους ανέμους και το χιόνι.

 

          η. Μεγάλη υπήρξε, η συνδρομή του ιερού κλήρου στον αγώνα,

πρωτοστατούντος του ένθερμου πατριώτη Μητροπολίτη Ιερώνυμου.

Ο Μητροπολίτης Χίου Ιερώνυμος, ο κατά κόσμο Ιωάννης Γοργίας, γεννήθηκε στη Χίο το 1860 και διακρίθηκε για την ποιμαντική και εθνική του δράση.

Το Σάββατο 10 Νοεμβρίου στην πόλη της Χίου, κυκλοφορούσε η ανησυχητική φήμη ότι ο Ζιχνή Μπέης, είχε αποφασίσει να αμυνθεί οχυρωμένος μέσα στην πόλη, αδιαφορώντας για τις καταστροφές και τις απώλειες στον άμαχο πληθυσμό. Επίσης προμηθεύτηκε 40 κιβώτια πετρελαίου με πιθανή χρήση τον εμπρησμό της πόλης. Η ανησυχία των Χιωτών ήταν απόλυτα δικαιολογημένη. Για να διασκεδάσει τις φήμες αυτές ο Ζιχνή Μπέης κάλεσε το βράδυ στο Τουρκικό Διοικητήριο (βρισκόταν στη θέση της σημερινής Περιφέρειας) τον Μητροπολίτη, τον Δήμαρχο, τον ιατρό Χ. Ροδοκανάκη, παρουσία και Οθωμανών επισήμων. Χωρίς ν’ αποκαλύψει τα πραγματικά του σχέδια, προσποιήθηκε ότι ενδιαφέρεται για τον τόπο και τους κατοίκους του. Ο Μητροπολίτης Ιερώνυμος πήρε το λόγο και με θάρρος, αξιοπρέπεια και με την απαιτούμενη διπλωματικότητα, επεσήμανε το μέγεθος της ευθύνης του Μπέη. Ο Ζιχνής ενοχλήθηκε από τη γενναία στάση του Δεσπότη των Γκιαούρηδων. Όμως οι συγκυρίες δεν επέτρεπαν, ούτε να τον στείλει στην κρεμάλα, όπως τον προκάτοχό του Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Χίου Πλάτωνα, αλλά ούτε καν να τον παραπέμψει στο Στρατοδικείο. Αρκέσθηκε στην έντονη επίπληξή τους και τους έδιωξε από το γραφείο περιφρονητικά.

Ξημέρωσε Κυριακή 11 Νοεμβρίου 1912. Ο Ιερός Μητροπολιτικός Ναός, ο οποίος τιμάται στο όνομα των Αγίων Μηνά, Βίκτωρος και Βικεντίου, εόρταζε. Η πανηγυρική Θεία Λειτουργία, στην οποία χοροστατούσε ο Αρχιερέας της Χίου, προχωρούσε, όταν από στόμα σε στόμα διαδόθηκε η από αιώνες προσδοκώμενη είδηση: «Ελληνικά πολεμικά πλοία πλησιάζουν». Ο Ιερώνυμος φοβούμενος μήπως η οργή των Τούρκων ξεσπάσει πάνω στους άοπλους Χιώτες, από την Ωραία Πύλη προέτρεψε τους πιστούς να αποχωρήσουν από το ναό και να επιστρέψουν στις οικίες τους. Η συμβουλή του δεν άργησε να φανεί πόσο συνετή ήταν. Πλήθος Τούρκων χωροφυλάκων και στρατιωτών γρήγορα κατέλαβαν την προκυμαία και τις κεντρικές οδούς, διώχνοντας άρον άρον το ενθουσιασμένο χιακό πλήθος.

Λίγο πριν τις 11π.μ. τα μέλη της επιτροπής ανέρχονταν στο κατάστρωμα του ατμοπλοίου «Εσπερία», προκειμένου να συναντηθούν με Ι. Δαμιανό και τον Ν. Δελαγραμμάτικα. Τα μέλη της επιτροπής ήταν ο Μητροπολίτης Ιερώνυμος, ο Δήμαρχος Κουβελάς, ο αρχιγραμματέας Φουάτ Βέης, ο Ναήλ Βέης και ο διερμηνέας της διοικήσεως Κωνσταντίνος Λαδόπουλος. Οι Έλληνες στρατιωτικοί επανέλαβαν τη διαταγή περί παραδόσεως της νήσου, θέτοντας προθεσμία μέχρι τη 1μ.μ. Ο Μητροπολίτης δεν παρέλειψε και στην περίπτωση αυτή να κάνει το εθνικό χρέος του. Κατόρθωσε, ξεφεύγοντας για λίγο από την προσοχή των Οθωμανών, να πλησιάσει διακριτικά τον Χιώτη δνέα Γ. Χωρέμη και του ζήτησε να διαβιβάσει στους ανωτέρους του, ότι οι Τούρκοι ήδη είχαν γεμίσει με πετρέλαιο τις χειροκίνητες αντλίες πυρόσβεσης. Σε περίπτωση απόβασης στην πόλη θα προκαλούσαν πυρκαγιά, προκειμένου να επωφεληθούν από τον πανικό που θα επικρατούσε. Ο κίνδυνος ήταν σοβαρός και τότε οι Έλληνες αξιωματικοί σχεδίασαν την απόβαση στο Κοντάρι.

Τη Δευτέρα 12 Νοεμβρίου 1912 ο απελευθερωτής στρατός προελαύνει προς την πόλη της Χίου. Από τις 8 το πρωί ακούγονταν χαρμόσυνες και ασταμάτητες οι κωδωνοκρουσίες του Μητροπολιτικού Ναού, με εντολή του Χιώτη Αρχιερέως, ο οποίος δεν ήταν δυνατόν να λείψει από την υποδοχή των ελευθερωτών. Καταφθάνει στο πρώην Τουρκικό Διοικητήριο τη στιγμή της έπαρσης της Ελληνικής σημαίας. Συγκινημένος ασπάζεται το μέτωπο του Σχη, ενώ εκείνος προσπαθούσε να φιλήσει το χέρι του Μητροπολίτη. Ο Ιερώνυμος προσφωνώντας τον διοικητή εξήρε την ανδρεία του Ελληνικού στρατού στις νίκες του στη Μακεδονία.

Άλλα η πολυσχιδής δραστηριότητά του δεν περιορίσθηκε μόνο στα προαναφερθέντα. Ο ίδιος συνέλαβε την ιδέα και καθοδήγησε τις κυρίες και δεσποινίδες στην ταχεία οργάνωση νοσοκομείου ενώ ο. Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Γκιάλας σε επιστολή του προς τον Γ. Χωρέμη στην προθυμία του Μητροπολίτη να συνδράμει με κάθε μέσο τα ένοπλα σώματα Χιωτών, που είχαν συγκροτηθεί αυτοβούλως.

Ιδιαίτερα όμως πρέπει να υπογραμμιστεί, η δράση του μοναχού της σκήτης του Αγ. Μάρκου Ιγνατίου Παίδα, ο οποίος κατ’ επανάληψη, κατάφερε να διολισθήσει στις ελληνικές γραμμές και να ενημερώσει για τη θέση του εχθρού, ενώ μετέφερε στους τούρκους ψευδείς πληροφορίες για τη δράση του στρατού κατοχής, που του τις έδινε ο ίδιος ο Σχης για παραπλάνηση αυτών, καθώς και εφημερίδες της εποχής που περιγράφανε τις νίκες του Ελληνικού Στρατού προκειμένου να κάμψει το ηθικό τους. Ο Σχης επιμελώς έκρυβε τον τρόπο που μεταχειριζόταν τον Ιγνάτιο, με αποτέλεσμα να σχηματισθεί η γνώμη στον στρατό και στον λαό ότι ήταν προδότης. Πολλές φορές συνελήφθη, υπέφερε κάθε ύβρη ακόμα και εδάρη, αλλά εκείνος δεν λύγισε και έπραξε το ιερό του καθήκον. Ήταν δε τόσο ένθερμος πατριώτης που μετά την απελευθέρωση της Χίου πολέμησε στον Ελληνοβουλγαρικό πόλεμο του 1913 ως απλός στρτης.

         Ακόμη, πρέπει να εξαρθεί η ηρωική δράση του αρχιμανδρίτη π. Ηλία Λίναρη, του αρχιμανδρίτη π. Νεόφυτου Παπαναστασίου, του διάκου της μονής Μυρσινιδίου Μακαρίου και του Καρδαμυλίτη παπά Κ. Τσυγγρού.

 

          θ. «Που είστε μωρέ παιδιά που σας περιμέναμε 500 χρόνια!»

 

Αυτή τη φράση είπε, αγκαλιάζοντάς τον, στον λοχαγό Οδυσσέα

Μαρούλη - τον πρώτο στρατιωτικό που συνάντησε μπροστά του ο

Δήμαρχος Χίου, Νικόλαος Κουβελάς, όταν βγήκε να προϋπαντήσει τον Ελληνικό Στρατό που έφτανε στη πόλη από το Κοντάρι. Τα λόγια αυτά, τα πρόφερε, ρίχνοντας στο χώμα το φέσι του και ποδοπατώντας το, σαν αυθόρμητο ξέσπασμα του σκλαβωμένου, που ελευθερώθηκε.

Ο Δήμαρχος ήταν ένας ένθερμος πατριώτης που είχε όνειρο της ζωής του να δει την πατρίδα του ελεύθερη. Γι αυτό τον ιερό σκοπό διέθεσε την περιουσία του. Πριν την απελευθέρωση, αγόρασε όπλα και τα διέθεσε στους συμπατριώτες του. Μετά από προδοσία εξεδιώχθη από τους Τούρκους, καταδικάστηκε σε θάνατο δύο φορές, εξαγοράζοντας όμως τη ζωή του και επέστρεψε στην πατρίδα του. Ο πόθος του για την ελευθερία ήταν άσβεστος γι αυτό βρισκόταν σε στενή μυστική συνεργασία με τον Άγγλο πρόξενο, τον Μητροπολίτη, τον Ι. Τσελεπίδη, βουλευτή στη τουρκική βουλή και άλλους.

Ήταν τόσο παθιασμένος με την πατρίδα του, που μετά την απελευθέρωση το 1916, όταν τον κάλεσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος στην Αθήνα για να συνεργαστεί πολιτικά μαζί του, του δήλωσε ότι φοβάται τον διχασμό που προέβλεπε και προτιμάει να επιστρέψει στη Χίο και να πεθάνει στον τόπο που αγάπησε.

Το έργο του θεωρείται τεράστιο για εκείνη την εποχή και είναι χρονοβόρο σήμερα να το περιγράψω. Η φήμη της άριστης μεταχείρισης των δημοτικών υποθέσεων και η προσφορά της προσωπικής του περιουσίας, εξανάγκασαν από φιλότιμο του Χιώτες του εξωτερικού να στείλουν τεράστιες οικονομικές προσφορές για την πρόοδο του νησιού.

 

          ι.        Με όλα όσα περιέγραψα μέχρι τώρα, είναι φανερό ότι οι φιλοπάτριδες, ευγενείς, γενναίοι και φιλόξενοι Χιώτες, προσέφεραν ποικιλοτρόπως στον αγώνα για την ελευθερία. Ο ενθουσιασμός τους για την απελευθέρωση εκδήλωσε αισθήματα αγάπης και λατρείας προς τον απελευθερωτικό στρατό. Οι περιποιήσεις και η φροντίδα ήταν σε τέτοιο βαθμό που δημιούργησαν στους στρτες θαυμασμό και έκπληξη. Δεν είναι υπερβολή αν ειπωθεί ότι σχεδόν όλα τα σπίτια φιλοξένησαν στρτες και είναι χαρακτηριστικό ότι πολλοί οικογενειάρχες διαγωνιζόντουσαν για το ποιος θα φιλοξενήσει και θα παραθέσει δείπνο σε μεγαλύτερο αριθμό Αξκών. Η φιλοξενία παρατηρήθηκε με την αυτή ένταση και στα χωριά της υπαίθρου.

          Ο ενθουσιασμός, ο πόθος για την ελευθερία και η φιλοπατρία λαού και στρατού περιγράφεται στις πηγές, ότι βρίσκονταν στον υπερθετικό βαθμό. Αναφέρω μερικά ενδεικτικά γεγονότα:

Ήταν καλοκαίρι ακόμα του 1912, όταν ερασιτεχνικός θίασος ανέβασε παράσταση για φιλανθρωπικό σκοπό, με παρόντες τον τούρκο Δκτή και πολλούς τούρκους κυβερνητικούς υπαλλήλους. Μία δεσποινίδα έψαλε άσμα προς την ελευθερία. Τότε οι τούρκοι σηκώθηκαν και αναχώρησαν αμέσως, ενώ το ακροατήριο ξέσπασε σε φρενήρη χειροκροτήματα και ζητούσε την επανάληψη του άσματος.

          Κατά την απόβαση στο Κοντάρι, όταν οι λέμβοι πλησίαζαν τη στεριά, οι στρτες όρθιοι ζητωκραύγαζαν υπέρ του Έθνους και σε ένδειξη περιφρόνησης του θανάτου, φώναζαν «αέρα».

          Διαβάζω χαρακτηριστικό απόσπασμα από επιστολή στρτη:

«Μόλις ενηργήθη εις την θέσιν Κοντάρι η αποβίβασις του στρατού μας γέρων κρατών εις χείρας του φυάλην ρακής και όπισθεν αυτού νεανίσκος τις με δύο κόφφας μανταρίνια, ετέθησαν μεταξύ δύο πυρών, προσκαλούντες τους στρατιώτες μας όπως τους κεράσουν και τους προσφέρουν μανταρίνια. Εις την παρατήρησιν δε του λοχίου μας όπως αποσυρθούν ίνα μη φονευθώσι, ο γέρων εκραύγαζεν: ¨ας με σκοτώσουν γιούκες μου, ας σας κεράσω όπου κρυώνετε και να σας δώσω από ένα μανταρίνι και θ’ αποθάνω ευχαριστημένος διότι μας εφέρατε την ελευθερία».

          Στις 12 Νοε κατά την διάρκεια της εισόδου του Ελληνικού στρατού στη πόλη της Χίου, πλήθος λαού έτρεξε να τον προϋπαντήσει ενώ από τα παράθυρα και τα μπαλκόνια των σπιτιών εσκόρπιζαν άνθη και αρώματα. Οι γυναίκες κλαίγοντας από χαρά φιλούσαν τα χέρια των αξκών και πολλές έπεφταν χάμω να φιλήσουν τα πόδια τους. Ο κόσμος θεώρησε την ημέρα αυτή ως ημέρα Αναστάσεως και έψαλλε το «Χριστός Ανέστη» ή το «Αναστάσεως ημέρα».

Μετά την δοξολογία και περί την 1μμ. η μικρή δεσποινίς Ευγενία Μαδιά προσήλθε στο φρουραρχείο με Ελληνική σημαία μετάξινου υφάσματος που κατασκεύασε μόνη της από ρετάλια και παρεκάλεσε τον φρούραρχο Υπλγό Καταφυγιώτη να την ανυψώσει αντί της τουρκικής. Ο  φρούραρχος εδέχθη την προσφορά και διέταξε την παράταξη φρουράς για την απόδοση τιμών και τότε η μικρή Ευγενία ανύψωσε με τα χέρια της την σημαία μέσα σε ενθουσιασμό, χειροκροτήματα και ζητωκραυγές από το συγκεντρωμένο πλήθος.

Στις 21 Δεκ από τις 7 το πρωί μόλις μαθεύτηκε το χαρμόσυνο νέο της παράδοσης του τουρκικού στρατού, πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε παρά το δριμύ ψύχος  για να παρακολουθήσει την πομπή με τον στρατό και τους αιχμαλώτους τούρκους. Αιχμαλώτους, που οι φύσει καλοκάγαθοι και ευγενείς Χιώτες παρά την δουλεία τόσων ετών, δεν τους πείραξαν και δεν εξετράπησαν ούτε σε χειροδικίες ή υβριστικές φράσεις.

Στα πλοία του στόλου μας μετά το χαρμόσυνο νέο επικρατούν χοροί και τραγούδια. Ο τιμονιέρης του εύδρομου «ΕΣΠΕΡΙΑ» Αναστάσιος Σακελλαρίου το βράδυ της 20/21 Δεκ είχε βάρδια στη γέφυρα, πληροφορείται το ευχάριστο μαντάτο από μία κανονιοφόρο, και μας χαρίζει το ωραίο του ποίημα με τίτλο «Όνειρο αληθινόν» :

          Άχ! Πόσο βαθειά κοιμόμουνα με του καιρό το διάβα

πουλάκι που μέσα στο κλουβί για έξω λαχταρά

τ’ αποβραδύς κοιμήθηκα δυστυχισμένη σκλάβα

και την αυγούλα ξύπνησα αρχόντισσα κυρά.

Μου φάνηκε πως έβλεπα στον ύπνο μου βαθειά

ένα λεβέντη νάρχεται πετώντας στο φτερό

και ψάλλοντας κατέβαινε μ’αγγελική χαρά

άνοιξε πόρτα της σκλαβιάς η λευτεριά είμ΄Εγώ.

 

4.  Συμπεράσματα – Διδάγματα - Προτάσεις    

 

Η Ελληνική ιστορία είναι γεμάτη από αγώνες για την απόκτηση ενός πολύτιμου αγαθού για τον άνθρωπο, της ελευθερίας, για το οποίο θυσιάζει ακόμα και τη ζωή του.

Η Χίος ήταν υποδουλωμένη 566 συνεχή έτη. Οι δύο προσπάθειες απελευθέρωσης που έγιναν είχαν τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα για το νησί. Η πρώτη το 1822, που την ακολούθησαν οι σφαγές και η ερήμωση του τόπου, και η δεύτερη το 1827, γνωστή ως «εκστρατεία του Φαβιέρου», που πάλι κατέληξε σε αποτυχία και σε αιματοχυσίες. Έτσι, η λαχτάρα για λευτεριά ήταν μεγάλη. Αλλά και πάλι το τίμημα της ελευθερίας ήταν βαρύ. Η απελευθέρωση το 1912 ήταν επεισοδιακή, ακατανόητη κι εξελίχθηκε σε αιματηρή σε μία περίοδο που οι Οθωμανοί, υποχωρούσαν σε όλα τα μέτωπα.

Αυτός ο αγώνας είναι μία ευκαιρία να παραδειγματισθούμε, έτσι ώστε, ούτε εμείς ούτε τα παιδιά μας να ζήσουμε την τρισάθλια ζωή των σκλάβων. Αυτή την έννοια έχει άλλωστε ο εορτασμός της επετείου με την δοξολογία, τον πανηγυρικό και την παρέλαση.

  • Το πρώτο αβίαστο συμπέρασμα καταδεικνύει λοιπόν την αξία της ελευθερίας. Μόνο μία ελεύθερη πατρίδα μπορεί να επιτρέψει την ανάπτυξη της χώρας και των κατοίκων της, μπορεί να καλλιεργήσει την ισονομία, την δικαιοσύνη, τον πολιτισμό και τον ανθρωπισμό. Με λίγα λόγια μία ελεύθερη πατρίδα εξυψώνει τον άνθρωπο, ενώ αντίθετα μία υπόδουλη εμποδίζει την ανάπτυξη και ταπεινώνει τον άνθρωπο. Φωτεινό παράδειγμα η Χίος, η οποία μετά την απελευθέρωση αναπτύχθηκε με ταχύτατους ρυθμούς και προσέφερε τα μέγιστα στην δημιουργία της νέας Ελλάδας.
  • Αλλά κανένας λαός δεν μπορεί να μεγαλουργήσει στην ειρήνη, πόσο μάλλον σε πολεμικές επιχειρήσεις, όταν δεν κατέχεται από ενότητα, αλληλεγγύη και ομοψυχία. Στον αγώνα της Χίου οι τρείς έννοιες έλαβαν σάρκα και οστά από την πολιτεία μέχρι τον ανώνυμο πολίτη. Την περίοδο αυτή είναι αγαστή η συνεργασία μεταξύ της πολιτειακής και πολιτικής ηγεσίας. Είναι υποδειγματική η ενότητα μεταξύ στρατού και λαού της Χίου καθώς και η αλληλεγγύη και ομοψυχία μεταξύ των κατοίκων. Ξενιτεμένοι Χιώτες προσέφεραν στον αγώνα ενώ δεν πρέπει να λησμονούμε τα εθελοντικά σώματα που έσπευσαν από διάφορα σημεία της Ελλάδος ελεύθερα ή μη.
  • Ο αγώνας αυτός ανέδειξε εκτός των πολεμικών αρετών, τον πατριωτισμό, την ευγένεια και τη φιλοξενία του λαού της Χίου. Χαρακτηριστικά που βοήθησαν ενεργά στο πολεμικό έργο του στρατού και επιπλέον ανέδειξαν την αξία της επιμελητείας ή όπως θα λέγαμε σήμερα της διοικητικής μέριμνας.
  • Διαπιστώθηκε το υψηλό φρόνημα στρατού και λαού που προφανώς οφειλόταν στον προηγηθέντα επιτυχή Μακεδονικό αγώνα, στις πρόσφατες νικηφόρες μάχες του Σαρανταπόρου, Γιαννιτσών και στην απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης. Το κλίμα που είχε δημιουργηθεί στις τάξεις του στρατού και του ναυτικού ήταν, να ξεπλυθεί η ντροπή του ατυχή πολέμου του 1897 και να απελευθερωθούν οι σκλαβωμένοι αδελφοί και τα εδάφη.
  • Η επιτυχία της όλης επιχείρησης οφειλόταν και στην κατάλληλη επιλογή ηγεσίας. Η επιτυχημένη δράση του στόλου, υπό τον άξιο πλοίαρχο Δαμιανό και τους εξαιρετικούς κυβερνήτες, αναλύθηκε εκτενώς νωρίτερα, όμως αξίζει να επαναλάβουμε την άριστη και αποτελεσματική συνεργασία μεταξύ στρατού και στόλου που προήγαγε την αξία της διακλαδικότητας.  

Ο Σχης Δελαγραμμάτικας ήταν ικανός ηγέτης, έμπειρος και αποφασιστικός. Εκτέλεσε επιτυχώς βίαια απόβαση, οργάνωσε, εκπαίδευσε και χρησιμοποίησε κατάλληλα τους εθελοντές της νήσου όπως και αυτούς από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Δέχθηκε απλόχερα και συντόνισε την πάσης φύσεως βοήθεια από τις αρχές και τον λαό της Χίου προς υποβοήθηση του έργου του. Κατέλαβε και απελευθέρωσε όλα τα χωριά της Χίου πλην του Πυτιούς και έλεγξε όλα τα δρομολόγια με σκοπό να εγκλωβίσει τον εχθρό στα ορεινά και επερχομένου του χειμώνα να αναγκασθεί να παραδοθεί αναίμακτα. Είχε την διορατικότητα να αντιληφθεί ότι οποιαδήποτε προέλαση στα δυσπρόσιτα και οχυρωμένα όρη θα κατέληγε σε αποτυχία και είχε την υπομονή να αναμένει ενισχύσεις και να διεξάγει εξαντλητικό αποκλεισμό της τούρκων και ψυχολογικό πόλεμο.

Δεν επηρεάσθηκε σε κανένα σημείο από τις δολιότητα των τούρκων στις διαπραγματεύσεις και σχεδίασε άριστα την τελική του επίθεση που έφερε την παράδοση του εχθρού και την τελική νίκη. Ακόμα και ο Ζιχνή μπέης παραδέχθηκε την αρτιότητα του σχεδίου που είχε εκπονήσει λέγοντας:

«Η δε επίθεσις του στρατού σας και κατά την απόβασιν ότε υπεχωρήσαμεν εις το όρος και κατά την έφοδον καθ΄ην ενικήθημεν και ηχμαλωτίσθημεν υπήρξεν υπέροχος. Η έφοδος ήτο τοσούτο ραγδαία και τοσούτον στρατηγική ώστε εδιχοτόμισε τον στρατόν μου και παρέλυσε πάσαν ενέργεια. Οι δε αξιωματικοί και στρατιώται σας ως μαινόμενοι επέπεσαν δια της λόγχης. Εστάθη αδύνατον να τους αποκρούσω. Όταν δε είδον ότι επέκειτο πλέον σφαγή άνευ ελπίδος τινός, παρεδόθην εν τη μάχη».

 

  • Τα συμπεράσματα που προανέφερα ήταν οι κύριοι λόγοι, στους  οποίους οφείλεται η επιτυχία των Ελληνικών δυνάμεων να φέρουν την μυριοπόθητη ελευθερία στη Χίο. Αν τα μελετήσουμε προσεκτικά θα διαπιστώσουμε τη διαχρονική τους ισχύ μέσα στην Ελληνική ιστορία.
  • Σήμερα 107 χρόνια μετά παρότι βρισκόμαστε σε περίοδο ειρήνης, η πατρίδα βρίσκεται πάλι σε μία κρίσιμη καμπή της νεώτερης ιστορίας της, γιατί η εθνική της κυριαρχία συνεχώς αμφισβητείται από τον προαιώνιο εχθρό. Για την αντιμετώπιση κάθε απειλής και κινδύνου, πρέπει το κράτος μας να είναι ισχυρό, με ιδιαίτερη έμφαση στο μέτωπο της οικονομίας. Μία ισχυρή οικονομία φέρνει την ανάπτυξη σε όλους τους τομείς και ιδιαίτερα στη παιδεία, την υγεία, τον πολιτισμό και την ασφάλεια σημαντικά αγαθά, πολύτιμα για την επιβίωση ενός ελεύθερου και δημοκρατικού λαού.

Είναι λοιπόν επιτακτική ανάγκη, να ισχυροποιηθεί η ελληνική οικονομία, να αφήσουμε πίσω μας την τελευταία δεκαετία της οικονομικής κρίσης και να επιστρέψουμε σε ρυθμούς ανάπτυξης, που θα κρατήσει τα παιδιά μας στην Ελλάδα και θα μας κάνει ισχυρούς εταίρους στην Ε.Ε, στο ΝΑΤΟ και στα Βαλκάνια. Για να επιτευχθεί όμως αυτό, επιβάλλεται η ύπαρξη της εθνικής ενότητας και ομοψυχίας σε κάθε μας ενέργεια και σε κάθε επίπεδο. Και όταν λέω σε κάθε επίπεδο, εννοώ όχι μόνο το πολιτικό ή κυβερνητικό αλλά και σε τοπικό, δηλαδή σε όλους τους βαθμούς της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Ειδικά για το αγαθό της ασφάλειας, είναι απαραίτητη η ενίσχυση των Ενόπλων δυνάμεων και των σωμάτων ασφαλείας σε προσωπικό και εξοπλισμούς, σε μια περίοδο που οι άσπονδοι γείτονές μας συνεχώς γιγαντώνονται σε όλα τα επίπεδα, απειλώντας και διεκδικώντας, χωρίς να σέβονται το διεθνές δίκαιο, τις διεθνείς συμβάσεις και τα στοιχειώδη στοιχεία του ανθρωπισμού.

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που έχει προκύψει τα τελευταία χρόνια και έχει ανθρωπιστική διάσταση, αλλά χρησιμοποιείται από την Τουρκία εκβιαστικά καθώς διαθέτει την στρόφιγγα, είναι το μεταναστευτικό, που όπως λέγεται σήμερα αποτελεί βόμβα στα θεμέλια του κράτους μας και στην ισορροπία των τοπικών κοινωνιών, ιδιαίτερα στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.

Από αυτό το βήμα εγώ δεν πρόκειται να προτείνω λύσεις, αυτό είναι θέμα της κυβέρνησης ή ακόμα καλύτερα όλων των πολιτικών δυνάμεων καθότι το ζήτημα είναι εθνικό.  Αλλά θέλω τονίσω την σπουδαιότερη παράμετρο κατά την προσωπική μου άποψη, που είναι η αποτελεσματική φύλαξη των θαλασσίων μας συνόρων, χωρίς την βοήθεια ή συνδρομή κανενός. Είναι άμεση η ανάγκη ενίσχυσης και εκσυγχρονισμού του ΛΣ και του ΠΝ.

Πρέπει να είμαστε κύριοι στις θάλασσές μας για να πετύχουμε:

-Αποτροπή στις τουρκικές διεκδικήσεις νήσων ή των εντός της ΑΟΖ μας πλουτοπαραγωγικών πηγών.

-Την ανάπτυξη του τουρισμού, της αλιείας και της ναυτιλίας μας, που εδώ και αιώνες είναι ο βασικός αιμοδότης της οικονομίας μας.

-Πρέπει επιτέλους να εκμεταλλευτούμε το συγκριτικό πλεονέκτημά μας έναντι των Τούρκων που είναι η ναυτοσύνη που έχουμε κληρονομήσει από τους προγόνους μας.

 

5.       Επίλογος

        Κυρίες  και κύριοι,

Θα μπορούσα να εξιστορώ επί ώρες στιγμές και γεγονότα από τον αγώνα για την απελευθέρωση της μυροβόλου Χίου μας. Έχουν γραφτεί μέχρι σήμερα πολλά κείμενα και ποιήματα.

 Ελπίζω με την σημερινή παρουσίαση και αναδρομή σε εκείνη την ιστορική περίοδο στην οποία η Χίος μας είδε το φως της ελευθερίας, να ξύπνησαν μνήμες και να δημιουργήθηκαν εποικοδομητικοί προβληματισμοί, χρήσιμοι για το μέλλον του τόπου.

Αντί άλλου επιλόγου, θα ήθελα να κλείσω με 2 αποσπάσματα της εποχής εκείνης, που δείχνουν τον πατριωτισμό, τον ενθουσιασμό την ομοψυχία και την αποφασιστικότητα για την τελική νίκη.

Το πρώτο είναι ένα σύντομο απόσπασμα της διαταγής του Υπουργού Ναυτικών προς τον Αρχηγό Στόλου κατά τον απόπλου από το Φάληρο, παρουσία του Ελευθερίου Βενιζέλου:

«…Η Πατρίς εμπιστεύεται εις υμάς, τα επιτελεία και τα πληρώματα του Στόλου του Αιγαίου την τιμή της Σημαίας της, το μεγαλείο της ιστορίας της, το μέλλον της Ελληνικής φυλής…»

Και το δεύτερο απόσπασμα αφορά σε μέρος κειμένου του Υποστράτηγου Πέτρου Καρακασσώνη, Υπασπιστού του Δελαγραμμάτικα, το οποίο ο ίδιος επανέλαβε και στις εορτές για τα 25 χρόνια της απελευθέρωσης της Χίου:

«Ο αγών ούτος είναι και κατά τούτο αξιοσημείωτος, καθ΄όσον συνήνωσε τας κοινάς προσπαθείας απελευθερωτών τε και απελευθερουμένων και έδειξεν ότι και οι τέως δούλοι δεν ήταν ανάξιοι της ελευθερίας, την οποίαν ελάμβανον’ διότι πράγματι εις ουδέν άλλο μέρος της απελευθερουμένης υπό του στρατού χώρας εδόθη η ευκαιρία να δοκιμασθή η ευψυχία και ο ενθουσιασμός των υποδούλων και εις ουδέν άλλο μέρος υπήρξε τόσον ενεργός η συμμετοχή τούτων εις τον απελευθερωτικόν αγώνα, όσον εις την Χίον, δι΄ ό και δικαίως οι Χίοι δύνανται να καυχώνται ότι δεν έλαβον δωρεάν την ελευθερίαν των».       

      .           

 Σας Ευχαριστώ           

 

 

 

Παναγιώτης Κιμουρτζής

   Υποστράτηγος ε.α  

 

omilia_ston_fov_gia_tin_apeleytherosi_tis_hioy

Σχετικά Άρθρα

Τετ, 11/12/2019 - 16:26

Σε μια ιδιαίτερα σημαντική και εξόχως συμβολική δωρεά με πολλαπλά μηνύματα προχώρησε η ναυτιλιακή εταιρεία Angelakos Hellas S.A. δωρίζοντας στις Οινούσσες πενήντα κάδους ανακύκλωσης τριών ρευμάτων.

Οι κάδοι παραδόθηκαν στο Δήμο Οινουσσών, ο οποίος μερίμνησε για την τοποθέτησή τους στα δημοτικά κτίρια, τις υπηρεσίες, τα εκπαιδευτήρια και την Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Οινουσσών. Στόχος είναι η διαδικασία της ανακύκλωσης να γίνει συνήθεια και τρόπος ζωής και στις Οινούσσες. Παράλληλα με την ανωτέρω δράση την Πέμπτη 5 Δεκεμβρίου ο Διευθυντής της Εταιρείας κ. Μανώλης Φραγκούλης αρμόδιος για την τήρηση των περιβαλλοντικών κανονισμών έκανε ομιλία και παρουσίαση στους σπουδαστές της ΑΕΝ πτυχές των ζητημάτων, που θα αντιμετωπίσουν στα πλοία και στα γραφεία, σχετικά με την προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος.

Την εκδήλωση προλόγισε εκ μέρους της εταιρείας ο κ. Δημήτρης Ευαγ. Αγγελάκος και παρακολούθησε ο Δήμαρχος Οινουσσών κ. Γ. Δανιήλ ευχαριστώντας την Εταιρεία για την εξαιρετικά εύστοχη πρωτοβουλία τους. Σε συνεργασία με το Δήμο Χίου έχει αναληφθεί πρωτοβουλία, ώστε από την αρχή του νέου Έτους να συλλέγονται σε container ανακυκλώσιμα υλικά όπως χαρτί, αλουμίνιο και πλαστικό και να αποστέλλονται στο κέντρο Ανακύκλωσης στη Χίο.