Την 26η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα Κατά των Ναρκωτικών επέλεξαν οι εργαζόμενοι στα Κέντρα Πρόληψης για την προκήρυξη απεργίας διαμαρτυρόμενοι για το αβέβαιο μέλλον των συγκεκριμένων δομών, ζητώντας – μεταξύ άλλων - θεσμική αναγνώριση και ενίσχυση των Κέντρων Πρόληψης ως εγκεκριμένων φορέων και βασικών πυλώνων της δημόσιας πολιτικής πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Όπως τονίζουν "Η πρόληψη των εξαρτήσεων δεν είναι προϊόν με ημερομηνία λήξης. Είναι δικαίωμα της κοινωνίας. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας."
Αναλυτικά το Σωματείο τους αναφέρει:
«Η 26η Ιουνίου, Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών, δεν είναι μια ημερομηνία για show. Είναι μέρα ευθύνης: να μιλήσουμε καθαρά για τις εξαρτήσεις, για τις κοινωνικές συνθήκες που τις τροφοδοτούν και για το πώς ως κοινωνία θα προσπαθήσουμε να βάλουμε ένα ουσιαστικό ανάχωμα.
Η φετινή 26η Ιουνίου έχει ιδιαίτερο βάρος για τα 75 Κέντρα Πρόληψης. Είμαστε ακόμα εδώ και συνεχίζουμε να εργαζόμαστε μέσα στις κοινότητες, στα σχολεία, στις οικογένειες, στους συλλόγους, στους δήμους, στα νησιά, στα χωριά και στις μεγάλες πόλεις. Είμαστε ακόμα εδώ, σχεδόν δυο χρόνια μετά την υλοποίηση του Νόμου για την «Ψυχιατρική μεταρρύθμιση» και την δημιουργία του Ε.Ο.Π.Α.Ε. και δουλεύουμε σε όλο και πιο δυσμενείς συνθήκες: αφενός ο ΕΟΠΑΕ αντί να ενισχύσει το ήδη υπάρχον δίκτυο των Κέντρων πρόληψης, στα οποία παραμένουν 130 κενές θέσεις εργασίας, δημιουργεί παράλληλες- βραχυπρόθεσμες δομές, μέσω ΕΣΠΑ, αφετέρου εντείνονται διαρκώς τα κοινωνικά ζητήματα που καθιστούν όλο και μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού, κυρίως νέους, σε συνθήκες ευαλωτότητας ως προς την υιοθέτηση εξαρτητικών συμπεριφορών (όπως δείχνουν και τα στοιχεία της «Ευρωπαϊκής Έκθεσης για τα Ναρκωτικά 2026»).
Την ίδια στιγμή, τα Κέντρα Πρόληψης εξακολουθούμε να βρισκόμαστε σε καθεστώς αβεβαιότητας για την μελλοντική βιωσιμότητα, την εύρυθμη και αποτελεσματική λειτουργία μας κι εγείρονται σοβαρά ερωτήματα για το πόσο διασφαλίζεται ή όχι η συνέχεια, ύστερα από περισσότερα από 30 χρόνια λειτουργίας, καθώς το 2027 λήγει η Προγραμματική Σύμβαση και δεν έχει υπάρξει σαφής διαβεβαίωση για τη συνέχιση του έργου μας.
Η συζήτηση αυτή εντάσσεται στο διεθνές πλαίσιο της 26ης Ιουνίου, της Διεθνούς Ημέρας κατά της Κατάχρησης Ναρκωτικών και της Παράνομης Διακίνησης. Το μήνυμα των Ηνωμένων Εθνών και του UNODC τα τελευταία χρόνια μετακινεί το βάρος από μια στενή λογική καταστολής προς ισορροπημένες, επιστημονικά τεκμηριωμένες και ανθρωποκεντρικές πολιτικές. Πρόληψη, θεραπεία, φροντίδα, μείωση της βλάβης και σεβασμός στα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελούν όρους σοβαρής δημόσιας απάντησης στο ζήτημα των εξαρτήσεων. Η θεματική του UNODC για το 2026, «Παγκόσμιο πρόβλημα των ναρκωτικών: επίμονες προκλήσεις, νέες απειλές, καινοτόμες απαντήσεις», υπογραμμίζει ότι το τοπίο των ουσιών και των συμπεριφορικών εξαρτήσεων αλλάζει. Οι απαντήσεις, επομένως, δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατες. Χρειάζονται πολιτικές που συνδυάζουν επιστημονική γνώση, κοινωνική προστασία, πρόληψη και ενεργή συμμετοχή των κοινοτήτων.
Αυτή είναι και η καρδιά της δουλειάς των Κέντρων Πρόληψης. Πρόληψη δεν σημαίνει απλώς να πούμε στους ανθρώπους τι να αποφύγουν. Σημαίνει να δημιουργούμε κοινωνικές συνθήκες μέσα στις οποίες οι άνθρωποι —ιδιαίτερα οι νέοι και οι νέες— έχουν περισσότερες δυνατότητες επιλογής, περισσότερους δεσμούς, περισσότερη υποστήριξη και περισσότερα εργαλεία για να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής.
Η εξάρτηση δεν γεννιέται στο κενό. Ριζώνει εκεί όπου ο άνθρωπος αισθάνεται μόνος, πιεσμένος, χωρίς νόημα και χωρίς στήριξη. Άλλοτε παίρνει τη μορφή της χρήσης παράνομων ουσιών. Άλλοτε του αλκοόλ, της κατάχρησης φαρμάκων, του τζόγου, της προβληματικής σχέσης με το διαδίκτυο, τα social media, την εικόνα ή την ανάγκη να ξεχαστεί κανείς από τον εαυτό του. Συχνά είναι προσπάθεια διαφυγής από έναν πόνο που δεν βρήκε λέξεις να αποτυπωθεί και από μια κοινωνική πίεση που δεν βρήκε αντίβαρο.
Τα Κέντρα Πρόληψης δεν είναι απλές υπηρεσίες που «τρέχουν προγράμματα». Είναι κόμβοι μέσα στην κοινότητα. Ξέρουν τα σχολεία, τους συλλόγους γονέων, τους δήμους, τις κοινωνικές υπηρεσίες, τους πολιτιστικούς φορείς και τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου. Η πρόληψη χρειάζεται επιστημονική γνώση, αλλά χρειάζεται και ρίζες. Χωρίς ρίζες γίνεται καμπάνια. Με ρίζες γίνεται κοινωνικός δεσμός και δημιουργεί κοινωνικά δίκτυα.
Η πραγματική πρόκληση δεν είναι μόνο να μειώσουμε τη διαθεσιμότητα των ουσιών. Είναι να μειώσουμε την ευαλωτότητα, την απομόνωση, το στίγμα και τις ανισότητες που επιτρέπουν στην εξάρτηση να ριζώνει. Είναι στην ουσία να μειώσουμε την αναζήτησή τους. Γιατί μια κοινωνία που επενδύει στην πρόληψη επενδύει στην ανθεκτικότητα των ανθρώπων και των κοινοτήτων της.
Γι’ αυτό ο αγώνας μας δεν είναι στενά αμυντικός. Δεν λέμε απλώς «μην κλείσετε τα Κέντρα Πρόληψης». Λέμε: αξιοποιήστε, ενισχύστε και αναβαθμίστε ένα ζωντανό δημόσιο κοινωνικό κεφάλαιο τριών δεκαετιών. Υπάρχει Πανελλαδικό δίκτυο 75 Κέντρων Πρόληψης, επιστημονική εμπειρία, σχέση με τις τοπικές κοινωνίες, συνεργασίες με σχολεία, δήμους, γονείς, νέους/νέες και φορείς. Αντί να το αφήσουμε να διαλυθεί, οφείλουμε να το δυναμώσουμε.
Η νέα Προγραμματική Σύμβαση μετά το 2027 πρέπει να είναι ευκαιρία θεσμικής αναβάθμισης και όχι απλή παράταση ζωής. Χρειάζεται έγκαιρη πολιτική δέσμευση, σταθερή χρηματοδότηση, κάλυψη κενών θέσεων εργασίας, προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων, ενιαίες προδιαγραφές λειτουργίας, διασφάλιση του κοινοτικού χαρακτήρα και ουσιαστική συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Κάθε νομοθετική αλλαγή στον χώρο της Αυτοδιοίκησης ή των νομικών προσώπων οφείλει να προβλέπει ρητά ότι το θεσμικό, διοικητικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο των Κέντρων Πρόληψης δεν θίγεται.
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά των Ναρκωτικών να γίνει αφορμή όχι για ακόμη μία δήλωση καλών προθέσεων αλλά για καθαρές πολιτικές αποφάσεις.
Διεκδικούμε:
• Θεσμική αναγνώριση και ενίσχυση των Κέντρων Πρόληψης ως εγκεκριμένων φορέων και βασικών πυλώνων της δημόσιας πολιτικής πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας.
• Έγκαιρη έναρξη ουσιαστικού θεσμικού διαλόγου για τη νέα προγραμματική περίοδο μετά το 2027 και υπογραφή νέας Προγραμματικής Σύμβασης χωρίς κενό λειτουργίας.
• Θεσμική αναβάθμιση του πλαισίου λειτουργίας, πάγια, σταθερή κι αποκλειστική χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό και διασφάλιση της κοινοτικής φιλοσοφίας της πρόληψης.
• Διασφάλιση όλων των θέσεων εργασίας, νέες προσλήψεις για την κάλυψη των κενών και πλήρη εργασιακά δικαιώματα, όχι συμβάσεις έργου.
• Δημιουργία νέων Κέντρων Πρόληψης στις περιοχές όπου δεν υπάρχουν.
