Ο Πρόεδρος του Επιμελητηριακού Ομίλου Ανάπτυξης Ελληνικών Νησιών (ΕΟΑΕΝ), κ. Θρασύβουλος Καλογρίδης, συμμετείχε στην συνάντηση εργασίας και διαβούλευσης, με θέμα «Στρατηγικός Σχεδιασμός του Πανεπιστημίου Αιγαίου», που διοργάνωσε το Συμβούλιο του Πανεπιστημίου στην Αθήνα, την Παρασκευή 16 Μαϊου 2014.
Στόχος της συνάντησης ήταν να εμπλουτιστεί η τελική απόφαση του Συμβουλίου με γνώμες διακεκριμένων και έμπειρων συνομιλητών, που θα προσφέρουν άποψη για το στρατηγικό σχέδιο 2014-2020 του Πανεπιστημίου Αιγαίου, από διαφορετικές οπτικές γωνίες.
Στην εισήγησή του ο Πρόεδρος του ΕΟΑΕΝ χαρακτήρισε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου ως το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο στο Αρχιπέλαγος μεταπολεμικά και τόνισε την αναγκαιότητα περεταίρω ανάπτυξης του για να συμβάλει στην τοπική ανάπτυξη και την μεταφορά επιστημονικής γνώσης στις νησιωτικές κοινωνίες.
Για την επίτευξη του στόχου αυτού κατέθεσε τρείς (3) προτάσεις με σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας του Πανεπιστημίου με την νησιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα και την ανάπτυξη του Ιδρύματος.
Ειδικότερα πρότεινε:
α) Προώθηση της επιχειρηματικότητας μέσω καινοτομικών ιδεών και της ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο στο Αιγαίο, σε συνεργασία με τις επιχειρήσεις και τους φορείς εκπροσώπησης τους τα Επιμελητήρια.
β) Ενίσχυση της διεθνοποίησης του Πανεπιστημίου Αιγαίου με την εισαγωγή φοιτητών σε αγγλόφωνα μεταπτυχιακά τμήματα με δίδακτρα και αργότερα σε προπτυχιακά από τρίτες χώρες, όπως: Τουρκία, Μέση Ανατολή, Αίγυπτο, Τυνησία, Αλγερία, χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης κ.α.
γ) Άμεση ενεργοποίηση και εφαρμογή των δράσεων που προβλέπουν τα πρωτόκολλα συναντίληψης και συνεργασίας που έχουν υπογραφεί μεταξύ του Πανεπιστημίου Αιγαίου και των Επιμελητηριακών Φορέων (Επιμελητηριακού Ομίλου Ανάπτυξης Ελληνικών Νήσων – Ε.Ο.Α.Ε.Ν. & Επιμελητηρίων Λέσβου, Χίου, Σάμου, Κυκλάδων και Δωδεκανήσου).
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της εισήγησης.
Για τον ΕΟΑΕΝ
Ο Πρόεδρος
Θρασύβουλος Καλογρίδης
ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ 2014-2020
ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΑΙΓΑΙΟΥ
Θα ξεκινούσα την δικιά μου παρέμβαση ως Προέδρου των νησιωτικών Επιμελητηρίων της Ελλάδος στη σημερινή σας εκδήλωση με την παραδοχή ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου θεωρείται αντικειμενικά το μεγαλύτερο αναπτυξιακό έργο που έγινε στο Αιγαίο το νησιωτικό σύμπλεγμα του Αρχιπελάγους μεταπολεμικά!! Εκτιμούμε ιδιαίτερα το έργο που έχει προσφέρει όλα αυτά τα χρόνια το Πανεπιστήμιο, και την συμβολή του στη τοπική ανάπτυξη και την μεταφορά επιστημονικής γνώσης στις τοπικές νησιωτικές κοινωνίες Καθώς και στη προβολή του Αρχιπελάγους μέσω των διεθνών διακρίσεων του Πανεπιστημίου Αιγαίου στη ποιοτική του κατάταξη μεταξύ των ελληνικών και ξένων πανεπιστημίων.
Το κείμενο είναι ιδιαίτερα εσωστρεφές και αναφέρεται κυρίως στην ανάπτυξη και την πρόοδο της πανεπιστημιακής κοινότητας, με ελάχιστες αναφορές σε συνεργασίες με φορείς της επιχειρηματικότητας π.χ. Επιμελητήρια.
Κατά τη γνώμη μας όμως, όταν η πανεπιστημιακή έρευνα περιορίζεται στα εργαστήρια, τις πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες και προορίζεται κυρίως για χρήση της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας, παραμένει στείρα και δεν μπορεί να προσφέρει στις τοπικές κοινωνίες και οικονομίες.
Οι προτάσεις μας (3) μπορούν να συνοψιστούν στα κάτωθι:
1. Προώθηση της επιχειρηματικότητας μέσω καινοτομικών ιδεών και της ανάπτυξης σε τοπικό επίπεδο στο Αιγαίο, σε συνεργασία με τις επιχειρήσεις και τους φορείς εκπροσώπησης τους (Επιμελητήρια).
Για να είναι ο ρόλος του Πανεπιστημίου Αιγαίου πραγματικά γόνιμος και αναπτυξιακός, θα πρέπει να προωθηθούν και να ενισχυθούν στενές συνεργασίες με τους τοπικούς φορείς και κυρίως με τα επιμελητήρια ως καθ’ ύλη αρμόδια για την ανάπτυξη της τοπικής επιχειρηματικότητας Θα πρέπει επίσης να διερευνηθούν μέθοδοι εφαρμογής της γνώσης και των ερευνητικών αποτελεσμάτων, στις τοπικές επιχειρήσεις και κοινωνίες Με λίγα λόγια, το Πανεπιστήμιο πρέπει να γίνει ουσιαστικό εργαλείο ανάπτυξης, με την εφαρμογή των αποτελεσμάτων των ερευνών στην «πραγματική ζωή».
Αυτό μπορεί να γίνει με την μελέτη των ιδιαιτεροτήτων κάθε περιοχής και κάθε νησιού του Αιγαίου και την επικέντρωση της επιστημονικής έρευνας ανά γνωστικά πεδία και αντικείμενα, σε θεματικές ενότητες που θα στοχεύουν στην αντιμετώπιση των συγκεκριμένων προβλημάτων που αντιμετωπίζει κάθε περιοχή και την αξιοποίηση των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων, με βάση πάντα τις καλές πρακτικές σε διεθνές επίπεδο.
Παραδείγματος χάριν, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν ειδικές θεματικές ερευνητικές ομάδες για την προαγωγή και τον εκσυγχρονισμό, κάθε εκάστου βασικού παραγωγικού κλάδου των νησιών μας, για την προώθηση της κοινωνικής οικονομίας και των συνεταιρισμών, για την δημιουργία τοπικού σήματος πιστοποίησης των προϊόντων μας, για την δημιουργία θερμοκοιτίδων επιχειρήσεων, για την προώθηση της απασχόλησης των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, για την αύξηση της εξωστρέφειας των επιχειρήσεων κλπ. Σε αυτό το πλαίσιο, η έρευνα προσδιορίζεται σε μεγάλο βαθμό και εξειδικεύεται σε υφιστάμενες περιπτώσεις, μπορεί να επιτευχθεί πολύ στενή συνεργασία με το εκάστοτε αντικείμενο και να δημιουργηθούν σχέσεις εμπιστοσύνης και αλληλεπίδρασης, ώστε τα αποτελέσματά της, να μπορούν να εφαρμοστούν με υψηλό βαθμό προσέγγισης, για την προώθηση της τοπικής κοινωνίας, οικονομίας και απασχόλησης Συνεπώς, το ζητούμενο είναι η ακαδημαϊκή κοινότητα του Πανεπιστημίου, να αποτελέσει «ομπρέλα» για τον κατακερματισμένο νησιωτικό χώρο του Αιγαίου, και καθώς έχει την δυνατότητα της διά ζώσης επίγνωσης των ιδιαιτεροτήτων του, να καταρτίσει έναν ειδικό στρατηγικό σχεδιασμό, με μεθοδευμένα αντικείμενα επιστημονικής έρευνας, που θα απευθύνονται στις πολύ συγκεκριμένες εξειδικευμένες ανάγκες του κάθε νησιού, της κάθε κοινότητας, του κάθε επιχειρηματικού κλάδου, της κάθε κοινωνικής ομάδας, κοκ, αλλά και στις ευρύτερες κοινές ανάγκες των νησιών μας, όπως είναι οι συγκοινωνίες και οι μεταφορές, η αντιμετώπιση του υψηλού κόστους παραγωγής, η ανεργία, η αξιοποίηση των τοπικών και ανθρώπινων πόρων, οι εξαγωγές, η καινοτομία, η ποιότητα, η παραγωγή προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας, καθώς και η ανάπτυξη διαφόρων μορφών επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας και συμπράξεων, ως αποδεδειγμένα, σε διεθνές επίπεδο, πρότυπα σύγχρονης επιχειρηματικής και κοινωνικής ανάπτυξης
Αυτό για την περίοδο 2014 - 2020 θα επιτευχθεί με τον σχεδιασμό ενός συγκεκριμένου προγράμματος δράσης (roadmap) κοινό για το Βόρειο και Νότιο Αιγαίο το οποίο θα προταθεί από το Πανεπιστήμιο προς τις επιχειρήσεις και του φορείς, θα συναποφασισθεί ως τελικό σχέδιο δράσης και θα υποβληθεί στην περιφέρεια έτσι ώστε οι επιμέρους προτεινόμενες ενέργειες να "θεσπισθούν" ως έργα προς προκήρυξη από τις δύο περιφέρειες κυρίως μέσα από τον άξονα της έξυπνης εξειδίκευσης, αλλά ίσως και του υπολοίπου ΕΣΠΑ
Στην συνέχεια με την μετουσίωση των έργων σε προκηρύξεις το Πανεπιστήμιο μόνο του, η σε συνεργασία με τους φορείς και τις επιχειρήσεις θα υποβάλει φακέλους υποψηφιότητας, και αισίως θα αναλάβει την υλοποίηση των έργων (που θα είναι και οι προτεινόμενες αρχικά ενέργειες).
Με αυτόν τον τρόπο το Πανεπιστήμιο θα εμπλακεί ενεργά, αποτελεσματικά, με ικανή χρηματοδότηση, σε συνεργασία με τους τοπικούς προαγωγικούς φορείς, και με εξωστρέφεια όπως άλλωστε ζητείται σήμερα από τα Ελληνικά Πανεπιστήμια στην ανάπτυξη της καινοτομίας και της επιχειρηματικότητας της περιοχής του Αιγαίου
Τα παραδείγματα των πιλοτικών, μικρών προγραμμάτων NAIAS, BIOBUS που υλοποιήθηκαν με επιτυχή συνεργασία του Πανεπιστημίου με τα Επιμελητήρια και την Τοπική Αυτοδιοίκηση στο παρελθόν δείχνουν τον δρόμο της καλής πρακτικής για αυτόν τον άξονα δραστηριοποίησης του Πανεπιστημίου μας!
2. Η διεθνοποίηση του Πανεπιστημίου Αιγαίου που φαίνεται στην εισήγηση της πρυτανικής αρχής για το Στρατηγικό σχεδιασμό πρέπει να συνοδευτεί με συγκεκριμένες δράσεις που θα είναι υλοποιήσιμες και θα αποφέρουν εισροές -έσοδα στο Πανεπιστήμιο άλλα και στις τοπικές επιχειρήσεις και γενικότερα στο τοπικό πληθυσμό Συγκεκριμένα προτείνουμε την εισαγωγή φοιτητών σε αγγλόφωνα μεταπτυχιακά τμήματα με δίδακτρα και αργότερα σε προπτυχιακά από τρίτες χώρες και κυρίως από αυτές που συνορεύουμε (Τουρκία Μέση Ανατολή Αίγυπτο Τυνησία Αλγερία χώρες της πρώην Σοβιετικής Ένωσης κ.α.)
Ήδη γνωρίζω ότι το Πανεπιστήμιο Αιγαίου έχει κάνει προς αυτή την κατεύθυνση πολλά βήματα και ενέργειες αλλά θα πρέπει να πάρουν όλα αυτά ειδικό άξονα στο στρατηγικό σχεδιασμό Εμείς ως επιμελητήρια μπορούμε να συμβάλουμε καθοριστικά για την επιτυχία αυτού του άξονα με τις συνεργασίες που έχουμε με αντίστοιχους επιχειρηματικούς φορείς των περιοχών αυτών(π.χ. Ως Ε.Ο.Α.Ε.Ν. δίκτυο ελληνικών νησιωτικών Επιμελητηρίων έχουμε υπογράψει πρωτόκολλα συνεργασίας με Επιμελητήρια της Τουρκίας που αφορούν και την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση σε θέματα Ευρωπαϊκού κεκτημένου και Διοίκησης επιχειρήσεων Ακόμα αφορά την απαλλαγή θεώρησης έκδοσης VISA για τους φοιτητές όταν αφορούν συγκεκριμένο πρόγραμμα εκπαίδευσης με συγκεκριμένο χρονικό διάστημα
Η εφαρμογή αυτού του ανωτέρω άξονα του Στρατηγικού σχεδιασμού θα έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω βιώσιμη ανάπτυξη της λειτουργίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου με την αύξηση των οικονομικών πόρων από τα δίδακτρα Εφόσον βεβαίως μελετηθεί και σχεδιασθεί να είναι βιώσιμη η λειτουργία αυτών των ξενόγλωσσων μεταπτυχιακών τμημάτων Ακόμα λόγω της αύξησης των νέων αυτών φοιτητών θα έχει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για τις τοπικές επιχειρήσεις και στη τοπική ανάπτυξη
3. Η αναφορά στο στρατηγικό σχεδιασμό των πρωτοκολλων συναντιληψης και συνεργασιας μεταξυ του Πανεπιστημίου Αιγαίου και των Επιμελητηριακών Φορέων (Επιμελητηριακού Όμιλου Ανάπτυξης Ελληνικών Νήσων – Ε.Ο.Α.Ε.Ν. & Επιμελητηριων Λέσβου, Χίου, Σάμου, Κυκλάδων, Δωδεκανήσου) της εφαρμογής αυτών.
Ενδεικτικά στο τέλος της εισήγησης μου παραθέτω αναλυτικά τα πεδία συνεργασίας
ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου μπορεί και πρέπει να παίξει καθοριστικό ρόλο σε αυτή την κατεύθυνση και αυτός θα πρέπει να είναι ο κύριος στόχος του Στρατηγικού Σχεδιασμού 2014-2020, γιατί εκεί μόνο μπορεί να αναζητηθεί η προοπτική για μια αειφόρο ανάπτυξη στα νησιά του Αιγαίου
Με τον ίδιο τρόπο, θα πρέπει και οι τοπικές κοινωνίες να αγκαλιάσουν την πανεπιστημιακή κοινότητα, ώστε μέσα από μια αμφίδρομη συνεργασία, να καταστεί δυνατή η αξιοποίηση αυτού του τεράστιου αποθέματος γνώσης που μπορεί να προσφέρει το Πανεπιστήμιο Αιγαίου στα νησιά μας και να γίνει εφικτή η εφαρμογή των ερευνητικών αποτελεσμάτων στις τοπικές κοινωνίες Η διερεύνηση και ο σχεδιασμός μοναδικών μοντέλων ανάπτυξης, προσαρμοσμένων στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής, είναι μονόδρομος για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και την άρση των αντικινήτρων που λειτουργούν στα νησιά μας
16 Μαϊου 2014
Με τιμή
Θρασύβουλος Καλογρίδης
Πρόεδρος Ε.Ο.Α.Ε.Ν. & Επιμελητήριου Λέσβου
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΑ ΣΥΝΑΝΤΙΛΗΨΗΣ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑΚΏΝ ΦΟΡΕΩΝ (ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΑΚΟΥ ΟΜΙΛΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΝΗΣΩΝ – Ε.Ο.Α.Ε.Ν. &ΕΠΙΜΕΛΗΤΗΡΙΩΝ ΛΕΣΒΟΥ, ΧΙΟΥ, ΣΑΜΟΥ, ΚΥΚΛΑΔΩΝ, ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ
ΠΕΔΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑΣ
(α)
- Ανάπτυξη Νήσων και αξιοποίηση τοπικών προϊόντων Προβλήματα και ευκαιρίες για την επιχειρηματικότητα που συνδέονται με τη Νησιωτικότητα - Στρατηγικός σχεδιασμός-Απόκτηση ταυτότητας
- Νησιά και μεταφορές (Συγκοινωνίες- Μεταφορικό ισοδύναμο κ.α.)
- Νησιωτικά προϊόντα διατροφής ανάπτυξη του Πρωτογενούς τομέα στα νησιά (Ελαιοκομία-Κτηνοτροφία-Αλιεία κ.α.)- Παραδοσιακή διατροφή στα νησιά
(β) Τουριστική Ανάπτυξη με έμφαση στο εναλλακτικό τουρισμό-Πολιτισμός
(γ) Επιχειρηματικότητα και καινοτομία-Πράσινη επιχειρηματικότητα -Κοινωνική συνοχή και προστασία ευάλωτων ομάδων-Κοινωνικές επιχειρήσεις
(δ) Πρόσβαση των επιχειρήσεων στο διαθέσιμο στελεχιακό δυναμικό και τους αποφοίτους του πανεπιστημίου
(ε) Κοινωνία της Πληροφορίας και πρόσβαση των επιχειρήσεων στις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία
(ζ) Ένταξη των αποφοίτων στην αγορά εργασίας της Περιφερειακής Ενότητας Λέσβου -Διαμεσολάβηση για τη σύναψη εργασιακών σχέσεων αποφοίτων με την τοπική επιχειρηματικότητα
(η) Χρηματοδότηση μεταπτυχιακών προγραμμάτων και υποτρόφων από την πλευρά του Επιμελητηρίου
(θ) Διά βίου εκπαίδευση και κατάρτιση μέσω της συνδιοργάνωσης διαλέξεων, και άλλων συναφών εκδηλώσεων επιχειρηματιών και στελεχών επιχειρήσεων
(ι) Βραβεύσεις επιχειρηματικών ιδεών και σχεδίων φοιτητών από την πλευρά του Επιμελητηρίου
(κ) Εκπόνηση μελετών και η συνδιοργάνωση ημερίδων, συμποσίων και συνεδρίων στα ανωτέρω πεδία (α, β, γ, ε)- Παροχή πληροφοριών και γνωμοδοτήσεων
(κα) Την παραγωγή ενημερωτικού υλικού και εκδόσεων κ.α. στα ανωτέρω πεδία (α, β, γ, ε)
(κβ) Συμμετοχή από κοινού σε χρηματοδοτούμενα προγράμματα κοινού ενδιαφέροντος
(κγ) Ενημέρωση των δυο πλευρών για αποτελέσματα μελετών ή άλλων εργασιών που έχουν σχέση με το επιχειρηματικό νησιωτικό περιβάλλον (εφόσον αυτό είναι νομικά επιτρεπτό)
Τα πεδία αυτά δεν είναι περιοριστικά και συμφωνείται η δυνατότητα επέκτασης και αλλαγής τους με τη συμφωνία των δύο μερών, ανάλογα με τις ανάγκες τους
Σε αυτό το πλαίσιο θα αξιοποιηθούν:
(α) Το ακαδημαϊκό – ερευνητικό δυναμικό και οι υποδομές του Πανεπιστημίου Αιγαίου
(β) Το προσωπικό, η εμπειρία και οι υποδομές του Επιμελητηρίου Λέσβου
Για την επιτυχία όλων των ανωτέρω απαιτείται συντονισμός και συνεργασία των δύο μερών Για το σκοπό αυτό θα συσταθεί Συντονιστική Επιτροπή με μέλη και στελέχη και από τους δύο φορείς Η Συντονιστική Επιτροπή, από την έναρξη ισχύος της παρούσας θα διερευνήσει και θα υποβάλει προς έγκριση στους δύο φορείς Πρόγραμμα Ενεργειών στα ανωτέρω πεδία συνεργασίας το οποίο θα περιέχει εξειδικευμένες δράσεις.