Ο Νίκος Κοίλης μας είπε στο τηλέφωνο να τον περιμένουμε στο καφενείο απέναντι από τον Άγιο Παντελεήμονα. «Θα σας βρω εγώ», είπε, με τη σιγουριά κάποιου που ξέρει κάθε πέτρα του χωριού του. Μαζί με τον φωτογράφο Κωνσταντίνο Σοφικίτη, είχαμε ήδη βρει σκιά κάτω από τον πύργο του ρολογιού και είχαμε πάρει καφέ από το Fig, ένα προσεγμένο καφέ που ξεχωρίζει για την ποιότητά του. Ο Άγιος Γεώργιος Συκούσης, ή απλά «Άη Γιώργης» όπως τον λένε οι ντόπιοι, βρίσκεται 12 χιλιόμετρα από τη χώρα της Χίου, στα 360 μέτρα υψόμετρο, πάνω στην κεντρική οροσειρά του νησιού. Από εδώ, αν κοιτάξεις ανατολικά, βλέπεις τα απέναντι παράλια της Τουρκίας. Κάτω απλώνεται ο Κάμπος με τα περιβόλια του.
Τα στενά, ο ναός, το καντήλι
Όταν ήρθε ο Νίκος, ξεκινήσαμε. Τα στενά του χωριού δεν σε αφήνουν να βιαστείς. Πλακόστρωτα, λιθόκτιστα, με αυλόπορτες που κάθε μία κρύβει από μία ιστορία. Ο Νίκος μας δείχνει τις παλιές συνοικίες: τον Γύρο, την Κάτω Γειτονιά, τη Μέση. Ονόματα που έχουν τη γεωγραφία τους χαραγμένη μέσα τους.
Πρώτος σταθμός ο Άγιος Γεώργιος, ο βυζαντινός ναός που έδωσε το όνομά του στο χωριό. Χτίστηκε τον 11ο με 12ο αιώνα και λέγεται πως ήταν πιστό αντίγραφο του καθολικού της Νέας Μονής. Έχει υποστεί πολλές ανακαινίσεις που άλλαξαν την όψη του, αλλά η βαρύτητά του παραμένει. Σήμερα ανακαινίζεται και πάλι. Γύρω του, είναι που χτίστηκε το χωριό. Το 1518, ο μοναχός Σωφρόνιος Σέψης οργάνωσε τους πρώτους κατοίκους γύρω από το εγκαταλελειμμένο μοναστήρι, και εδώ ρίζωσε η κοινότητα.
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Λίγο πιο πέρα, σταματάμε μπροστά στα τείχη που κάποτε περιέκλειαν ολόκληρο τον Άγιο Γεώργιο, όταν λειτουργούσε ως μοναστήρι. Εκεί μια γυναίκα από το χωριό άναβε το καντήλι. Είναι κρυμμένο μέσα στον τοίχο, πάνω από την κύρια είσοδο, και κατεβαίνει με ένα σχοινί. Σταθήκαμε και την κοιτάξαμε χωρίς να μιλάμε.
Ο κ. Νίκος, ο Διαμαντής και τα χρόνια που έφυγαν
Στο καφενείο του Αργύρη δεν πας για τον καφέ. Πας για την αύρα. Ένα καφενείο όπως παλιά. Εκεί βρήκαμε τον κ. Νίκο, έναν από τους πολλούς Αγιωργούσηδες που μοιράζουν τη ζωή τους ανάμεσα στο νησί και την Αμερική. Τον μισό χρόνο εδώ, τον άλλο μισό εκεί. Μας μίλησε για τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, όταν έφευγαν οι νέοι μαζικά, για την Αμερική κυρίως, ψάχνοντας μια πιο άνετη ζωή. Τα νούμερα λένε πολλά: από 1.507 κατοίκους το 1951, μόλις 778 το 2001 και σχεδόν 400 σήμερα.
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Στο ίδιο καφενείο γνωρίσαμε και τον Διαμαντή, έναν νέο που έκανε διαφορετική επιλογή: έμεινε, δημιούργησε οικογένεια, ρίζωσε. Είναι οικοδόμος, και τελευταία όπως μας λέει, δεν λείπει η δουλειά. «Φτιάχνονται αρκετά σπίτια στον Άη Γιώργη. Κάτι κινείται εδώ πέρα».
Ο ροδώνας και η άλλη καλλιέργεια
Πριν φύγουμε από αυτή τη γωνιά του χωριού, ο Νίκος μάς πήγε να δούμε έναν ροδώνα. Λίγοι ξέρουν ότι ο Άγιος Γεώργιος Συκούσης είχε διαχρονικά δεμένη την καθημερινότητά του με την καλλιέργεια τριαντάφυλλων, ανάμεσα στις ελιές, τα μαστιχόδεντρα και τις αμυγδαλιές. Ο ροδώνας που είδαμε ήταν σε πλήρη άνθιση. Σταθήκαμε εκεί περισσότερο από όσο είχαμε σχεδιάσει.
Η πλατεία Μπου και ο μεζές που δεν περιμέναμε
Στην πλατεία Μπου βρήκαμε αυτό που δεν περιμέναμε. Ήταν νωρίς ακόμα, και η ψησταριά της ταβέρνας δεν είχε πάρει μπροστά. Τρεις κυρίες καθισμένες καθάριζαν ροδοπέταλα που είχαν έρθει φρέσκα από το χωράφι. Μας έκαναν νόημα να καθίσουμε, κι έτσι βρεθήκαμε κι εμείς με τα χέρια απλωμένα πάνω στα άνθη. Μας είπαν ωραίες ιστορίες από τα παλιά, αλλά και από την καθημερινότητά τους. Στη συνέχεια τα ίδια χέρια καθάριζαν κουκιά.
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
«Πάρτε έναν μεζέ», μας είπαν. Πριν προλάβουμε να αντιδράσουμε, το τραπέζι είχε γεμίσει: φρέσκα κουκιά, λαδοτύρι, πατατοκεφτέδες, σαλάτα. Φάγαμε και μιλήσαμε για την καθημερινότητα του χωριού, για το τι έχει μείνει και τι έχει αλλάξει. Το μαγαζί λειτουργεί όλο το χρόνο, και όταν η ψησταριά πάρει μπροστά, τα ψητά και οι παραδοσιακές συνταγές είναι από μόνα τους λόγος να ανεβείς ως εδώ.
Πού να πιείτε, πού να φάτε, πού να μείνετε
Πιο δίπλα από την ταβέρνα, το καφέ Λιλικοφωλιά. Και για όσους θέλουν να ανεβούν ψηλότερα, στον Μύλο, ο ορίζοντας ανοίγει μέχρι τα τουρκικά παράλια, μια θέα που συνοδεύεται από νόστιμο φαγητό. Αν σκέφτεστε να μείνετε, και αξίζει να το κάνετε, απέναντι από το δημοτικό σχολείο λειτουργεί ο ξενώνας Nills Residence. Η Δέσποινα στο 6981280610 αναλαμβάνει τα υπόλοιπα.
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Photo: Κωνσταντίνος Σοφικίτης
Το απόγευμα είχει φτάσει όταν αποχαιρετήσαμε τον Νίκο. Το Fig είχε πάλι κόσμο, ο Κωνσταντίνος ακόμα φωτογράφιζε. Ο Άη Γιώργης δεν σε εντυπωσιάζει με μία κίνηση, σε κρατάει χωρίς να το καταλαβαίνεις, και μόνο αφού φύγεις αντιλαμβάνεσαι πόσα πράγματα δεν πρόλαβες να δεις.
Δημήτρης Σταθόπουλος
