Οδός Νεωρείων ή… Φτωχειά Προκυμαία;

Από την ένθετη εκπομπή "Φτου κι βγαίνω" το Σάββατο και την Κυριακή στο Δελτίο Ειδήσεων στην ΑΛΗΘΕΙΑ ΤV
Δείτε το ΒίντεοΔείτε τις Φωτογραφίες
Σάβ, 25/09/2021 - 18:06

Όπως και να την πείς μία οδός είναι, με δύο ονόματα.

Επί της Προκυμαίας της Χίου, προ του κύματος δηλαδή, αλλά στον χώρο μπροστά από το Κάστρο ή νωρίτερα εκεί που υπήρχε το παλιό φυσικό Λιμάνι.

Και επειδή όπου λιμάνι και καϋμός, αλλά και πλοία, το Νεώριον λοιπόν, που εμείς του βάλαμε και ένα ει στον πληθυντικό και το κάναμε Νεωρείων, είναι ο πολεμικός Λιμένας, για την ακρίβεια ο Ναύσταθμος, εκεί που τα πλοία έβγαιναν, στην αρχή τα πολεμικά στη συνέχει τα εμπορικά ή τα ψαράδικα, για επισκευή.

Χρόνια πολλά εδώ λοιπόν, υπήρχαν καρνάγια και στη συνέχεια μηχανουργεία, είδη ψαρικής, σχοινιά και ταβερνάκια… φτωχά πράγματα δηλαδή, σε σχέση με την υπόλοιπη Προκυμαία, που ήταν χώρος περιπάτου, με τα μεγαλύτερα Καφενεία, όπου δεκαετίες ολόκληρες λειτουργούσε το μοναδικό στην πόλη… νυφοπάζαρο.

«Φτωχειά» λοιπόν Προκυμαία πλην όμως… δοξασμένη. Από την μια της πλευρά έδενε δεκαετίες το πλοίο, τώρα υπάρχει εδώ η γνωστή ράμπα… φάντασμα, που όλο την τελειώνομε και τελειωμό δεν έχει, με το καλό ότι οι εργασίες αποκάλυψαν τους παλιούς μπαβέδες, έτσι για να βλέπουμε και την  υψομετρική διαφορά στον δρόμο, του χθές με το σήμερα.

Εδώ υπάρχει ο μικρός χερσαίος χώρος του Λιμανιού, εκεί όπου για δεκαετίες υπήρχε το μικρό υπαίθριο κολυμβητήριο του ΝΟΧ.

Οι δόξες όμως δεν ήταν μόνο αθλητικές ήταν και Κινηματογραφικές αφού για δεκαετίες δούλευε εδώ το εμβληματικό  Σινεμά REX. Ο… βασιλιάς ήταν τόσο δοξασμένος, που την δεκαετία του 1960 όταν έπαιζε ο Κινηματογράφος την Αλίκη Βουγιουκλάκη με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, η ουρά άρχιζε μπροστά από το ταμείο και τελείωνε στο... παλιό πρακτορείο της ΝΕΛ.

Σήμερα το κτίριο έχει κηρυχθεί διατηρητέο μνημείο και έργο τέχνης και επισκευάζεται από τον Δήμο Χίου, με την ελπίδα κάποτε να τελειώσει. Διατηρεί πάντως, αν και με μεγάλες φθορές τα στοιχεία του, την μεγάλη σάλα, τον εξώστη και τις δύο "βάρκες" πλαϊνούς εξώστες.

Η πλευρά των κτιρίων συνεχίζεται με ταβέρνες, καταστήματα ενοικίασης αυτοκινήτων και μικρά καταλύματα. Ο Θανάσης Μελέκος την βρίσκει ήσυχη αν και σηκώνει πάντα το βάρος του πλοίου, που συνεχίζει να δένει στο ίδιο σημείο.

Στο διάβα της συναντάται με την οδό Σταμάτη Μινιώτη, του ιδρυτή της Εταιρείας, που για χρόνια πολλά κάλυπτε τις εσωτερικές γραμμές για Ψαρά και Οινούσσες. Ο Σταμάτης Μινιώτης ο νεότερος πάντως απορεί ακόμα για το… φτωχό όνομα της, αν και κάποτε διατηρούσε εδώ την παραδοσιακή ταβέρνα του Θεοδοσίου.

Δίπλα της εξακολουθεί να βρίσκεται ένα οικόπεδο, που επειδή ανήκει στο Δημόσιο και το Δημόσιο ως γνωστόν είναι…πλούσιο, απλά έχει αφεθεί να ρημάζει και να μετατρέπεται σε σκουπιδότοπο.

Η Νεωρείων όμως δεν ήταν δοξασμένη μόνο για το REX αλλά γιατί παλιά στο τέλος της για πολλές δεκαετίες στεγάζονταν η Αστυνομία, την πόρτα την οποίας  διάβηκαν όλοι οι Χιώτες πολίτες για διάφορους λόγους, ενώ όπως θυμούνται οι παλαιότεροι δίπλα ακριβώς υπήρχαν και τα κρατητήρια.

Η οδός καταλήγει σε μια πλατεία χώρος στάθμευσης σήμερα με προσφυγικά σπίτια, που όπως θυμάται και η Ιωάννα Χόνδρου, σήκωσε και το βάρος του σύγχρονου μεταναστευτικού προβλήματος.

Από την και της πλευρά πάντως  έχει ένα παγκάκι για ρομαντικούς και μια μπάρα για τολμηρούς λουόμενους και από την άλλη μια γεφυροπλάστιγγα για τα φορτηγά.

Η οδός κλείνει με το κτίριο του Λιμεναρχείο, που κάποιοι είχαν την ηλίθια ιδέα να σηκώσουν πάνω στο κύμα.

Ευτυχώς άφησαν ως ωραία καλλιτεχνική παρέμβαση μια παλιά άγκυρα, τουλάχιστον να μην φεύγει το κτίριο, αφού κάποτε θα πέσει από τις αλλεπάλληλες φθορές.

Εκεί βλέπετε υπήρχε για χρόνια το Ναυπηγείο του Πάχου, όπου μέχρι και την δεκαετία του 1960τουλάχιστον όλοι οι πιτσιρικάδες του Κάστρου έκαναν μπάνιο μέσα στο λιμάνι, αφού η θάλασσα εδώ ήταν ρηχή και τα νερά πεντακάθαρα.

Ας σημειωθεί πάντως ότι στην οδό Νεωρείων είχαμε και μια αντιστασιακή δράση στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο, όταν στις 6 Ιουνίου 1944 τμήμα του Ιερού Λόχου, αποτελούμενο από 13 αξιωματικούς και 36 οπλίτες, υπό τον Αντισυνταγματάρχη Ανδρέα Καλλίνσκη, εκτέλεσε επιδρομή κατά των Γερμανικών πλοίων.
Το νεώριο βλέπετε κατασκεύαζε πλοιάρια για τις μετακινήσεις των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής και η καταστροφή τους πριν την ολοκλήρωση των εργασιών καθώς και η κοπή υποβρυχίων καλωδίων παροχής ρεύματος, σε θέσεις της φρουράς, ήταν μεταξύ των στόχων της επιχείρησης.
Καταστράφηκαν 13 γερμανικά καΐκια και ένας οικίσκος, που στέγαζε τις κεφαλές των καλωδίων ηλεκτροδότησης. Στην καταστροφή του οικίσκου σκοτώθηκε και άγνωστος αριθμός Γερμανών.

 

Ρεπορτάζ: Γιάννης Τζούμας

Κάμερα – Φωτογραφίες: Κωστής Αναγνώστου

Mοντάζ: Νέλο Μέσι

ftoy_vgaino_stin_odo_neorion

Υπαίθριο κολυμβητήριο μπροστά στο REX την δεκαετία του 1950

Σχετικά Άρθρα