Μέχρι χθες ξέραμε για τις Σφαγές του 1822 από τις γραπτές πηγές και τον πίνακα του… Ντελαγκρουά, που πάντως δεν είχε έρθει ποτέ στη Χίο. Και πως ναρθεί σε ένα νησί, που στην κυριολεξία μετά τις Σφαγές των Οθωμανών Τούρκων δεν έμεινε ούτε… χορτάρι;
Σήμερα όμως ξέρουμε και επισήμως. Πως; Μα από τα χέρια των ίδιων των σφαγέων, που μετά τον εξανδραποδισμό και την φωτιά ήρθαν να κάνουν καταγραφή, των περιουσιών, που κρατικοποιήθηκαν. Και τι καταγραφή, λεπτομερέστατη, στην πόλη και σε δέκα χωριά. Αυτά έχουν βρεθεί μέχρι στιγμής και αυτά παρουσιάστηκαν το Σάββατο 21/3/2026 204 χρόνια μετά, στην Αίθουσα του ΦΟΒ, σε ένα μνημειώδες βιβλίο, που εκδόθηκε χάρη στη δουλειά τριών επιστημόνων.
Του Αναστάσιου Ιορδάνογλου, που βρήκε στην Βιβλιοθήκη Μεθοδίου και Κυρίλλου ένα Οθωμανικό κατάστιχο, αυτό που παρέδωσε η επιτροπή, που το συνέταξε και απεστάλη στην υψηλή πύλη, μετά τις Σφαγές, του Γιώργου Σαλακίδη, που είχε την επιστημονική επιμέλεια και του Mohammad T. Shariat Panahi, που επιφορτίστηκε με την μετάφραση του. Τίτλος του «Η ΣΦΑΓΗ ΤΗΣ ΧΟΥ, το Οθωμανικό κατάστιχο του έτους 1825» εκδόσεις Κ. και Μ. Σταμούλη, με χορηγό το Ίδρυμα Ιωάννου Φ. Κωστόπουλου.
Αυτό το ογκώδες ντοκουμέντο 1210 σελίδων προλόγισε ο Πρόεδρος του ΦΟΒ Πολύδωρος Στείρος και παρουσίασαν η Αθηνά Ζαχαρού Λουτράρη και ο Γιάννη Κολάκης.
Στην διδάκτορα ιστορίας Αρχαιολογίας και κορυφαίας συγγραφέως του νησιού μας οφείλουμε και τον τίτλο του κειμένου, αφού το κάθε «τριγωνάκι» από τα εκατοντάδες του κατάστιχου και του βιβλίου, αντιστοιχεί σε μια οικογένεια, τα περιουσιακά της στοιχεία αλλά και τους γειτνιάζοντες αυτής. Μπροστά μας είναι τα θύματα, όλοι αυτοί είναι άνθρωποι σημείωσε η Αθηνά Ζαχαρού – Λουτράρη, για να συμπληρώσει ο ιστορικός και Κοινωνικός ανθρωπολόγος Γιάννης Κολάκης ενδιαφέροντα στοιχεία για τοπωνύμια, εκκλησίες, συνοικίες της τότε εποχής, ειδικά της περιοχής του Βροντάδου.
Λιτά, για την μνημειώδη επαναλαμβάνουμε εργασία τους, μίλησαν οι δύο από τους συγγραφείς, αφού ο Αναστάσιος Ιορδάνογλου, συνταξιούχος σήμερα Καθηγητής στο Τμήμα βαλκανικών σπουδών Φλώρινας, της Ειδικής Παιδαγωγικής Ακαδημίας Θεσσαλονίκης δεν μπόρεσε να παραβρεθεί.
Η παρουσίαση θα προβληθεί στην ΑΛΗΘΕΙΑ ΤV, όπου και την Πέμπτη στην εκπομπή «Αυτοπροσώπως» θα μπορέσουν να μιλήσουν αναλυτικότερα για το έργο τους, ο Γιώργος Σαλακίδης, Καθηγητής της Οθωμανικής και Τουρκικής γλώσσας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και ο Mohammad T. Shariat Panahi, Επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
