Κύριε Διευθυντά,
Η προσφάτως εγερθείσα συζήτηση για τη μισθοδοσία των μητροπολιτών, ανακαλεί στη μνήμη μας τα ισχύοντα παλαιότερων εποχών, τα οποία παραθέτουμε χάριν του εγκυκλοπαιδικού ενδιαφέροντος αυτών.
Συγκεκριμένα, τον 11ο αιώνα ο αυτοκράτορας Ισαάκιος Κομνηνός (1057-1059) στηριζόμενος σε παλαιότερη διάταξη διέκρινε τα έσοδα των μητροπολιτών σε «τακτικά» και «τυχερά», με τα πρώτα να καταβάλλονται υπό των πολιτών αναλόγως του μεγέθους των οικισμών, τους οποίους διέκρινε σε τρεις ομάδες, των 30, των 20 και των 10 οικιών.
Οι οικισμοί των 30 οικιών κατέβαλλαν ετησίως 1 χρυσό νόμισμα, 2 αργυρά, 1 κριάρι, 6 μόδια κριθάρι, 6 μέτρα κρασί, 6 μόδια αλεύρι και 30 όρνιθες· οι της δεύτερης ομάδας ½ χρυσό νόμισμα, 1 αργυρό, 1 πρόβατο, 4 μόδια κριθάρι, 4 μέτρα κρασί, 4 μόδια αλεύρι και 20 όρνιθες· και οι της τρίτης 5 αργυρά νομίσματα, 1 πρόβατο, 2 μόδια κριθάρι, 2 μέτρα κρασί, 2 μόδια αλεύρι και 10 όρνιθες.
Τα «τυχερά» προέρχονταν από τις χειροτονίες, για τις οποίες ίσχυε ο μεν χειροτονούμενος σε αναγνώστη να καταβάλλει 1 χρυσό νόμισμα, ο δε σε διάκονο ή πρεσβύτερο 3 χρυσά νομίσματα και 12 πήχες ύφασμα.
Ο κάθε δε μητροπολίτης κατέβαλλε ετησίως στον πατριάρχη ποσό ανάλογο του μεγέθους της επαρχίας του.
Αυτά βεβαίως ίσχυσαν επί Βυζαντινών και εξακολούθησαν να ισχύουν για κάποιο διάστημα και μετά την ΄Αλωση (1453), με τον πατριάρχη μάλιστα να λαμβάνει άμα τη εκλογή του χρηματικό ποσό. Ωστόσο, στη συνέχεια τα πράγματα αντεστράφησαν, καθώς το 1467 ο πατριάρχης Διονύσιος Α΄ κατέβαλε «πεσκέσι» (=φιλοδώρημα), προκειμένου να καταλάβει το θρόνο, και οι αντιπολιτευόμενοι αυτόν κατέβαλαν «χαράτσι», προκειμένου να τον εκθρονίσουν. ΄Εκτοτε τα δύο αυτά ποσά ανερχόμενα σε 1.000 και 2.000 χρυσά νομίσματα, αντίστοιχα, καταβάλλονταν ανελλιπώς, ενώ «πεσκέσι» υποχρεώθηκαν να πληρώνουν και οι μητροπολίτες κατά τη λήψη του βερατίου (=διοριστηρίου ) τους. Εννοείται ότι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο τα ποσά αυτά μετακυλίονταν στους πιστούς.
* Δημοσιεύθηκε με τίτλο παρεμφερή στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 3.7.2026.