
Κατ’ αρχάς μία εξήγηση για όσους δεν με γνωρίζουν:
Διανύω το ογδοηκοστό έτος της ηλικίας μου. Απέχω από τα κοινά περίπου 25 χρόνια. Άρα δεν έχω πλέον κατά νου «καρέκλες εξουσίας». Όμως, όπως συνηθίζω, διατυπώνω συχνά και πάντοτε ενυπόγραφα τις απόψεις μου ως απλός πολίτης. Αυτό ακριβώς κάνω και με το σημερινό κείμενο. Αξίζει, νομίζω, να διαβαστεί.
Στην Ελλάδα, έως το 1990, λειτουργούσαν 6.037 Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ). 276 Δήμοι και 5.761 Κοινότητες με την παραδοσιακή μορφή τους. Οι περισσότερες εξ αυτών, ορεινές ή νησιωτικές, με διαρκώς μειούμενους πληθυσμούς, αδυνατούσαν να ασκήσουν τις αρμοδιότητες που μεταβίβασε το Κράτος στους ΟΤΑ την δεκαετία του ογδόντα, επί Κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ.
Οι ίδιες Κυβερνήσεις, θεσπίζοντας οικονομικά κίνητρα, επιδίωξαν να ιδρυθούν μεγαλύτεροι και βιώσιμοι Δήμοι μέσω ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΝΩΣΕΩΝ. Το αποτέλεσμα ήταν πενιχρό πανελλαδικά. Το έτος 1991, οι 276 Δήμοι έγιναν 361 και οι 5.761 Κοινότητες μειώθηκαν σε 5.560.
Δρώντας «παράτολμα», δύο μόλις τετραετίες μετά, και πάλι Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, ψήφισε και υλοποίησε το λεγόμενο Πρόγραμμα «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» που είχε ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟ χαρακτήρα και εφαρμόσθηκε από το 1999.
Από τότε, και επί μια δωδεκαετία (1999-2010), στην Ελλάδα οι Δήμοι έφθασαν τους 910 και οι Κοινότητες περιορίσθηκαν σε 124. Οι, συνολικά, 1034 αυτοί ΟΤΑ είχαν μέσο πληθυσμό 10.600 κατοίκους και μέση έκταση 127 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Στη Χίο κατά την δωδεκαετία αυτή λειτουργούσαν οκτώ Δήμοι. Σε πολλούς εξ αυτών, ικανές Τοπικές Αρχές, απέδωσαν ικανοποιητικό έργο προς όφελος των δημοτών, προσθέτοντας το «λιθαράκι» τους στα όσα θαυμαστά είχαν επιτύχει οι προηγούμενοι επτά Χιώτικοι Δήμοι.
Δυστυχώς, με το πέρασμα των χρόνων, αυτή η πραγματικότητα έχει σχεδόν ξεχαστεί. Οι νεώτεροι ούτε που γνωρίζουν τι έργα έγιναν κατά την περίοδο 1983-2010. Έργα που βελτίωσαν αισθητά την εικόνα του νησιού και την καθημερινότητά μας έστω και αν δεν έλυσαν βασικά τοπικά προβλήματα.
Πώς φθάσαμε στην καταιγίδα του «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ».
Ως γνωστόν, από το 2010 και επί μία δεκαετία, η Πατρίδα μας τελούσε υπό καθεστώς επιτήρησης λόγω ουσιαστικής χρεοκοπίας. Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και οι Ευρωπαϊκές Χώρες (Ε.Ε.), ως νέοι δανειστές, επέβαλαν στην Ελλάδα σκληρούς όρους μείωσης των Κρατικών δαπανών. Κόπηκαν μισθοί και συντάξεις. Περιορίσθηκαν ακόμα και δαπάνες κοινωνικού και αμυντικού χαρακτήρα. Το ίδιο και οι Κρατικές ενισχύσεις προς τους ΟΤΑ. Όλες οι περικοπές απέβλεπαν «στην εναρμόνισή τους με τις Κυβερνητικές δεσμεύσεις έναντι των δανειστών».
Η τότε Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, με Πρωθυπουργό τον Γιώργο Παπανδρέου, τρεις μόλις εβδομάδες μετά την ψήφιση του πρώτου Μνημονίου (6-5-2010), προώθησε εσπευσμένα και ενέκρινε στις 27 Μαΐου το λεγόμενο «Πρόγραμμα ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗΣ» δια του οποίου έγινε βίαιος και ΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΟΣ ανασχεδιασμός του Αυτοδιοικητικού Χάρτη της Χώρας μας. Η επιτυχής ή μη εφαρμογή του προηγούμενου προγράμματος «ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΣ» ούτε καν λήφθηκε υπόψη.
Ο θεσμός της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ως της «εγγύτερης προς τους πολίτες Εξουσίας που φροντίζει για την καθημερινότητά τους» κυριολεκτικά «κατακρεουργήθηκε»:
Α) Οι 1034 Καποδιστριακοί ΟΤΑ (910 Δήμοι και 124 Κοινότητες) έδωσαν τη θέση τους σε μόλις 325 Δήμους μέσου πληθυσμού 31.000 κατοίκων και μέσης έκτασης 397 τ.χ. όταν, στις 27 Χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι περίπου 89.000 ΟΤΑ έχουν μέσο πληθυσμό 5.400 κατοίκους και μέση έκταση 52 τ.χ.(με διαφοροποιήσεις, βέβαια, από Χώρα σε Χώρα).
Β) Όλα τα Ελληνικά νησιά (πλην Κρήτης και Εύβοιας), ανεξαρτήτως μεγέθους και πληθυσμού, μετατράπηκαν σε ενιαίους Δήμους.
Δήμος π.χ. το μικρό νησί ΓΑΥΔΟΣ (νότια της Κρήτης) των 142 κατοίκων, που, όπως και πολλά άλλα μικρονήσια εκλέγει (και καλώς) 13μελές Δημοτ. Συμβούλιο, τον (την) δε Δήμαρχο συνεπικουρούν έως και 4 Αντιδήμαρχοι.
Ενιαίος Δήμος όμως π.χ. και το τεράστιο νησί της Ρόδου με έκταση 1.400 τ.χ., πληθυσμό 124.000 κατοίκους και, επί πλέον,τρία εκατομμύρια τουρίστες ετησίως.
Γ) Δήμος (π.χ.) η γνωστή μας Καλλιθέα, οι 97.000 κάτοικοι της οποίας κατοικούν εντός έκτασης μόλις 4,7 τ.χ. (όση και η δομημένη ζώνη του Βροντάδου), αλλά ενιαίος Δήμος και το νησί μας, η Χίος, οι 51.000 κάτοικοι της οποίας είναι εγκατεστημένοι σε δεκάδες Οικισμούς διάσπαρτα ευρισκόμενους εντός έκτασης 843 τ.χ.
Κάπως έτσι, με τις ακρότητες των προβλέψεων του «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ» οι περισσότεροι Δήμοι, κυρίως λόγω πολύ μεγάλης έκτασης και διασποράς του πληθυσμού, αδυνατούν να ανταποκριθούν στην αποστολή τους. Αδυνατούν να ασκήσουν βασικές τους αρμοδιότητες με τρόπο γρήγορο, αποτελεσματικό και κόστος λογικό, (λόγω αποστάσεων Κέντρου-Περιφέρειας). Με λίγα λόγια περιήλθαν στην ίδια κατάσταση των παλαιών μικρών Κοινοτήτων, που αδυνατούσαν να ασκήσουν αρκετές αρμοδιότητες για αντίθετους όμως λόγους (μικρό πληθυσμιακό μέγεθος).
Πλέον, οι τεράστιοι «ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΟΙ» ενιαίοι Δήμοι μιμούνται (έστω άθελά τους) τις αδιέξοδες πρακτικές του υπερσυγκεντρωτικού «Αθηνοκεντρικού Κράτους». Αυτό όμως αποβαίνει σε βάρος των πολιτών-δημοτών κάτι που δεν μπορούμε να παρακολουθούμε αδιάφορα και άπραγα μιας και οδηγεί σε περαιτέρω πληθυσμιακή αποψίλωση και εις βάρος της ποιότητας ζωής ντόπιων και επισκεπτών.
Σε πιθανή ερώτηση αν «οι περισσότεροι Δήμοι θα λύσουν όλα τα προβλήματα» η απάντηση είναι αρνητική. Δεν θα τα λύσουν. Τούτο διότι, όπως δείχνει η ζωή, καθημερινά προκύπτουν νέα προβλήματα που είναι αδύνατον να αντιμετωπισθούν από ένα «υδροκέφαλο» ενιαίο Δήμο.
Όμως, οι τρεις ή τέσσερις Δήμοι, είναι βέβαιο ότι θα ενεργοποιήσουν περισσότερους πολίτες (προφανώς και κάποιους συμφεροντολόγους), που θα φανούν πρόθυμοι να υπηρετήσουν την περιοχή τους ίσως πιο αποτελεσματικά λόγω εντοπιότητας.
Σ’ αυτό το «κέρδος» ας προστεθεί ακόμα ένα και μάλιστα υπολογίσιμο:
- Αν κάποια εκ των Δημοτικών Αρχών αποδειχθεί ανίκανη, αυτό θα έχει αρνητικό αντίκτυπο μόνο στον Δήμο της και όχι σ’ ολόκληρο το νησί μας και εις βάρος όλων των κατοίκων του.
Οι ακρότητες του «ΚΑΛΛΙΚΡΑΤΗ» πρέπει, λοιπόν, να τύχουν σύντομα κάποιας μελετημένης διόρθωσης ειδικά σε περιοχές (στεριανές και νησιωτικές) που έχουν τον χαρακτήρα κρίσιμης ΕΘΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΜΕΘΟΡΙΟΥ, αδιαφορώντας αν θα προκληθεί κάποιο επί πλέον Κρατικό οικονομικό κόστος.
Άλλωστε, η Ελλάδα δείχνει να είναι ξανά σε θέση να ενεργεί αυτοβούλως (χωρίς δεσμεύσεις Μνημονίων), να ενισχύει την Εθνική Άμυνα και ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού αλλά και να στηρίζει την ύπαιθρο Χώρα που, πληθυσμιακά, παραπαίει επικίνδυνα.
Τον λόγο (και την ευθύνη) έχουν πλέον οι, κατά νόμο, αρμόδιοι, τοπικά και κεντρικά.
Αριστείδης Ζαννίκος
πρώην Δήμαρχος Ομηρούπολης


































