Τρεις μέρες πριν την ημέρα των Χριστουγέννων, η κεντρική Χίος θα έχει μια «μαύρη επέτειο», την συμπλήρωση έξι μηνών από την ημέρα της μεγάλης φωτιάς που έκαψε την «ραχοκοκαλιά» του νησιού μας, αφήνοντας πίσω της χιλιάδες καμένα στρέμματα και δέντρα. Λιόδεντρα και σκίνους…
Συνεδριάσεις, επισκέψεις βουλευτών, υπουργών, εξαγγελίες, επιτροπές…
Η φωτιά της Κεντρικής Χίου, η πρώτη στην αρχή αυτού του πύρινου καλοκαιριού, μοιάζει στο δημόσιο διάλογο, σαν να έχει ξεχαστεί, ως μη γενόμενη…
Με νέους και παλιούς αγρότες, κτηνοτρόφους, τρακτέρ, στους δρόμους από άκρη σε άκρη στην Ελλάδα, αξίζει να ακουστεί και η φωνή ενός νέου, πυρόπληκτου αγρότη από την κεντρική Χίο.
Ο Βασίλης Βίγκας, 40 ετών, νέος αγρότης και βιοκαλλιεργητής, πυρόπληκτος, από το Χαλκειός, μιλάει στην ΑΛΗΘΕΙΑ για εκείνη την ημέρα του Ιούνη και το πραγματικό μέγεθος της καταστροφής που άφησε πίσω της… Για το πώς είναι να είσαι νέος αγρότης και να έχεις χάσει τα δέντρα σου…
Χιλιάδες δέντρα καμμένα στην Κεντρική Χίο
Τα επιτόπια ρεπορτάζ από την φωτιά στην Κεντρική Χίο, εχουν «παλιώσει» και η πρώτη καταστροφή από την φωτιά του Ιουνίου,, «επισκιάστηκε» από ανυπολόγιστες ζημιές στην φωτιά της Αμανής. Έχοντας γνώση της πληγείσας περιοχής της Κεντρικής Χίου, ο κύριος Βίγκας θεωρεί ότι η αναφορά σε καμένα στρέμματα δεν αντανακλά την ασύλληπτη καταστροφή. Έτσι επιλέγει να μιλά με αριθμό καμένων δέντρων που καλλιεργούνταν. Εκτιμά ότι την μεγαλύτερη ζημιά την έχει υποστεί ο Δαφνώνας με 9.000 περίπου ελαιόδεντρα καμένα, στο Χαλκειός υπολογίζει ότι οι καμένες ελιές είναι κοντά στις 3.000, ενώ ο αριθμός των 18.000 καμένων ελαιόδεντρων και μαστιχόδεντρων που ακούστηκε αφορά Άγιο Γιώργη, Βερβεράτο, Ζυφιά κ.α.
Τα «γιατί;» και τα καμένα αιωνόβια δέντρα
Ως καλλιεργητής ο ίδιος, που είχε διατελέσει στο παρελθόν και πρόεδρος, ακόμη και τόσους μήνες μετά, αναρωτιέται πως «πέρασε» η φωτιά στον Κορακάρη όπου -κατά την γνώμη του- μπορούσε να αναχαιτιστεί, πως έφτασε στην αυλή του Σχολικού Κέντρου Καμποχώρων… Ακόμη έχει πολλά ερωτήματα για την επάρκεια των πυροσβεστικών μέσων που επιχείρησαν στην κατάσβεση της και το συντονισμό. Πιο πολύ όμως, τον «πονά» ότι αυτή η φωτιά «έκλεψε» από τον τόπο, αιωνόβιες ελιές… Ο ίδιος έχασε περίπου 70 λιόδεντρα, όμως σπεύδει να τονίσει «Δεν μιλώ για τον εαυτό μου, όσο συλλογικά και κυρίως ως νέος αγρότης. «Ήταν δέντρα 200-250 ετών, όπως μπορούμε να υπολογίσουμε από το μέγεθος του κορμού τους. Είχα κι εγώ στο κτήμα μου. Αλλά όχι μόνο εγώ… Σε αυτή την φωτιά κάηκε «παρθένα βλάστηση». Ειδικά αυτά τα αιωνόβια ελαιόδεντρα που έγιναν κάρβουνο, ήταν σαν «απολιθώματα», ζωντανή ιστορία, πραγματικά «μνημεία της Φύσης», λέει με ανείπωτη θλίψη.
«Αρχοντιά το λάδι…Του χρόνου οι ελαιοπαραγωγοί θα το αγοράσουν»
Ακούγεται παράδοξο, αλλά και ο ίδιος, χωρίς να είναι ο μόνος, νιώθει ότι η καταστροφικότατη φωτιά της Κεντρικής Χίου που ξεκίνησε στις 22 Ιουνίου, «μοιάζει σαν να μην έγινε. Δεν συζητιέται.
Ακόμη και οι ίδιοι οι καλλιεργητές- παραγωγοί, μετά το πρώτο σοκ, μήνες μετά συνειδητοποιούν το μέγεθος της καταστροφής.
Τα καρβουνιασμένα δέντρα που τους περιβάλλουν, δεν τους επιτρέπουν να ξεχάσουν…
«Για τα χωριά μας, το να βγάζουμε το λάδι μας θεωρείται αρχοντιά. Φέτος, μετά την καταστροφή, ίσως κάτοικοι των χωριών που κάηκαν τα ελαιόδεντρα τους, να έχουν αποθηκεύσει από την προηγούμενη χρονιά. Όμως του χρόνου; Θα επηρεαστούν πολλές οικογένειες αφού δεν θα έχουν λάδι και θα αναγκαστούν να το αγοράσουν…Για αρκετές οικογένειες η καλλιέργεια των ελιών και το μάζεμα του καρπού ήταν ένα συμπληρωματικό εισόδημα. Μπροστά μας είναι μια «κρυφή φτώχεια» τόνισε.
«Ανατριχίλα… Τα καμένα δέντρα-φαντάσματα»
Με την ματιά στραμμένη στην Αμανή, όπου παράλληλα με την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος χάθηκαν, σπίτια, αποθήκες, επιχειρήσεις, τροχόσπιτα, στάνες, κάηκαν ζώα, η φωτιά στην Κεντρική Χίο, μοιάζει μακρινή και λιγότερο καταστροφική. Αλλά…
Ο κύριος Βίγκας, ενδεικτικά μας περιγράφει, μια προσφιλή χειμωνιάτικη διαδρομή από τον Δαφνώνα προς Νέα Μονή.
«Όποιος πάει από εκεί… Είναι καρδιοκαμός! Ανατριχίλα! Τα δέντρα είναι σαν φαντάσματα» μας λέει δίνοντας με λίγες λέξεις την εικόνα της απόλυτης καταστροφής στην πυρόπληκτη κεντρική Χίο.
«Κίνητρα-παγίδες για νέους αγρότες»
Παράλληλα με την απόγνωση παλαιών και νέων καλλιεργητών στην κεντρική Χίο που πλέον βλέπουν στα κτήματα τους καρβουνιασμένα δέντρα, ο κύριος Βίγκας, με αφορμή και τις πανελλαδικές κινητοποιήσεις, αναφέρεται στους νέους αγρότες. Ο ίδιος αποφάσισε να γίνει νέος αγρότης το 2021.Εκείνο που θυμάται σε αυτή την διαδρομή που οδηγήθηκε από αγάπη για τη Γη και τον τόπο του, είναι η απίστευτη γραφειοκρατία που αντιμετώπισε και οι «μύθοι» που έχουν καλλιεργηθεί από τους κυβερνώντες χρόνια τώρα για την «στήριξη» των νέων αγροτών…
«Ναι μεν σου δίνουν ένα κεφάλαιο αλλά μέσα από μια σειρά δεσμεύσεις στο παίρνουν πίσω…Επίσης, σε υποχρεώνουν, ανεξαρτήτως καιρικών συνθηκών και απόδοσης των καλλιεργειών, να παρουσιάζεις «ανοδικό εισόδημα», μας είπε δίνοντας με αδρές γραμμές, τα αντικίνητρα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι νέοι αγρότες και τους «μύθους» που καλούνται να διαχειριστούν…
Όλα αυτά προκαλούν άγχος, αποθάρρυνση. Τελικά τα κίνητρα είναι…παγίδες!» κατέληξε, σημειώνοντας παράλληλα, ότι αν και έπαθε μεγάλη ζημιά όπως και ο τόπος του, θα το ξαναέκανε να ακολουθήσει το δρόμο της αγροτικής ζωής, γιατί είναι «πείσμων». Άλλωστε η απόφαση του, προ φωτιάς να ασχοληθεί επαγγελματικά με την τυποποίηση το βεβαιώνει. Φυσικά και δεν παρέλειψε να αναφερθεί στους αγωνιζόμενους δυναμικά ανά την Ελλάδα, αγρότες, κτηνοτρόφους. « Ταυτίζομαι απόλυτα μαζί τους, ειδικά με τους νέους αγρότες. Με όλα αυτά που συμβαίνουν με τις αποζημιώσεις του, το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ» είπε ο κύριος Βίγκας γεφυρώνοντας το τοπικό, τις «πληγές» από την φωτιά της 22ας Αυγούστου, με το πανελλαδικό, την εναγώνια κραυγή διαμαρτυρίας που ακούγεται από όλη την Ελλάδα για το αμφίβολο μέλλον τους. «Πως και η Χίος δεν αντιδρά;» ρωτήθηκε ο κύριος Βίγκας, αποδίδοντας περισσότερο αυτή την «φαινομενική» τις μέρες που μιλήσαμε, ηρεμία των αγροτών, κτηνοτρόφων στην Χίο, στην απουσία συλλόγων που θα συντονίσουν τον αγώνα τους.
«Μόνο το Χαλκειός έχει 30 τρακτέρ, υπάρχουν δυνάμεις, για να δούμε» είπε ο κύριος Βίγκας, λίγες μέρες πριν οργανωθεί και ανακοινωθεί η τοπική κινητοποίηση τους.
Τους ξέχασαν…
Ανάμεσα στην εικόνα των καρβουνιασμένων δέντρων, ελαιόδεντρων και την απόφαση να συνεχίσει ως νέος αγρότης, αναδύεται και ένα παράπονο, προς κάθε παραλήπτη. Παρότι η κεντρική Χίος ήταν σε ένα μεγάλο βαθμό ελαιοπαραγωγός, είχε νέους αλλά και μεσήλικους αγρότες που καλλιεργούσαν τα δέντρα, φρόντιζαν την γύρω περιοχή, ο κύριος Βίγκας αναρωτιέται γιατί δεν στάλθηκε στην πυρόπληκτη Κεντρική Χίο, ούτε ένα ελαιόδεντρο, για να φυτέψουν, προς αντικατάσταση των καμένων. Ενώ όπως είναι γνωστό ελάχιστοι είναι οι καλλιεργητές στην Αμανή, όπως στάλθηκαν χιλιάδες ελαιόδεντρα, κορωναίικα που ελάχιστα ευδοκιμούν εκεί, χρειάζονται σταθερό συστηματικό πότισμα τουλάχιστον τα 3 πρώτα χρόνια…
«Δεν βρέθηκε ούτε ένας χορηγός, ούτε ένας φορέας να στείλει ούτε ένα δέντρο, μια ελιά στην κατεστραμμένη από την φωτιά κεντρική Χίο με τόσους ανθρώπους να ασχολούνται με την γεωργία» λέει με απορία και παράπονο μαζί.
Αναζητώντας απαντήσεις ανάμεσα στην αποστολή χιλιάδων δέντρων στην Αμανή, με πολύ λιγότερο και πολύ πιο ηλικιωμένο πληθυσμό, ο κύριος Βίγκας συνδέει αυτή την «λησμονιά» της φωτιάς και της ανάγκης να ζωντανέψει και πάλι η κατεστραμμένη Κεντρική Χίος, με την στάση των «τοπικών αρχόντων που δεν το κυνήγησαν»
«Το Ελαιόδεντρο είναι Πολιτισμός και Ιστορία» είπε εντάσσοντας την παραγωγή του ελαιόλαδου ως συμπληρωματικό εισόδημα στην πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.
«Συμπάσχω με τα δέντρα»
Η σχέση του με τα δέντρα, όπως και όλων των αγροτών που επέλεξαν την ενασχόληση με την γεωργία γιατί αγαπούν τη Γη, είναι ξεχωριστή. « Συμπάσχω με τα δέντρα. Ακόμη και όταν τα κλαδεύω σκέφτομαι μην τους κάνω ζημιά. Μετά από αυτή την καταστροφή, ναι υπάρχει ΠΕΝΘΟΣ στα χωριά μας.
Γι’ αυτό πιστεύω ότι φέτος έπρεπε να στολίσουμε μια καμένη ελιά…»
«Ο ΕΛΓΑ μας κρατάει δέσμιους»
Ένα ακόμη θέμα προς επείγουσα επίλυση, ως μια φωνή από την πυρόπληκτη επίσης κεντρική Χίο, είναι η ανάγκη να περάσει από τα χωράφια τους εκπρόσωπος του ΕΛΓΑ, να δεί να καταγράψει τις ζημιές, για να μπορέσουν να προχωρήσουν. Έξι μήνες μετά και δεν έχει γίνει τίποτα. Μας κρατούν δέσμιους! Έξι μήνες μετά και αυτό που ζήσαμε, η καταστροφή που πάθαμε, δεν έχει γίνει αντιληπτό, ούτε σεβαστό» είπε ο κύριος Βίγκας, προφανώς δίνοντας φωνή και σε άλλους πυρόπληκτους συντοπίτες του.
«Τα φετινά Χριστούγεννα, μυρίζουν καμένο»
Αναπόφευκτη η σύγκριση των κονδυλίων που διατίθενται φέτος από το Δήμο Χίο για εορταστικούς στολισμούς και εκδηλώσεων, με αυτό που βιώνουν οι κάτοικοι της Κεντρικής Χίου «κυκλωμένοι» και αυτοί με το μαύρο των καμένων δέντρων… Θεωρεί ότι είναι αντιφατικό εν μέσω τόσης καταστροφής στη κεντρική Χίο και την Αμανή, με οικογένειες που θα δυσκολευτούν πάρα πολύ να γεμίσουν το χριστουγεννιάτικο τραπέζι να διατεθούν τόσα χρήματα και στολισμούς.
«Τα φετινά Χριστούγεννα μυρίζει καμένο. Τα καρβουνιασμένα δέντρα. Ειδικά όταν βρέχει, μυρίζει το καμένο». Παράλληλα με αυτό, «μυρίζει μπαρούτι» καθώς ακούγεται ταυτόχρονα η στεντόρεια φωνή αγροτών και κτηνοτρόφων από όλη την Ελλάδα, τώρα και από την Χίο. Έτσι ποτίζεται την δέντρο της Ελπίδας. Μέσα από τα βιώματα και την ματιά, ενός χιώτη, πυρόπληκτου, νέου αγρότη….
