Με την ανακήρυξη των δύο θαλάσσιων πάρκων στο Βόρειο Αιγαίο και στην ανατολική Μεσόγειο, η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλει νέα τετελεσμένα, περιφρονώντας για μία ακόμη φορά κάθε έννοια και ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας, σε μια κίνηση που μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε ραγδαία επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, με ότι αυτό σημαίνει για τον μονομερή τουρισμό στα νησιά του Β. Αιγαίου και τη Χίο.
Την είδηση μεταφέρει ως εξής ο Κωνσταντίνος Φίλης στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ.
Η ανακήρυξη εκ μέρους της Τουρκίας δύο θαλασσίων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και ανατολική Μεσόγειο σε νησιά ιδιαίτερου συμβολισμού και γεωπολιτικής αξίας είναι μία πολύ αρνητική εξέλιξη, η οποία μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε ραγδαία επιδείνωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, τόσο για την επιλογή του χρόνου και της μέρας έκδοσης και δημοσιοποίησης της απόφασης, όσο και για την παντελή απροθυμία αναζήτησης μίας μίνιμουμ συνεννόησης με την ελληνική πλευρά. Και όλα αυτά, ενώ πριν από λίγες μέρες, με αφορμή το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, η Αγκυρα κατηγόρησε την Αθήνα για εργαλειοποίηση της προστασίας του περιβάλλοντος και κάλεσε σε αποφυγή μονομερών ενεργειών σε κλειστές ή ημίκλειστες θάλασσες. Δεν ευσταθεί και η δικαιολογία περί απάντησης στη δική μας καθόλα νόμιμη ανακήρυξη θαλάσσιων, καθώς τηρείται η πρόνοια της συμπερίληψής τους εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης.
Πλέον, η Αγκυρα επιχειρεί να επιβάλει νέα τετελεσμένα, περιφρονώντας για μία ακόμα φορά κάθε έννοια και ερμηνεία, ακόμη και διασταλτική, του Δικαίου της Θάλασσας, από τη στιγμή που τα θαλάσσια πάρκα, όταν μονομερώς ορίζονται από ένα κράτος, δεν μπορούν να υπερβαίνουν την έκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης. Στην περίπτωση των δύο περιοχών, η Τουρκία υπερβαίνει την αιγιαλίτιδα ζώνη της, που βάσει του δικαίου της θάλασσας σημαίνει ότι θα έπρεπε να έρθει σε μία συνεννόηση (arrangement) με το όμορο κράτος, με το οποίο μοιράζονται τα διεθνή ύδατα, για να συμφωνήσουν από κοινού τις περιοχές θαλάσσιας προστασίας (marine protected areas).
Αυτό ασφαλώς δεν έχει συμβεί, ενώ η απόφαση Ερντογάν, και αυτό είναι που θα προκαλέσει αυτονόητα την έντονη ελληνική αντίδραση, μετατρέπει διεθνή ύδατα σε θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή, όπου ασκεί ειδικές αρμοδιότητες που συνεπάγονται όρους για την άσκηση ελευθεριών της ανοιχτής θάλασσας και στην πράξη αποκόπτει την αλληλουχία των Λήμνου και Σαμοθράκης, ενώ η πρόσβαση στο Καστελόριζο δια θαλάσσης θα μπορούσε ακόμη και να χρειάζεται την τήρηση των όρων της τουρκικής πλευράς. Ουσιαστικά, η Τουρκία αποπειράται να αποξενώσει το Καστελόριζο από τον υπόλοιπο νησιωτικό κορμό της Ελλάδας. Στην περίπτωση του βορειοανατολικού Αιγαίου, ναι μεν δεν επηρεάζεται η διεθνής ναυσιπλοΐα καθώς αφήνει το στόμιο των Στενών ανοιχτό, ωστόσο, επιβάλλει περιορισμούς στην επικοινωνία μεταξύ ελληνικών νησιών και πιο συγκεκριμένα Λήμνου και Σαμοθράκης, κλείνοντας μάλιστα και τον κόλπο του Ξηρού.
Στην πράξη λοιπόν, η Αγκυρα επιδιώκει να επιβάλλει με παράνομο και άκομψο τρόπο τους όρους της ακόμη και ως προς την ελεύθερη ναυσιπλοΐα, αλλά και σε άλλες δραστηριότητες ανοιχτής θάλασσας, όπως της αλιείας και της θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας, καταλαμβάνοντας ουσιαστικά περιοχές διεθνών υδάτων ώστε να ενθυλακώσει ελληνικά νησιά εντός των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων. Η ελευθερία δράσεων εντός αυτών των περιοχών θα μπορεί να ορίζεται με αποφάσεις/διατάγματα που κάθε φορά θα εκδίδει η Τουρκία. Επομένως, οι διαβεβαιώσεις ότι τα θαλάσσια πάρκα δεν θα επηρεάσουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα ύδατα, που δίνουν τουρκικές πηγές, σε καμία περίπτωση δεν τη δεσμεύουν, ούτε βέβαια μας καθησυχάζουν.
Εύλογα αυτή η ενέργεια δεν μπορεί να μείνει αναπάντητη από την ελληνική πλευρά, η οποία προφανώς δεν μπορεί παρά να έχει αιφνιδιαστεί. Δεδομένου ότι επιχειρείται η αλλαγή στο νομικό καθεστώς του Αιγαίου, αναμένονται σοβαρές συνέπειες και στις διμερείς σχέσεις, διαταράσσοντας επικίνδυνα, αν όχι τερματίζοντας και τυπικά το πνεύμα και το γράμμα της Διακήρυξης των Αθηνών.
Ετσι κι αλλιώς, η ανησυχητική αυτή εξέλιξη γίνεται ακόμη πιο προβληματική, αν την συνδυάσουμε τόσο με τη σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού χώρου αλλά και των υπερπτήσεων, όπως και με την αυξανόμενη αυτοπεποίθηση της τουρκικής ηγεσίας, απόρροια των πρόσφατων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και βέβαια της απόλυτα λειτουργικής σχέσης μεταξύ Ερντογάν και Τραμπ.
Σε μία κρίσιμη στροφή του διεθνούς συστήματος, όπου η διεθνής δικαιοκρατική τάξη κλονίζεται συθέμελα, φαίνεται πως η Τουρκία κρίνει ότι είναι τώρα η κατάλληλη στιγμή να ξεδιπλώσει πιο εμφατικά την αναθεωρητική της ατζέντα.
Την ίδια είδηση μεταφέρει ως εξής η ΕΡΤ:
Με τις Προεδρικές Αποφάσεις της 15ης Αυγούστου, η Τουρκία ανακήρυξε δύο «εθνικά θαλάσσια πάρκα» στο Βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, τα όρια των οποίων εκτείνονται και πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων.
Το υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωση του χαρακτηρίζει παράνομη την εγκαθίδρυση των συγκεκριμένων πάρκων στο μέτρο που καταλαμβάνουν διεθνή ύδατα, επισημαίνοντας ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα να προχωρεί μονομερώς στη δημιουργία θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών εκτός της εθνικής του δικαιοδοσίας.
Παράλληλα, η Αθήνα υπογραμμίζει ότι τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα είναι παράνομα και στον βαθμό που εκτείνονται εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Ως εκ τούτου, όπως τονίζει το ΥΠΕΞ, η τουρκική ενέργεια «δεν παράγει κανένα απολύτως έννομο αποτέλεσμα», ούτε ως προς τα διεθνή ύδατα, ούτε ως προς τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην επισήμανση ότι η μονομερής θέσπιση από την Τουρκία «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων σε περιοχές εκτός της δικαιοδοσίας της δεν μπορεί να δημιουργήσει τετελεσμένα, ούτε να επηρεάσει δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.
Το υπουργείο Εξωτερικών αντιπαραβάλλει την τουρκική κίνηση με την ελληνική πρωτοβουλία για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και στο Αιγαίο, σημειώνοντας ότι η Ελλάδα προχώρησε στη θέσπισή τους σε πλήρη συμμόρφωση με το Δίκαιο της Θάλασσας και αποκλειστικά εντός ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η Αθήνα προειδοποιεί, παράλληλα, ότι ενέργειες που επιχειρούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ή να επηρεάσουν μονομερώς το καθεστώς των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο παραβιάζουν το Διεθνές Δίκαιο και επιβαρύνουν τις ελληνοτουρκικές σχέσεις.
Όπως σημειώνει το ΥΠΕΞ, τέτοιες κινήσεις «δεν συμβάλλουν στην εμπέδωση κλίματος καλής γειτονίας και υπονομεύουν σοβαρά τις προσπάθειες διατήρησης σχέσεων αμοιβαίας κατανόησης μεταξύ των δύο χωρών».
Καταλήγοντας, το υπουργείο Εξωτερικών διαμηνύει ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί «με συνέπεια και αποφασιστικότητα» για την προστασία των κυριαρχικών δικαιωμάτων της, τη διαφύλαξη των ελευθεριών της ανοικτής θάλασσας, όπως προβλέπονται από το Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς και για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο.
