Θρήνος για ένα φωκιανό κλήμα στο Βασιλικάρι.

Ένα άρθρο από το Πυργί Χίου
Κυρ, 05/09/2021 - 19:10

Ο παλαίμαχος αγρότης της Νότιας Χίου Γιάννης Γιαννακής διεκτραγωδούσε χθες στην βρύση «του Ξένου»:

«Έχουμε λωλαθεί. Μα πια να τα αγοράζουν όλα από τα σούπερ μάρκετ; Μωρέ, ίδια εί(ναι) η ντομάτα η αγοραστή με τη δικιά σου»;

Δεν πρόκειται να συμφωνήσουμε καλέ μου Γείτονα! Όποιος αγαπά αυτόν εδώ τον τόπο, το Πυργί, με τη μεγαλύτερη παραγωγή Μαστίχας από κάθε Μαστιχοχώρι, αλλά και τα Ζαγοροχώρια των τραγανών και εύγεστων μήλων, τις Πρέσπες των γιγάντων φασίολων, την Αίγινα του φιστικιού ΠΟΠ, διαπιστώνει πώς κάθε γεωγραφική ζώνη της πατρίδας, αν θέλει να παραγάγει ποιοτικά αγροτικά προϊόντα που διαπρέπουν την εποχή της παγκοσμιοποίησης πρέπει να εξειδικευθεί. «Είναι το τερουάρ (terroir) ανόητε», όπως λένε οι Γάλλοι παραγωγοί των πανάκριβων οίνων, ένας όρος - ομπρέλα που συνδυάζει το σύνολο διαφόρων παραγόντων που επηρεάζουν το σταφύλι, το λάδι, το κρασί:

Γιατί είναι η επίδραση του κλίματος, το έδαφος, η τοπογραφία, η υγρασία, η βροχόπτωση, η ηλιοφάνεια, οι χημικές ουσίες του εδάφους, αλλά και η ανθρώπινη παρέμβαση στην καλλιέργεια που δίνουν ένα μονάκριβο αγροτικό προϊόν που θα μοσχοπουληθεί! Ακόμα και στο τραπέζι του ο αγρότης οινοπαραγωγός του Μπορντώ δεν θα πιει το πανάκριβο δημιούργημά του και, φίλοι μου ζηλόφθονες, θέλετε ο μαστιχοπαραγωγός να αφήσει το φύτεμα πηξαριών για να φυτεύει φασολάκια στους κάμπους και να ταΐζει τα σπουργίτια;

Κάποιοι αντιστέκονται. Όχι απαραίτητα οι πιο ηλικιωμένοι. Ίσως να έχουν καβάντζες, να είναι συνταξιούχοι. Συνήθως είναι ρομαντικοί σαν τον Νίκο Λεοντή που ναι μεν ασχολείται εντατικά με τη μαστιχοκαλλιέργεια αλλά μου έδειξε στην πιο γόνιμη πλευρά του κάμπου του Γαλάτη, στα Λουριά, ένα στενό διάδρομο, μισή οργιά χωράφι με βαρυφορτωμένα κλήματα. Δικαίως περηφανεύεται ο Νίκος, ακόμα περισσότερο που αναβίωσε σε κληματαριά στο σπίτι του την ξεχασμένη ποικιλία αμπέλου «Πυργούσικο», μια ερυθρή ποικιλία, ευαίσθητη στον αλευρά όπως αποκαλούν στη Χίο την ασθένεια του ωιδίου αλλά απρόσβλητη στις σφήκες.

Υπάρχει και μια ευάριθμη κατηγορία που θυμίζει τους πυρέσσοντες  χρυσοθήρες της Άγριας Δύσης, αλλοδαπούς,  επήλυδες και γόνους. Αυτοί είναι φανατικοί του…ξεριζώματος.

Προχθές την πλήρωσαν καμιά δεκαριά αιωνόβιες ελιές. Σήμερα που πήγα να ποτίσω βρήκα την πολλών δεκαετιών κληματαριά του παλαιού αμπελώνα  ξερή, με τους αγλαόκαρπους βότρυες σταφιδιασμένους,  μη τυχόν και υπονομεύσουν την ανάπτυξη των φετινών φυτεύσεων τριάντα πυξαριών μέσα σε είκοσι μέτρα αμπέλι που αναδιοργανώθηκε σε επίδοξη φυτεία. Αυτή τη φορά ο βάναυσος παραλογισμός τεκμηριώθηκε φωτογραφικά, ίσως γιατί μέτρησε διαφορετικά από τον περσυνό βανδαλισμό στην ιδιοκτησία μιας Αθηναίας γειτόνισσας, ένα αλλοτινό περιβόλι που μου  παραχώρησε  προσωρινά, γεμάτο όταν το έπιασα με βάτα. Έκαψα τις αρκοβατιές διασώζοντας τέσσερα αρχαία κλήματα στις άκρες του και το μετέτρεψα σε μπαξέ με κηπουρικά.  Εκεί κάποιος γείτονας έβαλε τον  εργάτη να πηδήξει το συρματόπλεγμα και να ξεριζώσει τα ξένα φρεσκοκλαδεμένα κλήματα για να μην απειλήσουν την ανάπτυξη στα διπλανά πηξάρια…

Δεν με ένοιαξε τότε για την απώλεια ιδιωτικής καλλιέργειας αλλά σήμερα θρηνώ για την καταστροφή ενός τοπόσημου στον Γαλάτη. Γιατί ήταν, όπως μου ανέφερε ένας από τους πιο προοδευτικούς αγρότες των Μαστιχοχωρίων, ο Στέφανος Φυτίλης, η μοναδική άμπελος που γυάλιζε πρώτα η ρόγα της σε όλο τον κάμπο, ένα καταπληκτικό κλήμα που φορολογούσαν αμέριμνα πουλιά, ξωμάχοι και πένητες  ακτήμονες. Ήταν η νοστιμιά των σταφυλιών αυτού του κλήματος που με μετέτρεψε σε ερασιτέχνη αμπελουργό στα Κάτω Φανά, επανιδρύοντας τα αμπελοτόπια των Σιδωράκηδων, επενδύοντας στον ξεχασμένο θησαυρό του παρελθόντος, την αρχαία πρώιμη ποικιλία Φωκιανό και τον θαυμάσιο ερυθρό ξηρό οίνο που παράγει.

Φθάνει πια, «ακανί με τα ξεριζώματα», όπως θα έλεγαν κι οι Πυργούσιοι! Το οφείλουμε στη νέα γενιά που εποχείται στις καλοκαιρινές διακοπές με τα ποδήλατα στις δημοσιές των παλιών περιβολιών. Ας κληρονομηθεί η ανυπέρβλητη, βαθιά μελετημένη από τους παλιότερους,  βιοποικιλότητά τους, δυο βήματα από τους  παραδοσιακούς οικισμούς, μια κιβωτό σπάνιων ποικιλιών όπως η αγριοφράουλα που δεν χρειάζονται πολλά ραντίσματα για να αποδώσουν. Υπάρχει χρόνος ακόμη, η καταστροφική «αναδιοργάνωση» των κήπων πλησίον του χωριού μόλις έχει αρχίσει!

 

Κώστας Προμπονάς, Εκπαιδευτικός

Μόνιμος κάτοικος Μαστιχοχωρίων

Πυργί

Σχετικά Άρθρα