Χίος, Σάββατο 11 Ιουλίου

Πρόταση ανάδειξης της πλατείας του Κάστρου με βάση τη φυσιογνωμία της

Δείτε τις Φωτογραφίες
Τρί, 26/05/2020 - 05:37

Η πλατεία Φρουρίου αποτελούσε ανέκαθεν την κεντρική πλατεία του Κάστρου της Χίου, τουλάχιστον από τους γενουατικούς χρόνους μέχρι και σήμερα. Δυστυχώς δεν υπάρχουν σχέδια για το πώς ήταν η εμφάνιση της τότε και ποιες αλλαγές συντελέστηκαν κατά τους επόμενους αιώνες.

Ωστόσο, κανείς μπορεί να ανατρέξει στα στοιχεία που υπάρχουν αναφορικά με τις αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στην πλατεία από τον περασμένο αιώνα έως σήμερα. Αυτό είναι εφικτό γιατί μετά την απελευθέρωση, η πλατεία ήταν ένα σημείο του Κάστρου που φωτογραφήθηκε από επισκέπτες και μη, τουλάχιστον μέχρι το πρώτο μισό του 20ου αιώνα.

Αρκετές φωτογραφίες που διασώθηκαν παρουσιάζουν, λοιπόν, την όψη της πλατείας. Σε αρκετές από αυτές και μέχρι τη δεκαετία του 1950, φαίνεται να υπάρχει στεγασμένη κυκλική βρύση, ενώ δρομάκια με μπαβέδες (η συνέχεια αυτών που ξεκινούν από την εσωτερική πύλη της Πόρτα Μαγγιόρε) στα δεξιά και αριστερά της βρύσης οδηγούσαν στον υπόλοιπο οικισμό. Ταυτόχρονα, στις φωτογραφίες αυτές εικονίζονται μεγάλα δέντρα τα οποία έδιναν σκιά και δροσιά. Η όμορφη αυτή εικόνα της πλατείας ολοκληρωνόταν από τα διάφορα μαγαζάκια που υπήρχαν, αλλά και τα καφενεία του οικισμού. Τόσο η ύπαρξη της βρύσης, όσο και οι μαρτυρίες κατοίκων για την ύπαρξη πηγαδιού (η οπή του οποίου σήμερα είναι καλυμμένη από μεταλλικό κάλυμμα), αλλά και η παρουσία ψηλών δέντρων στις φωτογραφίες, φανερώνουν την αυτόνομη υπόγεια ύδρευση του οικισμού.

Δυστυχώς, η όμορφη αυτή η εικόνα τις επόμενες δεκαετίες άλλαξε ριζικά λόγω της καταστροφής της βρύσης, την ασφαλτόστρωση της πλατείας και άρα της επικάλυψης ή καταστροφής των μπαβέδων, την κοπή των δέντρων και την αντικατάσταση των καφενείων και μαγαζιών με συνεργεία αυτοκινήτων.

Μόλις το 2007, ο Δήμος Χίου προχώρησε σε ανάπλαση της πλατείας και του ιστορικού κτηρίου Ξενοδοχείο Απόλλων. Ο χώρος πια έπαιρνε μία νέα πνοή. Τα αμέσως επόμενα χρόνια τα συνεργεία έφυγαν, νέοι χώροι κοινωνικής αναψυχής άνοιξαν και ο κόσμος άρχισε να επισκέπτεται και πάλι την πλατεία η οποία πλέον έγινε επισκέψιμη όχι μόνο από τους κατοίκους του οικισμού, αλλά και ευρύτερα εκτός αυτού.

Δυστυχώς, το σχετικά πρόσφατο σχέδιο ανάπλασης δεν προνοούσε αποκατάσταση της βρύσης, της οποίας μόνο τα θεμέλια/απομεινάρια της αναδείχθηκαν. Εν τούτοις, σημαντική παρέμβαση ήταν η τοποθέτηση πινακίδας η οποία παρουσιάζει την ιστορική αναδρομή του χώρου. Στην άλλοτε καταπράσινη πλατεία σήμερα μόνο ένας ευκάλυπτος σώζεται (ενώ ακόμα και ένας μεγάλος φοίνικας που κοσμούσε το οθωμανικό νεκροταφείο για χρόνια, αφέθηκε και αυτός να καταστραφεί από τα σκαθάρια), προσφέροντας κάποια δροσιά στους επισκέπτες. Τέλος, προστέθηκε ένα ορθογώνιο και ξένο προς τη φυσιογνωμία του χώρου συντριβάνι το οποίο όμως αφέθηκε και αυτό να περάσει στην αχρηστία.

Αντικρίζοντας την εικόνα λοιπόν αυτή και γνωρίζοντας συνάμμα πως ήταν η πλατεία πριν μερικές δεκατίες, δεν μπορεί κανείς να μην τη συγκρίνει με το παρελθόν. Εύλογα αναρρωτιέται κανείς εαν θα μπορούσε να αποκατασταθεί η άλλοτε εντυπωσιακή βρύση, η οποία θα αποτελούσε σίγουρα σημείο αναφοράς τόσο για την πλατεία, όσο και για τον οικισμό. Επίσης, είναι απορίας άξιο γιατί δεν παρέχεται η πρόνοια για τη φύτευση περισσότερων δέντρων, όπου αυτό είναι εφικτό. Κατά την άποψη μας, στοχευμένες παραμβάσεις που σέβονται την παρακαταθήκη του παρελθόντος, παρέχουν το στίγμα για μια εξελικτική πορεία προς το μέλλον που όμως σέβεται την ταυτότητα και την ιστορία καίριων σημείων της ζωής ενός τόπου.

 

Συντάχθηκε από τους Λ. Γλύπτη και Μ. Δάντη, μέλη της Ε.Ο.Δ Το Κάστρο της Χίου ένας Χαμένος Παράδεισος.

Η πλατεία το 1935 με τον φακό της Έλλης Παπαδημητρίου. Εκτός από την βρύση και τα δέντρα που κοσμούν την πλατεία, ο σχηματισμένος δρόμος με τους μπαβέδες που ξεκινούσε από την Πόρτα Μαγγιόρε, περνούσε από την πλατεία και οδηγούσε στον οικισμό, 1935, Αρχεί
Η πλατεία την δεκαετία του ’80 είχε πλέον ασφαλτοστρωθεί και γύρω της λειτουργούσαν συνεργεία
Η πλατεία του Κάστρου της Χίου τα πρώτα χρόνια μετά την ανάπλαση της

Σχετικά Άρθρα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Δευ, 06/07/2020 - 17:50

 

 34 ολόκληρα χρόνια συμπλήρωσε η παρουσία της στήλης «Καθημερινά» του Δημήτρη Φρεζούλη στον χιώτικο Τύπο, εκ των οποίων τα μισά (17) έχουν πάρει και τη μορφή βιβλίου. Μια στήλη που ξεκίνησε καθημερινή στον πάλαι ποτέ «Χιακό Λαό» το 1987, συνεχίστηκε στην «Αλήθεια» από το 1991, έγινε εβδομαδιαία από το 2012 με την κυκλοφορία της εφημερίδας μια φορά την εβδομάδα και επανήλθε σε ημερήσια βάση στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας.

Μόλις κυκλοφόρησε το 14οβιβλίο με τα «Καθημερινά» της διετίας 2018-2019 από τις εκδόσεις «Άλφα Πι» συνεχίζοντας μια εκδοτική πορεία που ξεκίνησε το 2004 από τον αείμνηστο Αντώνη και τον Γιάννη Παληό. Μια εκδοτική σειρά που αντιστέκεται στο χρόνο και καταγράφει υπό μορφή χρονογραφημάτων τη χιακή καθημερινότητα.

Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Δημ. Φρεζούλης στην εισαγωγή του βιβλίου: «Από τα παιδικά χρόνια μου με συγκινούσαν ιδιαίτερα τα χρονογραφήματα των άριστων του είδους… Του Δημήτρη Ψαθά, του Παύλου Παλαιολόγου, του Γιαννουκάκη και τόσων άλλων. Ήταν οι εποχές που πολλοί αγόραζαν την εφημερίδα για να διαβάσουν αποκλειστικά το χρονογράφημα που αποτελούσε το άλφα και το ωμέγα (…). Έτσι, όταν ο Αλέκος Μάλης, τότε διευθυντής του «Χιακού Λαού», μου ζήτησε δείγμα γραφής, σκέφτηκα να γράψω κάτι σαν χρονογράφημα και να δώσω στη στήλη τον τίτλο «Καθημερινά», γιατί θα ασχολούνταν με καθημερινά θέματα και θα δημοσιεύονταν και κάθε μέρα…

Τότε γεννήθηκαν τα «Καθημερινά», και επειδή ήμουν και δημόσιος υπάλληλος, και φοβόμουν ότι ίσως είχα συνέπειες με την ελεύθερη έκφρασή μου, σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω και ένα ψευδώνυμο και έτσι γεννήθηκε και ο ΔΗ-ΦΙ τα πρώτα χρόνια…

Η ταπεινή, λοιπόν, εκείνη στήλη του 1987, που είχε «χαθεί» μέσα στην ύλη της 2ης σελίδας του «Χιακού Λαού», άντεξε στον πανδαμάτορα χρόνο. Μια ταπεινή στήλη που με τον καιρό εξελίχθηκε σε ένα ιδιόμορφο χιακό ημερολόγιο στο οποίο καταγράφονται θέματα της καθημερινότητας και η κατάθεση ψυχής ενός επίσης ταπεινού ανθρώπου που προσπαθεί να πιάσει το σφυγμό της χιώτικης πραγματικότητας.

Χαίρομαι ιδιαίτερα για την αγάπη και την εκτίμηση που έχετε αγκαλιάσει τα «Καθημερινά» και ευχαριστώ θερμά τις εκδόσεις άλφα πι και ιδιαίτερα τον Γιάννη Παληό που πιστεύει πως έχουν μιαν αξία. Και όλους εσάς που τα τελευταία χρόνια με τιμάτε με την αγάπη και την προσοχή σας. Να είμαστε καλά και να συνεχίζουμε!».

Τα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ» και ο πρώτος τόμος «ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ» του ίδιου θα παρουσιαστούν στο Ίδρυμα Μαρία Τσάκος την Δευτέρα 3 Αυγούστου στις 8 το απόγευμα και θα συνοδευτούν από τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη που θα ερμηνεύσουν οι Γιώργος Μισετζής και Μαρία Καλαγκιά.