Χίος, Δευτέρα 13 Ιουλίου

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ: ΙΩΑΝΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΤΟΥ. Στο Κάστρο που στοιχειώσαμε

Τετ, 13/11/2019 - 16:51

Τον Απρίλιο του 2016 η Ιωάννα Θεοδωράτου παρουσίασε το πρωτόλειο έργο της ‘Αύγουστος Οίνος’, μυθιστόρημα και  έκδοση Ωκεανίδα για να προσθέσει στην εργογραφία της δυο χρόνια μετά και τονΑπρίλη του 2018 ακόμη ένα μυθιστόρημα-το παρουσιαζόμενο- Στο ΚΑΣΤΡΟ ΠΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΩΣΑΜΕ, έκδοση και αυτό Ωκεανίδα.

Στο Κάστρο που στοιχειώσαμε.

Ογκώδες. Μυθιστόρημα που τελειώνοντας το σκέφτηκα ότι ένας έμπειρος συγγραφέας μαζεύοντας όλα τα ακούσματα που  μετέφερε η Ι.Θ., στο μυθιστόρημα της θα έγραφε μια μισή σε  όγκο εξαίρετη νουβέλα. Όμως η συγγραφέας ‘τολμά’ να περάσει το υλικό της σε μυθιστόρημα.

Μυθιστόρημα. Η εξιστόριση ενός μύθου.

Μόνο που στο Κάστρο της Ιωάννας δεν έχουμε να κάνουμε μόνο με μύθο αλλά  και με ένα από τα πιο τραγικά γεγονότα της Νεολληνικής Ιστορίας. Την Μικρασιατική Καταστροφή. Ιστορικό λοιπόν το υπόβαθρο του μυθιστορήματος της.

1922. Φωτιά και τσεκούρι. Τα Μικρασιατικά παράλια οριστικά χάνουν την Ελληνικότητα αιώνων. Πρόσφυγες που τα καταφέρνουν να βρούν ότι είδους πλεούμενο μπορούν ,περνούν στα απέναντι των Μικρασιατικών ακτών Ελληνικά νησιά. Ένα από αυτά  και η Χίος.

 Νήσος Χίος και  το Κάστρο στην καρδιά της πόλης. Χώρος  χρήσης -πριν την απελευθέρωση της νήσου- των Οθωμανών. Εδώ θα εγκατασταθούν πολλοί Μικρασιάτες. Η όλη εξέλιξη και πορεία του προσφυγικού στοιχείου στη Χίο έχει γεμίσει χιλιάδες σελίδες . Εμείς ‘στεκόμαστε’ στη δουλειά τη Ιωάννας. Ναι, είναι αυτό το βιβλίο για πολλούς λόγους αξιοπρόσεκτο κι όσα πολυσέλιδα πονήματα του είδους έχετε διαβάσει αξίζει τον κόπο η ανάγνωση του γιατί με εξέπλιξε η ικανότητα της Ιωάννας στην λακωνική αναφορά των ιστορικών γεγονότων σε συνδιασμό με την λυρική καταγραφή των γεγονότων της μυθιστορίας.

Μια οικογένεια από την Σμύρνη με ένα κοριτσάκι-την ηρωίδα του βιβλίου, την Ελισσώ- μετά την καταστροφή της Μ. Ασίας καταλήγουν πρόσφυγες στην Χίο. Και στο Κάστρο. Από εδώ ξεκινάει η ιστορία της μυθιστορίας της Ιωάννας με ιστορικό δηλαδή υπόβαθρο από την τοπική ιστορία της πατρίδας της.

Και η συνέχεια του μυθιστορήματος που χρονικά φτάνει μέχρι το σήμερα εκτυλίσεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στη Χίο με πολύ ρομαντισμό, περιπέτεια και την ταυτόχρονη παρουσίαση και των επόμενων δραματικών –μετά την Μικρασιατική Καταστροφή- ιστορικών γεγονότων.

Είναι ιστορικό το μυθιστόρημα το αναλυόμενο; Όχι.Περιπέτεια; Ίσως. Το βέβαιο-μελετώντας το ,είναι ότι σε παρασύρει η καλή γραφή του στην άκοπη ανάγνωση του γιατί η συγγραφέας διαθέτει αφηγηματικές αρετές, οι περιγραφές της διαθέτουν το κατάλληλο ρεαλιστικό στοιχείο , οι ρομαντικές εικόνες συγκινούν και το κυριότερο οι χαρακτήρες των ηρώων της είναι ολοκληρωμένοι.

Ευφράδεια στη διατύπωση και σταθερός αφηγηματικός ρυθμός που ‘στολίζουν’ τις περιγραφόμενες εικόνες όσο και τον ψυχισμό των ηρώων της με –‘τολμώ’ να πώ-, μία υποβόσκουσα ποιητικότητα που με την σειρά της η νεαρή συγγραφέας ‘τολμά’ να βάλει σε πεζό λόγο.

Εδώ να σημειώσω ότι η Χία -με ρίζες και από Κεφαλλονιά- συγγραφέας μας έχει αρκετό δρόμο μπροστά της για να βρεθεί ‘σε ίση ευθεία’ με τους ήδη διακεκριμένους συμπατριώτες της λόγιους και γενικά τους λογοτέχνες αυτου του είδους λόγου .δηλαδή των Ιστορικών μυθιστορημάτων. Και δεν εννοώ ηλικιακά. Ποιοτικά.Η συγγραφέας είναι ακόμη στο στάδιο του ‘ψαξίματος’.

Παρόλα αυτά το ‘ψάξιμο’ της Ιωάννας στο χώρο του μυθιστορήματος μου θυμίζει-αχνά- τον αυθαίρετο προσωπικό κι αυτόνομο μυθιστορηματικό τρόπο του Τσεζάρε Παβέζε γιατί η Ιωάννα   δεν ακολουθεί τις επιταγές του κατεστημένου όπως οι περισσότεροι σύγχρονοι της-πολυσέλιδα βιβλία  δήθεν ιστορικού υποβάθρου με ερωτικές σκηνές των ηρωίδων να καλύπτουν το 1/3 της ύλης- αλλά διεισδύει στην ουσία των ανθρωπίνων σε συσχετισμό με τα ιστορικά γεγονότα.

Το : ‘Στο ΚΑΣΤΡΟ ΠΟΥ ΣΤΟΙΧΕΙΩΣΑΜΕ’ , ξαφνιάζει ευχάριστα τα λογοτεχνικά μας νερά και ξεγελάει τον αναγνώστη δίνοντας του περισσότερα από ότι περιμένει. Κι ενώ θα μπορούσε να είναι μία μισού μεγέθους νουβέλα,  και  ενώ-πράγματι- υπάρχουν σχετικές αδυναμίες λόγω της απειρίας της συγγραφέως σε αυτού του είδους τα μυθιστορήματα όπου και διαπρέπουν πολλοί νεοέλληνες συγγραφείς αυτό δεν αναιρεί τα πολλά θετικά του βιβλίου πού ήδη  σας τα εξέθεσα και σαφώς πολλοί θα το διαβάσετε απνευστί. Του αξίζει.

ΙΩΑΝΝΑ ΘΕΟΔΩΡΑΤΟΥ

                   Στο

          ΚΑΣΤΡΟ

                ΠΟΥ

ΣΤΟΙΧΕΙΩΣΑΜΕ

Εκδόσεις ΩΚΕΑΝΙΔΑ/2018.

Κείμενο

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια

 

 

Σχετικά Άρθρα

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ 3 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ
Δευ, 06/07/2020 - 17:50

 

 34 ολόκληρα χρόνια συμπλήρωσε η παρουσία της στήλης «Καθημερινά» του Δημήτρη Φρεζούλη στον χιώτικο Τύπο, εκ των οποίων τα μισά (17) έχουν πάρει και τη μορφή βιβλίου. Μια στήλη που ξεκίνησε καθημερινή στον πάλαι ποτέ «Χιακό Λαό» το 1987, συνεχίστηκε στην «Αλήθεια» από το 1991, έγινε εβδομαδιαία από το 2012 με την κυκλοφορία της εφημερίδας μια φορά την εβδομάδα και επανήλθε σε ημερήσια βάση στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας.

Μόλις κυκλοφόρησε το 14οβιβλίο με τα «Καθημερινά» της διετίας 2018-2019 από τις εκδόσεις «Άλφα Πι» συνεχίζοντας μια εκδοτική πορεία που ξεκίνησε το 2004 από τον αείμνηστο Αντώνη και τον Γιάννη Παληό. Μια εκδοτική σειρά που αντιστέκεται στο χρόνο και καταγράφει υπό μορφή χρονογραφημάτων τη χιακή καθημερινότητα.

Όπως σημειώνει ο ίδιος ο Δημ. Φρεζούλης στην εισαγωγή του βιβλίου: «Από τα παιδικά χρόνια μου με συγκινούσαν ιδιαίτερα τα χρονογραφήματα των άριστων του είδους… Του Δημήτρη Ψαθά, του Παύλου Παλαιολόγου, του Γιαννουκάκη και τόσων άλλων. Ήταν οι εποχές που πολλοί αγόραζαν την εφημερίδα για να διαβάσουν αποκλειστικά το χρονογράφημα που αποτελούσε το άλφα και το ωμέγα (…). Έτσι, όταν ο Αλέκος Μάλης, τότε διευθυντής του «Χιακού Λαού», μου ζήτησε δείγμα γραφής, σκέφτηκα να γράψω κάτι σαν χρονογράφημα και να δώσω στη στήλη τον τίτλο «Καθημερινά», γιατί θα ασχολούνταν με καθημερινά θέματα και θα δημοσιεύονταν και κάθε μέρα…

Τότε γεννήθηκαν τα «Καθημερινά», και επειδή ήμουν και δημόσιος υπάλληλος, και φοβόμουν ότι ίσως είχα συνέπειες με την ελεύθερη έκφρασή μου, σκέφτηκα να χρησιμοποιήσω και ένα ψευδώνυμο και έτσι γεννήθηκε και ο ΔΗ-ΦΙ τα πρώτα χρόνια…

Η ταπεινή, λοιπόν, εκείνη στήλη του 1987, που είχε «χαθεί» μέσα στην ύλη της 2ης σελίδας του «Χιακού Λαού», άντεξε στον πανδαμάτορα χρόνο. Μια ταπεινή στήλη που με τον καιρό εξελίχθηκε σε ένα ιδιόμορφο χιακό ημερολόγιο στο οποίο καταγράφονται θέματα της καθημερινότητας και η κατάθεση ψυχής ενός επίσης ταπεινού ανθρώπου που προσπαθεί να πιάσει το σφυγμό της χιώτικης πραγματικότητας.

Χαίρομαι ιδιαίτερα για την αγάπη και την εκτίμηση που έχετε αγκαλιάσει τα «Καθημερινά» και ευχαριστώ θερμά τις εκδόσεις άλφα πι και ιδιαίτερα τον Γιάννη Παληό που πιστεύει πως έχουν μιαν αξία. Και όλους εσάς που τα τελευταία χρόνια με τιμάτε με την αγάπη και την προσοχή σας. Να είμαστε καλά και να συνεχίζουμε!».

Τα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ» και ο πρώτος τόμος «ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ» του ίδιου θα παρουσιαστούν στο Ίδρυμα Μαρία Τσάκος την Δευτέρα 3 Αυγούστου στις 8 το απόγευμα και θα συνοδευτούν από τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη που θα ερμηνεύσουν οι Γιώργος Μισετζής και Μαρία Καλαγκιά.