Τι κάνει ένα βιβλίο ενδιαφέρον, αν όχι η πηγαία χαρά του συγγραφέα να μοιραστεί με τους αναγνώστες τις πιο δυνατές του εμπειρίες; Το νέο συγγραφικό εγχείρημα του Βύρωνα Τομάζου, με τίτλο Ταξιδεύοντας που κυκλοφορεί σε ιδιωτική έκδοση, εγγράφεται στη μεγάλη παράδοση της ταξιδιωτικής λογοτεχνίας και μεταδίδει σε κάθε μία από τις 300 και πλέον και σελίδες του βιβλίου τον ενθουσιασμό ενός ανθρώπου που του αρέσει να παρατηρεί και κατόπιν να αφηγείται.
«Ταξιδεύω δεν σημαίνει απλώς βλέπω. Σημαίνει παρατηρώ, γνωρίζω, συγκρίνω και τελικά μαθαίνω», είπε ο συγγραφέας σε μια μεγάλη εκδήλωση παρουσίασης του βιβλίου που διοργάνωσε στη Βάρη στις 24 Σεπτεμβρίου. «Θέλησα να καταγράψω όχι μόνο πού πήγα και τι είδα, αλλά κυρίως όσα έζησα, τους ανθρώπους που γνώρισα, τις συνήθειές τους, λίγη από την ιστορία και τον πολιτισμό κάθε τόπου».
Η λογοτεχνικότητα σε αυτή τη σπουδαία οικογένεια των βιβλίων δεν αναβλύζει από τη μυθοπλασία, αλλά από τον υποκειμενισμό του συγγραφέα. Δεν ενδιαφέρει τον αναγνώστη η ακρίβεια των γεγονότων, όσο η παραστατικότητα των περιγραφών, η προσωπική ένταση του ανθρώπου που έζησε μια εμπειρία και την διύλισε μέσα από το δικό του μοναδικό φίλτρο της αισθητικής και των απόψεών του, για να την καταγράψει κατόπιν με το δικό του λεξιλόγιο. Και ο Βύρων Τομάζος αποδεικνύεται ένας δεινός παρατηρητής ανθρώπων, με πολύ ευαίσθητες κεραίες για την καταγραφή τόπων, συμβάντων και λεπτών συναισθηματικών αποχρώσεων.
«Το σημαντικότερο σε ένα ταξίδι δεν είναι τα αξιοθέατα, είναι οι άνθρωποι», είπε ο συγγραφέας στη συγκέντρωση όπου παρουσίασε το πόνημά του. Και πράγματι, αυτό που αφήνει ως αποτύπωμα η αναγνωστική περιήγηση στο βιβλίο του Βύρωνα Τομάζου δεν είναι μια τουριστική εικόνα από τους πάνω από 70 προορισμούς που επισκέφτηκε, αλλά μια γεύση από την επικοινωνία με διαφορετικούς πολιτισμούς και κώδικες.
Ένα μεγάλο προσωπικό ημερολόγιο Τρεισήμισι χρόνια «με γράψιμο, αμφιβολίες, διορθώσεις και ξαναγράψιμο» απαίτησε η συγγραφή του βιβλίου, είπε ο Βύρων Τομάζος. Μια διαδικασία την οποία παρομοίασε με τη γέννα ενός παιδιού, στα βαφτίσια του οποίου προσκάλεσε τους φίλους του,
όπως σημείωσε στην όμορφη εκδήλωση της παρουσίασης.
Σε ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο της ομιλίας αυτής αναφέρθηκε στα απρόοπτα των ταξιδιών του: «Κάποτε έμεινα ξεχασμένος για 12 ώρες μέσα σε ένα παγωμένο βαγόνι. Άλλοτε περίμενα ατελείωτες ώρες σε αεροδρόμια. Βρέθηκα στο Λάγκος, σε απομονωμένα χωριά της Ουγκάντας και σε μέρη που τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν ακριβώς όπως τα είχα προγραμματίσει». Όμως το νόημα βρίσκεται αλλού: «Κάθε ταλαιπωρία κάτι μου άφησε. Και τελικά τα παθήματα γίνονται μαθήματα. Και όταν περνούν τα χρόνια, πολλές από τις δυσκολίες μετατρέπονται στις ωραιότερες ιστορίες».
Ο συγγραφέας υπήρξε ένας φιλοπερίεργος ταξιδιώτης που εστίαζε στα πρόσωπα: «Πάντα προσπαθούσα να μιλήσω με τους ντόπιους, να μάθω για τη ζωή τους, να ακούσω τις απόψεις τους, να δείξω πραγματικό ενδιαφέρον για τον τόπο τους. Συχνά μέσα από μια απλή συζήτηση με έναν οδηγό ταξί, έναν ξεναγό και έναν εργαζόμενο σε ένα ξενοδοχείο, μπορεί κανείς να μάθει περισσότερα για μια χώρα από όσα θα διαβάσει σε έναν ταξιδιωτικό οδηγό». Οι αναμνήσεις έγιναν σημειώσεις, οι σημειώσεις κεφάλαια και τα κεφάλαια ένα βιβλίο.
«Ξαναγυρνώντας σήμερα σε όσα έχω γράψει, νιώθω σαν να ξεφυλλίζω ένα μεγάλο προσωπικό ημερολόγιο», είπε ο Βύρων Τομάζος, παρατηρώντας πως η καθυστέρηση στην ολοκλήρωση του βιβλίου είχε τελικά και μια θετική πλευρά: «Έτσι είχα τον χρόνο να επεξεργαστώ καλύτερα τις εμπειρίες μου, να αναζητήσω πρόσθετες πληροφορίες και να προσθέσω σκέψεις που ίσως δεν είχα κάνει όταν συνέβαιναν τα ίδια τα γεγονότα. Δεν μετάνιωσα ούτε στιγμή γι’ αυτή τη διαδικασία, αντίθετα μου έδωσε μεγάλη χαρά. Γι’ αυτά τα τρισήμιση χρόνια γράφοντας το Ταξιδεύοντας ήταν σαν
να έκανε όλα τα ταξίδια μου για δεύτερη φορά. Και ίσως αυτό να είναι τελικά ένα από τα μεγάλα δώρα της συγγραφής».
Για το βιβλίο του Βύρωνα Τομάζου μίλησαν στην εκδήλωση παρουσίασης ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Πατρών Νίκος Ζαγούρας και ο ιατρός Νίκος Μαρκέας, παρουσιάζοντας τη δική τους ανάγνωση.
Μια πιο συναισθηματική προσέγγιση έκανε η φιλόλογος Μαριάννα Μαυραγάνη, που σημείωσε ότι ο συγγραφέας πήρε μαζί του τους αναγνώστες «σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της Γης μας», όμως πάνω από όλα «μας σύστησες ανθρώπους»: «Συνανθρώπους μας με άλλα φυλετικά χαρακτηριστικά, με τρόπο ζωής και θρησκείες άγνωστες, τόσο διαφορετικούς μα τόσο όμοιους στη χαρά, στη λύπη, στις σχέσεις και στις ελπίδες τους, στους γάμους και στις δουλειές τους, στην καθημερινότητα και στις αναζητήσεις τους». Ο συγγραφέας ταξίδευε κυρίως για επαγγελματικούς λόγους, όμως «έβρισκες τον τρόπο να συμμετέχεις στα γλέντια τους, να τους πλησιάζεις με χιούμορ και ευαισθησία και να πλέκεις αόρατα νήματα που δεν χρειάζονται ίδια γλώσσα για να δέσουν ψυχές».
Κατά την ομιλήτρια, «θέλει μεγάλο ταλέντο αυτό και κανένας επικοινωνιολόγος δεν μπορεί να το διδάξει, γιατί είναι έμφυτο και τρέφεται από σεβασμό προς τονσυνάνθρωπο: Όποιος κι αν είναι αυτός, σε όποιαφυλή ή έθνος ή κοινωνική κάστα κι αν ανήκει. Καιαυτό είναι ο ανθρωπισμός στην πράξη, χωρίς κούφια λόγια και σκοπιμότητες».
Γιώργος Λαουτάρης
