Ιστορικό χιακό τρίπτυχο

Δευ, 14/11/2022 - 07:06
Αφηγήσεις τοπικής ιστορίας του Κώστα Ζαφείρη

Ένα εξαιρετικό αξιόλογο και αξιοπρόσεκτο ιστορικό τρίπτυχο που αφορά άμεσα τη Χίο, μας προσφέρει υπό μορφή ανατύπου ο Κώστας Ζαφείρης. Και οι χαρακτηρισμοί μόνο τυπικοί και υπερβολικοί δεν είναι καθώς ο Κώστας και ως ιστορικός, εκτός από συγγραφέας και ποιητής, έχει δώσει πολλαπλά επιτυχημένα δείγματα γραφής. Και βέβαια η ιστορία είναι αυτό καθ΄αυτό το αντικείμενό του οπότε το αποτέλεσμα της ενασχόλησής του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα.

   Το ενδιαφέρον είναι δεδομένο για την ιστορία μας και ο Ζαφείρης ασχολείται με δύο, εν πολλοίς άγνωστες στους περισσότερους, πτυχές της χιακής ιστορίας, γιατί η τρίτη λίγο πολύ είναι γνωστή. Αλλά αν και γνωστή ο συγγραφέας καταφέρνει να της δώσει μια διαφορετική προσέγγιση.

Βενιζέλος, Χιακό Σύνταγμα, πρόσφυγες

   Οι δύο άγνωστες πτυχές είναι η επίσκεψη του Ελευθερίου Βενιζέλου στη Χίο στα μέσα του πρώτου παγκοσμίου πολέμου. Και η δεύτερη στο Χιακό Σύνταγμα στο αλβανικό μέτωπο το 1940, στην παράθεση μιας ιστορίας ανάμεσα αφενός σε ηρωισμό και αφετέρου σε παραλογισμό. Η τρίτη έχει σχέση με τη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος στη Χίο το 1922 που έχει απασχολήσει και άλλους.

   Ο Κώστας αρχίζει με την παράθεση του γενικού ιστορικού πλαισίου του διχασμού μεταξύ Βενιζέλου και Κωνσταντίνου. Με πηγές τις εφημερίδες, αλλά και με το δικό του εξαιρετικό τρόπο και σχολιασμό ο Ζαφείρης μας δίνει την κινηματογραφική περιγραφή του Κινήματος της Εθνικής Άμυνας του Σεπτεμβρίου του 1916, την άφιξη και την υποδοχή του Βενιζέλου στο νησί. Μάλιστα, όπως σημειώνει, η εκδήλωση και η επιτυχία του Κινήματος, όπως και η άφιξη του Βενιζέλου αποτελούν σημαντικές στιγμές στη νεότερη πολιτική ιστορία της Χίου.

Ο «άλλος»

   Η δεύτερη πτυχή έχει σχέση με το προσφυγικό κύμα τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο του ’22, στην οποία περιλαμβάνονται μαρτυρίες προσφύγων καθόλου κολακευτικές για την υποδοχή που έτυχαν, που δικαιολογείται όμως κάπως επειδή η έλευση των προσφύγων ήταν εντελώς απροετοίμαστη. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην περίθαλψη, τον επισιτισμό και την υγιεινή. Μάλιστα οι πρόσφυγες που ήρθαν ή πέρασαν από τη Χίο ήταν πάνω από 60.000. Για τους Χιώτες ο πρόσφυγας ήταν ο «άλλος» που δεν είναι ο ίδιος ούτε ίσος με εμάς.

Η τραγωδία

  Τέλος η τρίτη πτυχή έχει σχέση με το Χιακό Σύνταγμα το 1940 το οποίο ενώ έδειξε στις μάχες έναν φοβερό ηρωισμό ο παραλογισμός του διοικητή του («διαταγές παίρνω μόνο για μπροστά», όταν επιβαλλόταν να υποχωρήσει) οδήγησε σε τραγωδία (30 νεκροί και 70 τραυματίες σε λιγότερο από μια ημέρα).

   Ο Κώστας Ζαφείρης προσθέτει τρεις ακόμα ψηφίδες στην ιστορία της Χίου και η προσφορά του είναι σημαντική.

Του Δημήτρη Φρεζούλη

Σχετικά Άρθρα