Των κολλύβων…

Παρ, 18/06/2021 - 07:59
Ψυχοσάββατο και στις εκκλησίες γίνεται των... κολλύβων

Ψυχοσάββατο αύριο και απόψε στις εκκλησίες μας θα γίνει… των κολλύβων.  Δύο φορές το χρόνο είναι η παράδοση να φτιάχνονται κόλλυβα στα σπίτια, να γράφουν οι νοικοκυρές τα ονόματα των απελθόντων και να τα πηγαίνουν στις εκκλησίες για μνημόνεμα κατά τη διάρκεια του εσπερινού.

Και, με την ευκαιρία, τι θυμήθηκα… Την εποχή που τα γραφεία τελετών στη Χίο ήταν άγνωστο είδος.

Γραφεία τελετών, λοιπόν, δεν είχαμε στη Χίο και, αν δεν κάνω λάθος, το πρώτο τέτοιο ίδρυσε ο συγχωρεμένος ο Νίκος Κιτρομυλίδης αρχές της δεκαετίας του ‘80. Μέχρι τότε ό,τι είχε σχέση με κηδείες -όξω από 'δώ- και μνημόσυνα γίνονταν εκ των ενόντων και ουσιαστικά από τους ίδιους τους ενδιαφερόμενους. Για τις κηδείες έχω γράψει και άλλη φορά γι’ αυτό σήμερα θα περιοριστώ στα μνημόσυνα…

Τον καιρό εκείνο σε όλα τα σπίτια, στα αγροτικά τουλάχιστον, υπήρχε η πρώτη ύλη, το σιτάρι. Και αν δεν υπήρχε το αγόραζαν. Το έβραζαν, λοιπόν, την προπαραμονή του μνημόσυνου, και τα άπλωναν πάνω σε σεντόνια σε χώρο δροσερό, ώστε να προλάβουν να στραγγίσουν και να στεγνώσουν. Και την παραμονή το βράδυ ερχόταν στο σπίτι ο μάστορης. Έβαζε το βρασμένο στάρι μέσα στη σκάφη στην οποία ζύμωναν το ψωμί και τα ανακάτευε με αλεύρι, αλεσμένο στραγάλι, καννέλα και άλλα μυρωδικά. Στη συνέχεια έβαζε το υλικό μέσα στον δίσκο και στα πανέρια, βάζοντας ένα παχύ στρώμα ζάχαρης. Και άρχιζε η ιεροτελεστία του στολίσματος του δίσκου με ένα τσιμπιδάκι με το οποίο έπιανε τα διακοσμητικά και τα κουφέτα που τα τοποθετούσε γύρω - γύρω.

Βέβαια τα Ψυχοσάββατα οι νοικοκυρές δεν κατέφευγαν στους μάστορες, αλλά τα στόλιζαν μόνες τους, κυρίως κάνοντας ένα σταυρό, συνήθως με κανέλα. Έτσι κι αλλιώς όταν τα πιάτα με τα κόλλυβα έφταναν στην εκκλησία ρίχνονταν μέσα σε μεγάλα πανέρια, οπότε χανόταν και η διακόσμηση…

Μάστορες υπήρχαν πολλοί. Πρόχειρα έρχονται στο μυαλό μου ο Πανάγαθος, ο Παϊδούσης, οι Σκαπινάκηδες και τόσοι άλλοι. Όλοι ζωγράφιζαν με τα τσιμπιδάκια τους. Νομίζω ότι άξιζε σε όλους αυτό το λιτό μνημόσυνο… Αιωνία η μνήμη τους.

 

Του Δημήτρη Φρεζούλη

Σχετικά Άρθρα