Χίος, Τρίτη 2 Ιουνίου

Τι να προσέξετε με τα Σαρακοστιανά

Ενημέρωση από το Τμήμα Κτηνιατρικής της Π.Ε. Χίου
Πέμ, 07/03/2019 - 16:05
ostraka-mydia_kathari_deutera_2019

Το Τμήμα Κτηνιατρικής της Περιφερειακής Ενότητας Χίου ενημερώνει τους συμπολίτες μας καταναλωτές:

Οι παραδόσεις μας και οι καταναλωτικές μας συνήθειες τη περίοδο αυτή, μας οδηγούν στην αγορά ορισμένων ευαλλοίωτων προϊόντων.

Ορισμένες χρήσιμες συμβουλές για την επιλογή τροφίμων που καταναλώνονται την περίοδο της Σαρακοστής :

ΖΩΝΤΑ ΔΙΘΥΡΑ ΟΣΤΡΑΚΟΕΙΔΗ (π.χ. μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές, στρείδια, αχιβάδες, χτένια)

Όλα τα ζώντα δίθυρα μαλάκια (εκτός από τις φούσκες και κάποιες πίνες) διατίθενται προς πώληση με το κέλυφος και πρέπει κατά τη στιγμή της πώλησης αλλά και της κατανάλωσης να είναι ζωντανά.

Χαρακτηριστικά ζωτικότητας

* Χαρακτηριστικό ζωτικότητας είναι το κέλυφος, το οποίο πρέπει να είναι κλειστό, να ανοίγει πολύ δύσκολα και να κλείνει ερμητικά πάλι μετά από κάθε προσπάθεια να ανοιχτεί. Δεν αγοράζουμε ποτέ όστρακα ανοιχτά. Όταν ανοίγει το όστρακο και χάνεται το θαλασσινό ζουμί, θεωρείται νεκρό. Για να δείτε αν το όστρακο είναι φρέσκο, χτυπήστε σε ένα μάρμαρο ή σε μια σκληρή επιφάνεια. Ο ήχος πρέπει να είναι υπόκωφος, σημάδι ότι έχει σάρκα και νερό. Τα κελύφη, πρέπει να είναι κλειστά και να ανοίγουν πολύ δύσκολα ή, αν είναι μερικώς ανοιχτά, με την ελάχιστη πίεση πάνω στο κέλυφός τους να κλείνουν μόνα τους ερμητικά.

* Το περιεχόμενο, πρέπει να είναι υγρό, καθαρό και άοσμο.

* Η σάρκα, πρέπει να είναι υγρή, γερά προσκολλημένη στο κέλυφος (με τσίμπημα καρφίτσας ή με λίγες σταγόνες λεμονιού να προκαλείται συστολή του σώματος).

* Η οσμή πρέπει να είναι φυσιολογική (αυτή του ιωδίου της θάλασσας) και το χρώμα του βρώσιμου περιεχομένου, ζωηρό και γυαλιστερό.

* Δεν αγοράζουμε οστρακοειδή αν δεν φέρουν υγειονομικό σήμα με την ειδική σήμανση (θα πρέπει να επιτίθεται ευκρινώς καρτελάκι σε κάθε συσκευασία με το σήμα αναγνώρισης και το σήμα καταλληλόλητας της εγκατάστασης συσκευασίας) του Κέντρου Αποστολής όπως προβλέπεται από το νόμο.

* Δεν αγοράζουμε όστρακα από πλανόδιους ή καταστήματα όπου η προέλευση και η μεταχείριση των οστρακοειδών είναι αμφίβολη.

ΚΕΦΑΛΟΠΟΔΑ (π.χ. χταπόδια, καλαμάρια, θράψαλα, σουπιές)

Τα βρίσκουμε στην αγορά είτε ως νωπά, είτε ως κατεψυγμένα, είτε ως αποψυγμένα.

Για τα νωπά πρέπει να προσέχουμε :

- Την οσμή που πρέπει να είναι οσμή θάλασσας και όχι δυσάρεστη οσμή αμμωνίας ή οποιαδήποτε άλλη οσμή, ξένη προς το προϊόν.

- Την επιφάνεια του σώματος να είναι υγρή και γυαλιστερή.

- Τα πλοκάμια και οι βεντούζες να αντέχουν σε ελαφρύ τράβηγμα και να μην αποσπώνται εύκολα.

- Τη σάρκα να είναι συμπαγής, ελαστική και γυαλιστερή.

- Τα μάτια να είναι γυαλιστερά, ζωηρά χωρίς κηλίδες.

Για τα κατεψυγμένα (συσκευασμένα ή χύμα) πρέπει να γνωρίζουμε ότι αυτά δεν πρέπει να πωλούνται με αλλοιώσεις της χροιάς τους, ενώ συνήθως φέρουν ένα στρώμα πάγου (επίπαγος). Μετά την απόψυξη το περιεχόμενο πρέπει να φέρει το χρώμα και την οσμή του νωπού προϊόντος. Στη συσκευασία πρέπει να υπάρχει το σήμα αναγνώρισης της εγκατάστασης.

Για τα αποψυγμένα αλιεύματα πρέπει να γνωρίζουμε ότι παράγονται μόνο εντός εγκεκριμένων εγκαταστάσεων, διότι απαγορεύεται η απόψυξη των κατεψυγμένων στο λιανεμπόριο. Κατά την πώλησή τους πρέπει υποχρεωτικά να φέρουν εμφανή την ένδειξη της αποψυγμένης κατάστασής τους, τόσο στην ενδεικτική πινακίδα πώλησης, όσο και στις ενδείξεις επί της συσκευασίας τους.

Διαφοροποίηση χταποδιού – μοσχιού: Το χταπόδι έχει μεγαλύτερη εμπορική αξία από το μοσχοχτάποδο (μοσχιό). Το χταπόδι φέρει σε κάθε πλοκάμι δύο σειρές βεντούζες, ενώ το μοσχοχτάποδο μόνο μία.

Διαφοροποίηση καλαμαριού – θράψαλου: Το καλαμάρι έχει μεγαλύτερη εμπορική αξία από το θράψαλο. Στο καλαμάρι, τα πλευρικά τριγωνικά πτερύγια είναι μεγαλύτερα και καλύπτουν τα 2/3 του μήκους του σώματος, ενώ στο θράψαλο, καλύπτουν μόνο το 1/3 του μήκους.

ΜΑΛΑΚΟΣΤΡΑΚΑ (π.χ. γαρίδες, καραβίδες, αστακοί, καβούρια)

Τα βρίσκουμε στην αγορά είτε ως νωπά ή είτε ως κατεψυγμένα είτε ως αποψυγμένα.

Για τα νωπά πρέπει :

- Η οσμή να είναι ευχάριστη (σαν την οσμή της θάλασσας).

- Τα πόδια τους να είναι στερεά κολλημένα στο σώμα και σκληρά.

- Η μεμβράνη του θώρακα να είναι τεντωμένη, ανθεκτική και διαφανής.

- Το κεφάλι και ο θώρακας να είναι ανοιχτόχρωμα, όχι μελανού χρώματος και να μην έχουν μαύρες κηλίδες.

- Να έχουν αντανακλαστικές κινήσεις στα μάτια, στις κεραίες και στα πόδια όταν είναι ζωντανά.

Γενικά, να γνωρίζουμε ότι οι φρέσκες γαρίδες γλιστρούν εύκολα από το χέρι και δεν παρουσιάζουν δυσάρεστη οσμή.

ΣΥΣΚΕΥΑΣΜΕΝΑ ΑΛΙΕΥΜΑΤΑ(κονσέρβες κ.ά.)

Πρέπει να έχουν παρασκευαστεί σε αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις που διασφαλίζουν την υγιεινή και την ποιότητα του προϊόντος. Τα κυτία πρέπει να φέρουν ετικέτα με ημερομηνία παραγωγής και λήξης καθώς και τον κωδικό αριθμό της εγκατάστασης.

 

Ο ΤΑΡΑΜΑΣ πρέπει να έχει χρώμα ομοιόμορφο, σύσταση μαλθακή και όχι πικρή ή όξινη γεύση. Πιθανή αλλοίωση στον ταραμά διαπιστώνεται από την εμφάνιση μούχλας, την ξηρότητα ή την τάγγιση.

 Η σωστή επιλογή, η μεταφορά των τροφίμων που χρειάζονται ψύξη στο σπίτι όσο το δυνατόν γρηγορότερα, οι προσεκτικοί χειρισμοί των τροφίμων στο σπίτι (π.χ. καθαριότητα, συντήρηση σε κατάλληλη θερμοκρασία, καλό μαγείρεμα κ.λπ.) αποτελούν πρωταρχικής σημασίας πρακτικές για την αποφυγή αρνητικών επιπτώσεων στην υγεία.

 

Σχετικά Άρθρα

Τρί, 02/06/2020 - 16:35

Aλλα είναι όμορφα, άλλα τρομακτικά, άλλα φέρονται ως λύκοι της θάλασσας (κι ας μοιάζουν με λαγό) κι άλλα με κατσίκες των βυθών, άλλα τρώνε μαζικά γόνο κι άλλα καταβροχθίζουν τα υποθαλάσσια λιβάδια, προκαλώντας και στις δύο περιπτώσεις ιδιαίτερα αρνητικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα και στην αναπαραγωγή πολλών ειδών ψαριών. Πρόκειται για τα είδη εισβολείς, ένα μικρό μέρος των ξενικών ειδών που έχουν εισρεύσει στα νερά της Μεσογείου και του Αιγαίου και που αναπτύσσονται γρήγορα, σε συνάρτηση και με την άνοδο της θερμοκρασίας των υδάτων.

«Υπάρχει ήδη μια ανησυχητική κατάσταση, αλλοίωση της βιοποικιλότητας. Καθώς μεγαλώνει διαρκώς το ποσοστό των ξενικών ειδών στη βιομάζα των ιχθυοπληθυσμών, οι θάλασσές μας αλλάζουν, γίνονται κάτι διαφορετικό. Αρκεί να δούμε τι έγινε στη θαλάσσια περιοχή της Λεβαντίνης (σ.σ. η λεκάνη της ΝΑ Μεσογείου), όπου συχνά το μερίδιο των ξενικών ειδών ξεπερνά το 50%», λέει στην «Κ» ο Στέλιος Κατσανεβάκης, καθηγητής Θαλάσσιας Οικολογίας στο τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών του Πανεπιστημίου του Αιγαίου.

Στις καταγραφές των ιχθυοπληθυσμών των υφάλων σε 71 περιοχές του Αιγαίου, που πραγματοποίησε τα προηγούμενα χρόνια το τμήμα, διαπιστώθηκε ότι στο νότιο Αιγαίο η βιομάζα των ξενικών ψαριών αντιπροσωπεύει κατά μέσον όρο το 21% του συνόλου, έχοντας όμως ως μέγιστη τιμή σε μία περιοχή το 58%. Αντίθετα στο Βόρειο Αιγαίο τα ξενικά είδη αντιπροσώπευαν μόλις το 0,7% του συνόλου με μέγιστη τιμή το 13,2% σε μία περιοχή.

Αποτυπώνεται στα στοιχεία αυτά η διαφορά θερμοκρασίας μεταξύ των νερών Βορείου και Νοτίου Αιγαίου. Τα ξενικά είδη ψαριών έχουν έρθει στη Μεσόγειο από θερμότερες θάλασσες, μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, γι’ αυτό ονομάζονται και «Λεσεψιανοί μετανάστες» από το όνομα του Γάλλου διπλωμάτη και μηχανικού Φερντινάντ Λεσέψ που διηύθυνε τις εργασίες.

«Τα είδη αυτά είναι στην πλειονότητά τους θερμόφιλα, προτιμούν τα πιο ζεστά νερά. Για παράδειγμα στη Λέσβο σχεδόν δεν έχουμε καμία επίπτωση. Από την άλλη, σε Κρήτη και Ρόδο υπάρχει αφθονία ξενικών πληθυσμών. Οσο όμως η θερμοκρασία της Μεσογείου και του Αιγαίου ανεβαίνει τόσο αναπτύσσονται», σημειώνει ο κ. Κατσανεβάκης. Μάλιστα, μοντέλα που έχει «τρέξει» το τμήμα Ωκεανογραφίας και Θαλάσσιων Βιοεπιστημών, δείχνουν πως με την άνοδο της θερμοκρασίας (σε συνάρτηση με την κλιματική αλλαγή) εισβολικά είδη θα περνούν βορειότερα και δυτικότερα, αναπτυσσόμενα και στη Δυτική Μεσόγειο.

Τα πέντε χειρότερα

Σήμερα στο Αιγαίο έχουν παρατηρηθεί 209 ξενικά είδη, εκ των οποίων τα 42 είναι ψάρια. Δεν έχουν όμως όλα σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οσον αφορά τους ιχθύς πέντε είναι τα είδη με τις πιο σημαντικές αρνητικές επιδράσεις. Ας δούμε τα βασικά χαρακτηριστικά τους με τη βοήθεια του κ. Κατσανεβάκη.

Ενα από τα παλιότερα εισβολικά είδη είναι ο λεγόμενος γερμανός, ο οποίος πρωτοεμφανίστηκε στην Ελλάδα το 1925 αλλά πήρε το όνομά του από τα χρόνια της γερμανικής κατοχής, όπου έκανε πιο αισθητή την παρουσία του. Ο γερμανός έχει αναπτύξει μεγάλους πληθυσμούς στη νότια νησιωτική χώρα, αλλά εμφανίζεται και στο Βόρειο Αιγαίο και στο Ιόνιο. Είναι αδηφάγος βοσκητής, καταβροχθίζει τη χλωρίδα των βυθών, μετατρέποντας τους υφάλους σε ερήμους. Ετσι όμως καταστρέφονται οι βιότοποι αναπαραγωγής πολλών ψαριών.

Η αγριόσαλπα έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με τον γερμανό. Η αγριόσαλπα παρατηρήθηκε στην Ελλάδα το 1964, αλλά από τότε έχει εξαπλωθεί πολύ στα Δωδεκάνησα και στις Κυκλάδες. Μαζί με τον γερμανό έχει μετατρέψει υφάλους της περιοχής σε κρανίου τόπο.


Ο λαγοκέφαλος, εκτός από τοξικός, είναι και πολύ χωροκατακτητικός. Εμφανίστηκε στο Αιγαίο μόλις το 2003 και ήδη έχει μεγάλη επέκταση στην Κρήτη και στα νότια Δωδεκάνησα. (ΦΩΤ.G. KONDYLATOS)

Το λεονταρόψαρο είναι ένα είδος με πολύ μεγάλες αρνητικές επιπτώσεις. Εμφανίστηκε στη Μεσόγειο τη δεκαετία του 1990, κατ’ αρχάς στις ακτές του Ισραήλ. Το 2012 υπήρχαν ήδη πολλά άτομα στη θαλάσσια περιοχή της Λεβαντίνης. Στην Ελλάδα η πρώτη καταγραφή έγινε το 2009 στην Κάλυμνο κι αργότερα σε Ρόδο και Κρήτη. Σήμερα έχει αναπτυχθεί πολύ στο Νότιο Αιγαίο αλλά και στο Ιόνιο, φτάνοντας μέχρι την Κέρκυρα.

Το λεονταρόψαρο είναι αδηφάγος θηρευτής, καταβροχθίζει γόνο, μικρά ψάρια και ασπόνδυλα, προκαλώντας μεγάλες μειώσεις σε πληθυσμούς και εμπορικών ειδών (όπως κουτσομούρες και σαργούς). Από την άλλη, κατά την εισβολή του στη Μεσόγειο δεν συνοδεύτηκε από τους εχθρούς του, με αποτέλεσμα να μην έχει πολλούς αντιπάλους στο νερό, αν κι έχει εντοπιστεί πως το τρώνε οι ροφοί και οι μεγάλες ζαργάνες.

Η εμφάνιση του λεονταρόψαρου είναι εντυπωσιακή, αλλά στα αγκάθια του κρύβει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει πόνο στον άνθρωπο σε περίπτωση επαφής (περίπου σε επίπεδα σκορπίνας ή δράκαινας) ή και μεγαλύτερη όχληση σε περίπτωση αλλεργίας.

Ο λαγοκέφαλος

Ο λαγοκέφαλος είναι το πλέον επικίνδυνο από τα ψάρια εισβολείς. Κατ’ αρχάς, αποτελεί ευθεία απειλή για την ανθρώπινη υγεία, καθώς συσσωρεύει στο σώμα του μια νευροτοξίνη, κυρίως σε ωοθήκες, συκώτι, έντερα αλλά και στο δέρμα. Η τοξίνη αυτή έχει μεγάλη τοξικότητα, προκαλεί σοβαρή δηλητηρίαση και μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές επιπλοκές στον άνθρωπο που θα φάει λαγοκέφαλο. Γι’ αυτό έχουν  απαγορευτεί η κατανάλωση, η εμπορία και μεταφορά του συγκεκριμένου είδους, οι ψαράδες πρέπει να απορρίπτουν όσα άτομα πιάνουν.

Δεν τελειώνουν όμως εδώ οι αρνητικές συνέπειες του λαγοκέφαλου. Εκτός από το ότι είναι κι αυτός μεγάλος θηρευτής, καταναλώνοντας εμπορικά είδη ψαριών, προκαλεί ζημιές στα αλιευτικά εργαλεία, καταστρέφει δίκτυα, καθώς διαθέτει πολύ ισχυρό ράμφος, με το οποίο άλλωστε σπάει όστρακα. Ο λαγοκέφαλος είναι πολύ χωροκατακτητικός. Εμφανίστηκε στο Αιγαίο μόλις το 2003 και ήδη έχει μεγάλη επέκταση σε Κρήτη και νότια Δωδεκάνησα.

Τέλος, η φιστουλάρια ή ψάρι τρομπέτα, είναι επίσης ένας ανώτερος θηρευτής, που αντέχει όμως και σε χαμηλότερες θερμοκρασίες (παρότι προτιμά τη ζέστη) γι’ αυτό έχει αναπτυχθεί στο Βόρειο Αιγαίο και στη Δυτική Μεσόγειο.

Απαιτούνται περισσότερα μέτρα

Η κατάσταση με τα εισβολικά είδη είναι δύσκολη και απαιτούνται μέτρα. «Ηδη λαμβάνονται μέτρα για να μη γίνεται μεταφορά ξενικών ειδών, όπως με έλεγχο στις υδατοκαλλιέργειες, ή υποχρέωση διαχείρισης των νερών στα έρμα των πλοίων έτσι ώστε να σκοτώνονται οι οργανισμοί», σημειώνει ο κ. Κατσανεβάκης. Βεβαίως χρειάζονται και προγράμματα για τα είδη ψαριών. «Κατ’ αρχάς, μπορεί να ενθαρρυνθεί η βρώση όσων τρώγονται. Υπάρχει ιδιαίτερη εμπειρία στην Κύπρο, όπου ο γερμανός αποτελεί στόχο της αλιείας και πιάνει υψηλές τιμές. Στην Ελλάδα δυστυχώς θεωρείται χωρίς εμπορική αξία. Το λεονταρόψαρο, επίσης, όχι μόνο τρώγεται, αλλά θεωρείται νοστιμότατο. Μια εντατική και στοχευμένη αλιεία μπορεί να έχει αποτελέσματα», συμπληρώνει ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου. Διαφορετική είναι η κατάσταση με τον λαγοκέφαλο. Στην περίπτωσή του πρέπει να πραγματοποιηθεί καμπάνια ενημέρωσης έτσι ώστε να μην υπάρχει κατανάλωση του τοξικού αυτού ψαριού.

Ταυτόχρονα, όμως θα μπορούσαν να υπάρχουν προγράμματα ελέγχου του πληθυσμού του. «Στην Κύπρο υπάρχει επικήρυξη του λαγοκέφαλου», καταλήγει ο κ. Κατσανεβάκης.

Γιάννης Ελαφρός. Καθημερινή