Χίος, Κυριακή 15 Δεκεμβρίου

Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΚΛΗ, Θουκιδίδου

Σάββατο 27 Ιουλίου στο Θέατρο Καστρομηνά
Τρί, 23/07/2019 - 16:28

 

Η παράσταση που χάρισε πρόσφατα το Βραβείο «Κάρολος Κουν» σκηνοθεσίας ελληνικού έργου στον Δήμο Αβδελιώδη παίρνει παράταση. Έπειτα από τον δεύτερο sold out κύκλο της, «Ο Επιτάφιος Λόγος του Περικλή» θ’ ακουστεί από την εξαιρετική Ιωάννα Σπανού αρκετές ακόμη φορές στην Οικία Κατακουζηνού.

Μετά την περσινή μεγάλη αποδοχή του κοινού, «Ο Επιτάφιος Λόγος του Περικλή» θα ακουστεί ξανά στην Οικία Κατακουζηνού. Ένα έργο διαχρονικό που καταγράφει τόσο εύστοχα και σφαιρικά όσο κανένα άλλο το τί είναι η Δημοκρατία, σ’ έναν χώρο που βρίσκεται απέναντι από τη Βουλή των Ελλήνων.
Με αφορμή την ταφή των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού πολέμου, ο Περικλής εκφώνησε στον Κεραμεικό έναν επιτάφιο λόγο, τον κορυφαίο πολιτικό λόγο που διαμόρφωσε την πολιτική συνείδηση της ανθρωπότητας στην αναζήτηση ενός ιδανικού πολιτεύματος.
Η παράσταση που ξεκινά τον δεύτερο κύκλο της στις 9 Φεβρουαρίου, χρησιμοποιεί την απόδοση του Θουκυδίδη από τον Ελευθέριο Βενιζέλο, δημιουργώντας μια σειρά από συνειρμούς και συνδέσεις με τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.

Την ερμηνεία αναλαμβάνει η Ιωάννα Σπανού, υπό τη διδασκαλία και τη σκηνοθετική ματιά του Δήμου Αβδελιώδη. Μέσα από την πρωτοποριακή μέθοδο που έχει αναπτύξει, ο βραβευμένος σκηνοθέτης αλλάζει ριζικά τη σχέση μας με κορυφαία κείμενα της Ελληνικής γραμματείας. Η γλώσσα δεν αποτελεί εμπόδιο, αντίθετα μέσω της εκφοράς του λόγου, η παρακολούθηση κάθε παράστασης γίνεται προσωπικό βίωμα για τον κάθε θεατή, ανεξαρτήτως ηλικία και παιδείας.

 

Σκηνοθετικό σημείωμα
Ο ΕΠΙΤΑΦΙΟΣ του Περικλή είναι το μοναδικό κείμενο στην πολιτική και πολιτισμική ιστορία παγκοσμίως, που καταγράφει με καθαρότητα και αμεσότητα τον λογικό και αισθηματικό ιστό, του τί σημαίνει Δημοκρατία, όχι σαν θεωρητική προσέγγιση αλλά σαν προσωπική, βιωματική κατάθεση και πράξη από έναν ενεργό, φωτισμένο Ηγέτη, με αφορμή ένα τραγικό για την πόλη των Αθηνών γεγονός, την τελετή της ταφής των πρώτων νεκρών του Πελοποννησιακού πολέμου.
Ποτέ δε θα μπορούσαμε να κατανοήσουμε τόσο καλά αυτό το επινοημένο μοντέλο πολιτεύματος, ούτε μέσα από τα σχετικά ιστορικά αρχεία ούτε μέσα από τις αποσπασματικές αναφορές του, εάν δεν είχαμε το ζωντανό αυτό ντοκουμέντο από τον Θουκυδίδη, να αποτυπώνει την ερμηνεία του Περικλή για την Αθηναϊκή Δημοκρατία.
Η ποιοτική διαφορά αυτής της Δημοκρατίας απ’ όλα τ’ άλλα αυταρχικά –φοβικά πολιτεύματα, δεν βρίσκεται μόνον στην ισότητα όλων των πολιτών απέναντι στους νόμους και στην αυτονόητη δυνατότητα να αναπτύσσει ο κάθε πολίτης στο έπακρο, όλες τις δεξιότητες και τα ταλέντα του, ανεξάρτητα από την καταγωγή ή την οικονομική του ισχύ μέσα απ’ όλες τις θέσεις και τα αξιώματα, καθώς και σ’ όλα τα άλλα προνόμια που προκύπτουν σαν φυσικά επακόλουθα ενός εξέχοντος πολιτειακού σχεδιασμού.
Η μεγάλη κυρίως διαφορά βρίσκεται στην αιτία, η οποία γονιμοποιεί αενάως το πνεύμα της Δημοκρατίας, που είναι η σοφή διαχείριση του Λόγου και της Βούλησης σαν ανώτερου θεϊκού εργαλείου από τους ανθρώπους, ώστε οι ίδιοι με απόλυτη συνειδητότητα μέσα στον παρόντα χρόνο να επιλέγουν την ομορφιά από την ασχήμια, τη διακριτικότητα από τον εγωισμό, την ελευθερία από τον καταναγκασμό, την απόλαυση από τον βασανισμό, τον ανθρωπισμό και το φως από την βαρβαρότητα και τη μυστικοπάθεια, επιλογές που ενέχουν την ενθουσιώδη προσδοκία μόνο θετικών και καλών έργων.
Επιπλέον ο θάνατος για τους πεσόντες εδώ, δεν ένα είναι ακόμα ζοφερό παιγνίδι της μοίρας αλλά μια δική τους επιλογή που νοηματοδοτεί και πάλι τη ζωή ως υπεράσπισής της. Τη ζωή που έχει νόημα, αξία και σκοπό, έτσι όπως τον οριοθετούν οι προαναφερόμενες συνειδητές επιλογές των ανθρώπων.
Δήμος Αβδελιώδης

 

 

 

«O Επιτάφιος Λόγος του Περικλή», του Θουκυδίδη Μετάφραση: Ελευθέριος Βενιζέλος
Διδασκαλία Ερμηνείας/Σκηνοθεσία: Δήμος Αβδελιώδης
Ερμηνεία/Μελοποίηση Χορικού Αντιγόνης: Ιωάννα Σπανού
Ιδέα & πρόταση δραματοποίησης στην Οικία Κατακουζηνού: Σοφία Πελοποννησίου

 

Η παράσταση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ενώ είναι αφιερωμένη στη μνήμη του Άγγελου Δεληβορριά, ως ελάχιστος φόρος τιμής στην πολύτιμη προσφορά του. Η ιδέα και η πρόταση να δραματοποιηθεί ο Επιτάφιος Λόγος έγινε στους συντελεστές από την Μουσειολόγο και Επιμελήτρια της Οικίας Κατακουζηνού κας Σοφία Ε. Πελοποννησίου.

 

 

 

 

 

Σχετικά Άρθρα

Κυρ, 15/12/2019 - 10:22

Η φιλοξενούμενη μας Αρετή Παληού είναι φοιτήτρια Ιστορίας και Αρχαιολογίας  της Φιλοσοφικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Μόλις κυκλοφόρησε το δεύτερο βιβλίο της :<Το μαγικό Τριαντάφυλλο.Ένα μυστήριο και μια αλήθεια> ενώ στην εργογραφία της συναντά ο αναγνώστης ακόμη ένα παραμύθι το :<Σώζοντας την Ελπίδα> που κυκλοφόρησε πριν τρία χρόνια.

Αρετή μόλις κυκλοφόρησε το δεύτερο παραμύθι σου: <Το μαγικό τριαντάφυλλο>. Έτυχε να ασκήσω βιβλιοκρισία και στο πρώτο σου παραμύθι πριν τρία χρόνια το <Σώζοντας την Ελπίδα>. Τώρα ετοιμάζω την κριτική μου γι’ αυτό το δεύτερο βιβλίο σου.Αλήθεια γιατί επέλεξες τον δύσκολο χώρο του παραμυθιού να εκφράσεις τα συναισθήματα και τις σκέψεις σου;

-Η κοινωνία μας σφύζει από αναπαραστάσεις πόνου κ. Γαΐλα, βίας και φτηνής ίντριγκας. Είτε στην τηλεόραση, είτε στον κινηματογράφο, είτε στα βιβλία που είναι «της μόδας» κάθε εποχή, η ευτέλεια κλέβει την παράσταση. Η φαντασία και η γοητευτική παιδικότητα φοβάμαι ότι έχουν χάσει σημαντικό έδαφος. Αν μπορώ μέσα απ’ τα παραμύθια μου να βοηθάω  –όσο είναι εφικτό- στην αναβίωσή τους, θα το κάνω για όσο το μυαλό μου καταφέρνει να πλάθει νέες ιστορίες.

Κυκλοφορείς  -σαν φοιτήτρια που είσαι- μέσα στην νεολαία. Μπορείς να μας δώσεις μια εξήγηση γιατί τόσοι πολλοί νέοι στις μέρες μας –γιατί δεν είσαι η μόνη και θα έχεις αρκετους φίλους επίδοξους συγγραφείς της ηλικίας σου-βρίσκουν σαν λύση έκφρασης και επικοινωνίας τον γραπτό λόγο κι όχι την προσωπική επαφή, την φιλία, τη σχέση;

-Νομίζω ότι η γενιά μας βιώνει την απομόνωση στο ζενίθ της και γι αυτό δεν ευθύνονται μόνο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι κοινωνικές και πολιτικοοικονομικές συνθήκες, η ανασφάλεια για το μέλλον, η κρίση των αξιών και πολλά άλλα προβλήματα του καιρού μας, έχουν οδηγήσει σε μια βαθιά και καθολική «κατάθλιψη». Ως γνωστόν, συχνά, η τέχνη μέσα απ’ τον πόνο γεννιέται. Όσο υπάρχει θλίψη και φόβος για το αύριο, οι νέοι θα καταφεύγουν σε όποια μορφή τέχνης τους εκφράζει.

 

Παρόλο ότι δεν έχεις πρόβλημα εκδότη εφόσον και τα δυο σου βιβλία κυκλοφορούν από τον εκδοτικό οίκο του πατέρα σου,-εκδόσεις Άλφα πί/Χίος-,  χρειάζεται ‘τόλμη’ η ενασχόληση με  το παιδικό βιβλίο όπου υπάρχει πληθώρα καλών συγγραφέων. Δεν σε τρομάζει όχι η σύγκριση -είσαι στα πρώτα σου βήματα- αλλά η δυσκολία αναγνωρισιμότητας κι αποδοχής στο χώρο;

-Δε με τρομάζει η σύγκριση και ούτε με απασχόλησε ποτέ η αποδοχή… Άλλωστε αν ήθελα να γίνω γνωστή και δημοφιλής συγγραφέας, πιθανά θα έπρεπε να ακολουθήσω άλλο συγγραφικό δρόμο, πιο… «πιασάρικο». Η μεγαλύτερη επιβράβευση για μένα θα είναι αν έστω κι ένας αναγνώστης των βιβλίων μου, αλλάξει νοοτροπία στη ζωή του έπειτα από την ανάγνωσή τους.

{Μία μικρή παρατήρηση εκ μέρους μου. Λόγω της υπερπροσφοράς βιβλίων στη χώρα μας  κανένα είδος πια λόγου δεν έχει περιθώρια εύκολης και γρήγορης αποδοχής και απόδοχή σημαίνει όχι μόνο την αναγνώριση από τους ομότεχνους-κάτι που δεν γίνετε με ένα ή δυο βιβλία- αλλά και το κυριότερο από τους αναγνώστες που σαφώς είναι το ζητούμενο}.

‘Το Μαγικό Τριαντάφυλλο’. Ένα βιβλίο για παιδιά  της Αρετής Παληού γραμμένο σε μορφή αλληγορίας. Ένα ‘παραμύθι’ που προσπαθεί να περάσει στους μικρούς μας φίλους αξίες και μηνύματα που θα τα βοηθήσουν στη ζωή τους.

Αλληγορία, λοιπόν, Αρετή. Είδος που διέπρεψε ο Αίσωπος, ο Χότζα, ο Κριλόφ κι αρκετοί ακόμη συγγραφείς παιδικών βιβλίων. Σε προβληματίζει καθόλου ότι στην εποχή μας τα εξάχρονα έως δεκάχρονα παιδιά έχουν πλήρως εξικοιωθεί με τα τάμπλετ και τον υπολογιστή και δύσκολα θα κάτσουν να ασχοληθούν  με κρυφά νοήματα σε έντυπα παραμύθια;

-Με θλίβει πολύ κ. Γαΐλα,  το γεγονός αυτό. Αντιλαμβάνομαι την πίεση, το άγχος και την κούραση της καθημερινότητας των σύγχρονων γονέων, όμως το τάμπλετ και ευρύτερα η οθόνες δεν πρέπει να αποτελούν την εύκολη λύση για εκείνους. Ένα εποικοδομητικό μισάωρο –έστω- με τα παιδιά τους για να διαβάσουν ένα βιβλίο που θα οξύνει το μυαλό τους, μπορεί να γεφυρώσει πολλά προβλήματα της εποχής. Άλλωστε, οι αλληγορίες δεν έχουν ηλικία. Γι αυτό μέσα απ’ τα βιβλία μου απευθύνομαι και στους γονείς. Οι αλληγορίες διδάσκουν τα παιδιά, αλλά και αφυπνίζουν τους μεγάλους.

Η εικονογράφιση του παραμυθιού σου  από την εικαστικό Μαρία Παληού-Μπαχά είναι ομολογουμένως εξαιρετική. Τελευταία οι πνευματικοί κύκλοι δίνουν μάχη να μην περάσει σε πρώτο πλάνο η ζωγραφιά υποβαθμίζοντας το κείμενο-μιλάμε πάντα για παιδικά βιβλία. Κι αυτό το επιδιώκουν γιατί η εικόνα συντελεί στην μη δημιουργία κριτικής σκέψης. Όλα σήμερα είναι εικόνα για τα παιδιά. Η άποψη σου;

-Η εικόνα στην παιδική ηλικία, ο οπτικός «εντυπωσιασμός» παίζει μεγάλο ρόλο. Όμως δεν αρκεί. Η εικόνα απλά συνοδεύει την ουσία, και κάνει λίγο πιο ενδιαφέρουσα την ανάγνωση. Όταν το κείμενο έχει αξία, η εικόνα απλά το καλλωπίζει. Άλλωστε και η ζωγραφική ως μορφή τέχνης μπορεί να εμπνεύσει και να οξύνει την κριτική σκέψη του κοινού που μπορεί να την ασπαστεί.

 

Όχι στα δίγλωσσα βιβλία  Αρετή,  το σύνθημα στην προμετωπίδα του λογοτεχνικού περιοδικού  ‘Αιολικά Γράμματα’ του γνωστού  αριστερού διανοούμενου εκδότη Κώστα Βαλέτα. Τα δικά σου παραμύθια είναι δίγλωσσα. Γιατί;

-Γιατί τα μηνύματα που επιθυμώ και πασχίζω να διαδώσω  κ. Γαΐλα, είναι οικουμενικά. Θέλω, αν τύχει κάποιο απ’ τα βιβλία μου να πέσει στα χέρια κάποιου που δε γνωρίζει ελληνικά, να μπορέσει να το διαβάσει.

Ένας γονιός-εφόσον δηλώνεις ότι απευθύνεσαι με τα αλληγορικά σου παραμύθια και στους γονείς- θα μπορούσε να αντιπαραβάλει το εξης. Η συγγραφέας είναι ακόμη φοιτήτρια, δεν έχει ούτε εκπαιδευτική πείρα ούτε την εμπειρία της μητρότητας. Με ποια βιώματα ή γνώσεις απευθύνεις συμβουλές στους γονείς;

-Το γεγονός ότι απευθύνομαι και στους γονείς δεν έχει να κάνει με τη μητρική ή την πατρική τους διάσταση. Έχει να κάνει με την προσωπική τους αυτοβελτίωση. Άλλωστε, μην ξεχνάμε ότι τα παιδιά, οι έφηβοι, οι νεαροί βλέπουν και παρατηρούν γύρω τους όλα τα δυσλειτουργικά στοιχεία της οικογένειας, της κάθε οικογένειας και ίσως τα αφουγκράζονται βαθύτερα κι απ’ τους ίδιους τους γονείς. Με τη σειρά τους επιδιώκουν να τα αποφύγουν, είτε κάνοντας τη δική τους λειτουργικότερη οικογένεια, είτε κατακτώντας μια αξιόλογη στάση ζωής. Δεν επιδιώκω να δώσω συμβουλές απ’ τη σκοπιά της επίδοξης μητέρας, αλλά απ΄ την πλευρά μιας αγανακτισμένης με τα τεκταινόμενα νέας.

Αρετή δηλώνεις συγγραφέας, ιδιότητα που στις μέρες μας με την υπερπροσφορά βιβλίων την έχει …η μισή Ελλάδα. Σε έχει προβληματίσει αυτή η υπερπροσφορά βιβλίων; Οφείλεται στην έλλειψη κοινωνικών σχέσεων και την μοναξιά των επίδοξων συγγραφέων ; στην ματαιοδοξία πολλών; Σε τι…

-Έπειτα από αρκετή μελέτη, κατέληξα στην άποψη ότι το φαινόμενο αυτό σε μεγάλο βαθμό έχει να κάνει με την παιδεία που το ελληνικό κράτος καλλιεργεί. Αν μη τι άλλο το εκπαιδευτικό σύστημα μπορεί σε πολλά σημεία να «μπάζει», όμως κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι μορφώνει και φέρνει κοντά «στα γράμματα» τους σύγχρονους Έλληνες. Ο σύγχρονος Έλληνας γράφει γιατί είναι μορφωμένος άνθρωπος. Η εξέλιξη αυτή είναι αναπόφευκτη. Όταν ο Σολωμός γινόταν εθνικός ποιητής, όταν ο Βενέζης μιλούσε για την «Αιολική γη», όταν ο Κάλβος έγραφε τις ωδές, ο ελληνικός λαός ήταν ακόμη αναλφάβητος.

{Σεβαστή η άποψη της φιλοξενούμενης συγγραφέας αλλά με μία ένσταση που- σαφώς – θα έχουν όλοι οι αναγνώστες. Την εποχή του Κάλβου υπήρχαν πολλοί αναλφάβητοι μα .. τον Κάλβο και τους στίχους του τους ήξεραν όλοι. Όπως και τον Παπαδιαμάντη που τον έκλαψε όλος ‘ο αγράμματος’ κατά την συγγραφέα μας λαός. Άλλο αγράμματος, άλλο ακαλλιέργητος. Κι ο Ελληνικός λαός έχει γερά στο πετσί του το DNA των προγόνων του.Άλλο τα πτυχία, άλλο η καλλιέργεια όπως του Ελληνικού λαού που  ναι μεν αγράμματοι -εφόσον  η σκλαβωμένη πατρίδα δεν είχε σχολεία- όμως έφτιαξαν τα δημοτικά τραγούδια, τους ψαλμούς της εκκλησίας , τα λαϊκά παραμύθια κλπ. Προφανώς στην σύντομη απάντηση της η Αρετή θέλει να πει πως οι σύγχρονοι νεοέλληνες έχουν λόγω σχολικής επιμόρφωσης την ικανότητα να γράφουν και φυσικά κανείς δεν το απαγορεύει. Γράφουν αλλά  τι; Εμείς οι αναγνώστες και οι επόμενες γενιές  …θα το κρίνουμε}.

Ο αείμνηστος λόγιος της αριστεράς  Αρετή,  και εκδότης του λογοτεχνικού περιοδικού ‘Πνευματική Ζωή’ στη ερώτηση μου παλιότερα :-που οφείλεται η υπερπροσφορά βιβλίων και συγγραφέων μου είχε απαντήσει μονολεκτικά: Παρακμή των γραμμάτων σε συνδιασμό με την παρακμή του Έθνους. Η άποψη σου στην τοποθέτηση του;

-Βαθιά παρακμή. Θλιβερή παρακμή κ. Γαΐλα. Ελπίζω να το καταλάβουμε όλοι κάποια στιγμή, για να γυρίσει ο τροχός. Χρειάζεται καθολική προσπάθεια για να «γυρίσει».

Βιβλία για παιδιά. Αυτή η  επιλογή σου με τα δυο πρώτα βιβλία που κυκλοφόρησες. Συγγραφείς που θεωρείς σαν τους καλύτερους εκπροσώπους αυτού του είδος; Έλληνες και ξένους.

-Δε μου άρεσε ποτέ να ξεχωρίζω και να συγκρίνω μεταξύ τους λογοτέχνες και γενικότερα καλλιτέχνες. Κάθε καλλιτέχνης καταθέτει την ψυχή του στα έργα του, είναι άδικο να μπαίνει σε διαδικασία «κρίσης». Σαφώς κάποιοι διαθέτουν καλύτερη τεχνική, αλλά αυτό για μένα μικρή σημασία έχει. Αν όμως πρέπει να διακρίνω κάποιον, θα μιλήσω για την αυθεντία, τον Αίσωπο. Ποιος μπορεί να συναγωνιστεί έναν λογοτέχνη του 6ου αι π.Χ.;

Τελειώνοντας  Αρετή μια ερώτηση άσχετη με  τα γραπτά σου σχετική  όμως με την καθημερινότητα μας. Υπάρχει μαγική συνταγή να γίνει η ζωή μικρών και μεγάλων ‘Ζωή σαν παραμύθι’;

-Αγάπη, αλήθεια, αγνότητα, ελπίδα, φαντασία και απόλαυση της κάθε στιγμής. Δε ζούμε για πάντα.

ΒΙΒΛΙΟ: Το Μαγικό Τριαντάφυλλο : Ένα μυστήριο και μια αλήθεια.

Συγγραφέας: Αρετή Παληού.

Εικονογράφος: Μαρία Παληού-Μπαχά.

Σελίδες 32.

Εκδόσεις Άλφα πί/Ροδοκανάκη 7-Χίος.

Κείμενο

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια.