Χίος, Τρίτη 19 Νοεμβρίου

Η συναρπαστική μπλε ιστορία του κόσμου

Πέμ, 07/11/2019 - 21:26

Από τις μπλε χρωστικές στα γραπτά του διαδόχου του Αριστοτέλη στο Λύκειο, Θεόφραστου, έως την Ασία και το μπλε των εργαστηρίων κεραμικής του Ιράν και της Κίνας. Και από τις μυστικές συνταγές για το μπλε του Μεσαίωνα έως το YInMn, την ανόργανη μπλε χρωστική ουσία που ανακαλύφθηκε το 2009 από τον χημικό Μας Σουμπραμάνιαν και την ομάδα του στο Oregon State University, αλλά και το quantum blue, την τελευταία χρωστική που ανακαλύφθηκε από την Ελληνίδα εικαστικό Ολγα Αλεξοπούλου, μόλις πριν από δύο χρόνια στα εργαστήρια του Μπέρκλεϊ, ένα χρώμα φτιαγμένο από τις πιο καθαρές φθορίζουσες έγχρωμες ουσίες που μπορεί κανείς να βρει πάνω στη Γη, δηλαδή τους νανοκρυστάλλους quantum dots. Ολόκληρη η συναρπαστική διαδρομή του μπλε χρώματος στην ιστορία αυτού του πλανήτη, η μπλε γραμμή που μας ακολουθεί από την αρχαιότητα έως σήμερα, θα ξεδιπλωθεί αυτό το Σάββατο στο Μουσείο Ηρακλειδών.

Ο λόγος για το διεθνές Συμπόσιο για την Ιστορία, Τεχνολογία και Ερευνα του Μπλε Χρώματος, που διοργανώνεται με αφορμή την παρουσίαση του quantum blue στην έκθεση «Η μπλε ώρα» της Ολγας Αλεξοπούλου. Για πρώτη φορά θα βρεθούν στην Αθήνα κορυφαίοι ειδικοί του χρώματος από όλο τον κόσμο. Ανάμεσά τους, ο ίδιος ο Μας Σουμπραμάνιαν, αλλά και ο Τζέισον Χάρτλοβ, διευθύνων σύμβουλος της ηγετικής για τις κβαντικές κουκκίδες Nanosys, ο άνθρωπος που μεταξύ άλλων εφηύρε το optical mouse.

«Αυτή η επιστημονική και καλλιτεχνική συνάντηση ήταν το φυσικό επακόλουθο μετά το κβαντικό μπλε», μας είπε η Ολγα Αλεξοπούλου, που είχε την ιδέα του συμποσίου. «Μια συνάντηση όπου θα συμμετέχουν ιστορικοί και καλλιτέχνες, χημικοί και συντηρητές, άνθρωποι από όλο το φάσμα, τους οποίους, για διάφορους λόγους, έχει συνεπάρει το μπλε». Ο Κωνσταντίνος Μπέλτσιος (Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων) θα αναφερθεί στο κυανό του ελληνορωμαϊκού κόσμου και της Δύσης, ο Θωμάς Κατσαρός (Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο) θα επανεξετάσει την ονοματολογία των μπλε χρωστικών που περιγράφει ο Θεόφραστος από την Ερεσό, ενώ ο Γιώργης Μαγγίνης (Μουσείο Μπενάκη) θα ανιχνεύσει τη διαδρομή του κυανού χρώματος στα εργαστήρια κεραμικής του Ιράν και της Κίνας και στις παγκόσμιες αγορές. Ο Καόρι Τακαχάσι (Tokyo University of the Arts) θα επικεντρωθεί στο lime blue, τη συνθετική μπλε χρωστική ουσία της μεσαιωνικής περιόδου στην Ευρώπη, ο Γεώργιος Π. Μαστροθεόδωρος («Δημόκριτος») θα μιλήσει για τις κυανές χρωστικές στο πλαίσιο της ελληνικής μεταβυζαντινής θρησκευτικής ζωγραφικής, ενώ ο Σταμάτης Μπογιατζής (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής) θα αναφερθεί στις «ταυτότητες» των χρωστικών.

Ο Στίβεν Πάτερσον, CEO της Derivan, θα εξετάσει πώς ανακαλύφθηκαν οι μπλε χρωστικές, όπως το κοβάλτιο, το cerulean, η (τεχνητή) ουλτραμαρίνα, η φθαλοκυανίνη, το μπλε μαγγάνιο, το ΥInMn και το quantum blue. Ο Μας Σουμπραμάνιαν (Πανεπιστήμιο του Ορεγκον) θα διατρέξει την ιστορία του μπλε YInMn, ενώ η Μαρία Χατζηδάκη (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής) θα παρουσιάσει τα «blues», τρεις σύντομες μπλε ιστορίες: το μπλε με μαύρη υποζωγράφιση, ένα μπλε που αποδίδει χάρη στο μαύρο υπόστρωμά του, τη συνταγή για «λαζούρι» του ιερομονάχου Διονυσίου του εκ Φουρνά, μια συνταγή για μπλε που χάθηκε στη μετάφραση, και το κβαντικό μπλε της Ολγας Αλεξοπούλου, ένα μπλε που οφείλει το χρώμα του στις μικροσκοπικές κβαντικές κουκκίδες. Ο Τζέισον Χάρτλοβ, τέλος, θα αναφερθεί στη ζωγραφική με χρωστικές που όχι μόνο απορροφούν, αλλά εκπέμπουν φως, και θα μοιραστεί την ιστορία της ανάπτυξης της τεχνολογίας quantum dot, από την ανακάλυψή της στα εργαστήρια Bell, τη δεκαετία του 1980. Η είσοδος στο συμπόσιο είναι δωρεάν, αλλά ενθαρρύνεται η κράτηση θέσης.
Οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να περιηγηθούν και στην έκθεση «Η μπλε ώρα» (έως τις 24 Νοεμβρίου), η οποία έχει την ιδιαιτερότητα ότι παρουσιάζει πίνακες που... δεν έχουν μπλε. «Το σκεπτικό προέρχεται από μια ιδέα που χρησιμοποιούσαν τα παλιά χρόνια οι μαθητευόμενοι ποιητές, οι οποίοι καλούνταν να γράψουν ένα ποίημα για το χιόνι χωρίς να χρησιμοποιήσουν τη λέξη “χιόνι”», εξηγεί η Ολγα Αλεξοπούλου. Ολο το μπλε της έκθεσης βρίσκεται συμπυκνωμένο σε ένα φιαλίδιο με το quantum blue, σαν πολύτιμο πετράδι. 

Λίνα Γιάνναρου, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Σάβ, 16/11/2019 - 08:43

Στις δυνάμεις των «ιπποτών Τζεντάι» του Star Wars παραπέμπουν οι δυνατότητες που «υπόσχεται» το μαγνητικό δέρμα που ανέπτυξαν ερευνητές του KAUST (King Abdullah University of Science and Technology) στη Σαουδική Αραβία.

Σύμφωνα με τους εν λόγω ερευνητές, το δέρμα αυτό θα επιτρέπει τον τηλεχειρισμό διακοπτών και πληκτρολογίων απλά και μόνο με την κίνηση ενός χεριού ή το ανοιγοκλείσιμο του ματιού, εν δυνάμει ανοίγοντας νέους ορίζοντες στον κλάδο του τηλεχειρισμού ηλεκτρονικών συσκευών γενικότερα.

Το τεχνητό αυτό δέρμα είναι εύκαμπτο, ελαφρύ, μαγνητικό και φοριέται εύκολα, ενώ δεν απαιτεί και σύνδεση μέσω καλωδίου με άλλες συσκευές. «Τα τεχνητά ηλεκτρονικά δέρματα κατά κανόνα απαιτούν τροφοδοσία με ενέργεια και αποθήκευση δεδομένων, ή ένα δίκτυο επικοινωνίας. Αυτό περιλαμβάνει μπαταρίες, καλώδια, ηλεκτρονικά τσιπ και κεραίες και κάνει τα δέρματα δύσκολο να φορεθούν» λέει σχετικά ο Γιούρκεν Κόσελ, ηλεκτρολόγος μηχανικός που ηγήθηκε του εγχειρήματος. «Το μαγνητικό μας δέρμα δεν απαιτεί κάτι τέτοιο. Από όσο γνωρίζουμε, είναι το πρώτο του είδους του».

Το δέρμα αυτό αποτελείται από ένα εξαιρετικά εύκαμπτο, βιοσυμβατό πολυμερές πλέγμα, γεμάτο με μαγνητικά μικροσωματίδια. «Μπορεί να προσαρμοστεί για οποιοδήποτε σχήμα και χρώμα, ώστε να είναι μη γίνεται καν αντιληπτό ή να είναι στιλάτο» λέει ο Αμπντουλάχ Αλμανσούρι, διδακτορικός φοιτητής του KAUST. Η διαδικασία παραγωγής του είναι χαμηλού κόστους και απλή. «Ο καθένας μπορεί να αρχίσει το δικό του εγχείρημα πάνω στο τεχνητό δέρμα μετά από λίγα λεπτά εκπαίδευσης, εάν έχει τα εργαλεία και τα υλικά» προσθέτει ο Αλμανσούρι.

Οι ερευνητές δοκίμασαν το μαγνητικό δέρμα ως προς την παρακολούθηση κινήσεων του ματιού εφαρμόζοντάς το σε ένα βλέφαρο με έναν πολυαξονικό μαγνητικό αισθητήρα κοντά. Η κίνηση του ματιού άλλαζε το μαγνητικό πεδίο που εντοπιζόταν από τον αισθητήρα, είτε το μάτι ήταν ανοιχτό είτε κλειστό. Ο αισθητήρας αυτός μπορεί να τοποθετηθεί σε σκελετούς γυαλιών, μάσκες ύπνου ή ακόμα και σαν ηλεκτρονικό τατουάζ στο μέτωπο, και το όλο σύστημα φαίνεται πολλά υποσχόμενο για εφαρμογές ως interface ανθρώπου- υπολογιστή σε ανθρώπους με παράλυση, ή για gaming. Επίσης, υπάρχουν και άλλες εφαρμογές, ιατρικού τύπου, όπως η ανάλυση του ύπνου, η παρακολούθηση ασθενειών στα μάτια κ.α.

Η ομάδα προσάρμοσε επίσης το δέρμα στην άκρη ενός δαχτύλου γαντιού από λάτεξ και τοποθέτησαν έναν αισθητήρα μέσα σε έναν διακόπτη λάμπας. Όταν το μαγνητικό δέρμα πλησιάζει στον αισθητήρα (μια απόσταση που μπορεί να ρυθμιστεί/ μεταβληθεί) το φως ανάβει ή κλείνει. Τέτοιου είδους εφαρμογές θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες σε εργαστήρια και ιατρεία, όπου η μόλυνση μέσω επαφής αποτελεί πάντα λόγο προβληματισμού.

Ο Κόσελ και η ομάδα του πραγματοποιούν περαιτέρω έρευνες σχετικά με τη χρήση του μαγνητικού δέρματος σε αναπηρικά αμαξίδια που θα ελέγχονται με χειρονομίες, ανέπαφα interfaces ανθρώπου- υπολογιστή και άλλες εφαρμογές.

Ναυτεμπορική