Η ανθρωπότητα βρίσκεται σήμερα σε ένα κρίσιμο σημείο. Τα επόμενα 20 χρόνια πρόκειται να αλλάξουν τον κόσμο περισσότερο απ’ ό,τι έκαναν τα 300 προηγούμενα. Σε αυτή την κατεύθυνση υπάρχουν 6 βασικές προκλήσεις και ευκαιρίες τις οποίες θα κληθεί να αντιμετωπίσει η κοινωνία, ο επιχειρηματικός κόσμος και οι κυβερνήσεις στα επόμενα 10 χρόνια, ως αποτέλεσμα της εκθετικής ταχύτητας των τεχνολογικών εξελίξεων.
Και εξηγώ:
1. Από τις διασπαστικές τεχνολογίες στην ενίσχυση της ανθρώπινης ευτυχίας
Το να παραμείνει μια επιχείρηση μοναδική, απαραίτητη, με στόχο να διατηρήσει μεταξύ άλλων τη σύνδεση με το αντικείμενό της στο μέλλον, αποτελεί προφανώς βασικό στόχο σε όλο τον κόσμο, είναι όμως αδιαμφησβήτητο ότι η τεχνολογία θα συνεχίσει να δημιουργεί εκθετικά κύματα διάσπασης με έναν ακόμα ταχύτερο ρυθμό. Σύντομα, όταν η τεχνολογία θα καταστήσει σχεδόν τα πάντα αποτελεσματικά και σε αφθονία, πιστεύω ότι θα πρέπει να εστιάσουμε στις πραγματικά ανθρώπινες αξίες του επιχειρείν, π.χ. να καταστήσουμε ανθρώπινη ή καλύτερα να υπερβούμε την τεχνολογία και να ανέλθουμε στην κορυφή της πυραμίδας ιεράρχησης αναγκών κατά Maslow (φυσιολογικές, ασφάλειες, κοινωνικές, αυτοεκτίμησης, αυτοπραγμάτωσης), ως άτομα και ως επιχειρήσεις. Η επιτυχία των επιχειρήσεων δεν θα εξαρτάται τόσο από την σωστή λειτουργία τους, τα υπέροχα προϊόντα τους ή τις φανταστικές τους τιμές, αλλά περισσότερο από τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο θα ενισχύουν την ανάπτυξη των ανθρώπων τους. Σκοπός της ζωής άλλωστε είναι η αναζήτηση της ευτυχίας.
2. Εκθετική και συνδυαστική σκέψη: βρισκόμαστε ήδη σε ένα κρίσιμο σημείο
Είμαστε μάρτυρες δραματικών αλλαγών στην ψηφιοποίηση, την αυτοματοποίηση και την εικονική τεχνολογία σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, της διακυβέρνησης και των επιχειρήσεων. Και αυτό είναι μόνο η αρχή. Πιστεύω ότι αυτές οι τάσεις θα συνεχίσουν να αυξάνονται κατά την επόμενη δεκαετία καθώς οι χρήστες του internet θα φτάσουν πλέον τα 6 δις. μέχρι το 2020 και οι συνδεδεμένες στο Internet of Things συσκευές θα ανέλθουν σε 250 δισ. (αισθητήρες, wearables και συσκευές εντοπισμού). Οι μηχανές κάθε είδους – software, hardware και wetware – θα διαδραματίσουν πέρα από κάθε φαντασία έναν διαρκώς αυξανόμενο ρόλο στο μέλλον και οι όλο και πιο έξυπνες μηχανές θα επηρεάζουν την καθημερινότητάς μας σε όλο το φάσμα της. Πλησιάζουμε ήδη ένα κομβικό σημείο στο οποίο πολύ λίγες ιδέες θα παραμείνουν για πολύ ακόμα στο επίπεδο της επιστημονικής φαντασίας. Αυτό είναι εμφανές σε θέματα όπως η αυτόματη μετάφραση σε πραγματικό χρόνο και τα αυτοκινούμενα οχήματα. Τα όρια της επιστημονικής φαντασίας περιορίζονται επίσης από πρόσφατες εξελίξεις, όπως η εμφάνιση των έξυπνων ψηφιακών βοηθών, την ενισχυμένη και την εικονική πραγματικότητα και το Internet of Things.
3. Τεχνολογία: το ερώτημα πλέον δεν είναι αν και πως, αλλά γιατί
Η επείγουσα ανάγκη για ένα νέο πλαίσιο ηθικής ανθρώπων και μηχανών ενισχύεται όταν αντιλαμβανόμαστε τι μπορούμε να κάνουμε. Ας σταματήσουμε λοιπόν να αναρωτιόμαστε αν η τεχνολογία μπορεί όντως να κάνει κάτι (ή όχι), κι ας αναρωτηθούμε αν πρέπει να το κάνει (άρα το αν και το πώς αντικαθίσταται από το γιατί, το ποιος, που και πότε). Κυρίως όσον αφορά στη νοημοσύνη των μηχανών και το deep learning, θα πρέπει να περάσουμε με τόλμη από τoν απλό επαγωγικό συλλογισμό και να επιτρέψουμε σε έξυπνο software, ρομπότ και τεχνητή νοημοσύνη να πάνε στο επόμενο στάδιο – π.χ. πέρα από τον προγραμματισμό τους – και να ανοίξουν πιθανά την πόρτα σε κάποιου είδους αναδρομική αυτό-μάθηση; Μήπως κάτι τέτοιο θα προκαλούσε μια ανεξέλεγκτη έκρηξη νοημοσύνης; Αν πρόκειται οι αυτόνομες μηχανές να αποτελέσουν μέρος του μέλλοντος μας, μήπως θα πρέπει να τις εφοδιάσουμε με κάποιου είδους ηθικής Για παράδειγμα μια ανθρώπινη ικανότητα να αποφασίζουν τι είναι σωστό και λάθος ακόμα κι όταν δεν έχεις όλα τα δεδομένα;
4. Αλλαγές που μπορεί να αποτελέσουν παράδεισο ή κόλαση
Μεγάλη επιστημονική πρόοδος θα πρέπει να αναμένεται στους υπολογιστές, την ενέργεια, τις μεταφορές, το νερό, το περιβάλλον, την τροφή και σχεδόν οτιδήποτε άλλο στο μέλλον. Το μεγαλύτερο μέρος αναμένεται ότι θα έχει μια θετική συνολική επίδραση στην ανθρωπότητα και πιθανά στην ανθρώπινη ευτυχία (η οποία πιστεύω ότι θα πρέπει να αποτελεί τον υπέρτατο στόχο). Αυτή θα ήταν σίγουρα η πολύ θετική πλευρά του νομίσματος. Ταυτόχρονα όμως, στην πιο αρνητική πλευρά του νομίσματος, πλησιάζουμε πλέον σε μια σειρά από σύνθετα σταυροδρόμια με ιδιαίτερα υψηλή ταχύτητα. Σύντομα, κάθε σταυροδρόμι από το οποίο έχουμε περάσει θα μπορούσε να οδηγήσει είτε σε περισσότερα οφέλη σε ανθρώπινο επίπεδο, είτε σε συνέπειες με εξαιρετικά σοβαρούς κινδύνους. Συχνά λέγεται ότι η επιστήμη δεν είναι ούτε κάτι θετικό, ούτε κάτι αρνητικό. Απλά είναι. Καθίσταται όμως πλέον σαφές ότι το θετικό ή το αρνητικό το καθορίζουμε τελικά εμείς, κάθε μέρα, σε παγκόσμιο και σε τοπικό επίπεδο, συλλογικά και μεμονωμένα. Προφανώς αν αποφασίσουμε ότι οι μηχανές θα αποτελούν ένα αναπόφευκτα μεγαλύτερο μέρος του μέλλοντος, θα πρέπει να αποφασίσουμε και τι θέλουμε να είναι, αλλά το πιο σημαντικό, τι θέλουμε εμείς να είμαστε ως άνθρωποι – και χρειάζεται να το κάνουμε σύντομα και συλλογικά.
5. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι σίγουρα η μεγαλύτερη πρόκληση
Οι περισσότερες τεχνολογίες δεν γίνονται απλά πιο γρήγορες και φθηνές. Γίνονται και διαρκώς πιο έξυπνες. Πρόσφατα εισήγαγα το νεολογισμό ‘intelligization’ για να περιγράψω αυτή την τάση. Το φάσμα των γρήγορων πρόσφατων εξελίξεων εκτείνεται από τη νοημοσύνη που απαιτείται ώστε ένας υπολογιστής να νικήσει έναν πρωταθλητή στο σκάκι, μέχρι τις σκεπτόμενες μηχανές και τα νευρομορφικά chip της IBM και τη φιλόδοξη γνωστική υπολογιστική πρωτοβουλία. Όροι όπως τεχνητή νοημοσύνη και deeplearning ήδη βρίσκονται κάθε μέρα στα πρωτοσέλιδα και αυτό είναι απλά η κορυφή του παγόβουνου. Η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη γίνει προτεραιότητα στη Silicon Valley και την Κίνα και αυτό είναι σίγουρα ένα σημαντικό σημάδι για το τι θα ακολουθήσει για όλους μας.
6. Το μέλλον των επαγγελμάτων: κινούμενοι προς τον πλαστικό εγκέφαλο
Θα πρέπει τώρα να διαχειριστούμε την πιθανότητα ότι καθώς οι μηχανές γίνονται όλο και πιο ικανές να κάνουν αυτό που συνήθως κάναμε εμείς, κυρίως με τις μαθηματικές ή λογικές ικανότητες που διαχειρίζεται το αριστερό μέρος του εγκεφάλου μας, θα πρέπει πιθανά να γίνουμε πιο ανθρώπινοι και λιγότερο σαν μηχανές, προκειμένου να παραμείνουμε πολύτιμοι. Και κατά μεγάλη ειρωνεία, αυτό είναι το ακριβώς αντίθετο από αυτό που προωθούν τα περισσότερα εκπαιδευτικά συστήματα, όπως για παράδειγμα τον παραμερισμό των συναισθημάτων και της φαντασίας και την προσκόλληση στο πρόγραμμα.
Πιστεύω ότι μη αλγοριθμικοί παράγοντες όπως η εμπιστοσύνη, ο σκοπός, η ηθική και οι αξίες είναι και θα παραμείνουν η καρδιά των ανθρώπινων κοινωνιών στο προσεχές μέλλον. Ως αποτέλεσμα αυτού, η εκπαίδευση και η μάθηση θα αλλάξουν για πάντα. Και τι θα γίνει αν στο μέλλον, πολλές επαναληπτικές εργασίες γίνονται από αλγόριθμους και έξυπνους βοηθούς που θα λειτουργούν για εμάς; Σε τομείς όπως οι προμήθειες, τα logistics και η διαχείριση των τηλεπικοινωνιακών δικτύων θα είναι λογικό μέσα στην επόμενη δεκαετία να χρησιμοποιούνται έξυπνα software και ρομπότ για να αναλάβουν το 50-90% των επαναλαμβανόμενων εργασιών. Αυτό θα οδηγούσε προφανώς σε τεράστια αύξηση της αποτελεσματικότητας, μείωση του κόστους, μείωση των τιμών για τους καταναλωτές. Θα επέφερε όμως και τεράστιες αλλαγές και για τις εταιρείες και τους εργαζόμενους που προσφέρουν σε αυτή τη φάση τις συγκεκριμένες υπηρεσίες. Αυτό είναι κάτι στο οποίο δε θα πρέπει να συγκρίνονται οι άνθρωποι με τις μηχανές.
Ας θυμόμαστε λοιπόν το εξής: Ο καλύτερος τρόπος για να προβλέψεις το μέλλον, είναι να το δημιουργήσεις.
Ο κ. Gerd Leonhard είναι μελλοντιστής, ανθρωπιστής, συγγραφέας
Πηγή: Capital.gr