Χίος, 6 Νοεμβρίου 2026
κ. Δήμαρχε/αντιδήμαρχε, κ. βουλευτές, Αιδεσιμολογιότατος, εκπρόσωπε του Αρχηγού ΕΔ κ. Ταξίαρχε, κ. αντιπεριφερειάρχα, εκπρόσωποι του ΠΝ και ΠΑ, κ. εκπρόσωποι της Ελληνικής Αστυνομίας, του Λιμενικού Σώματος-Ακτοφυλακής και Πυροσβεστικού Σώματος, κ. πρόεδρε της Ένωσης Εφέδρων Αξκών, πρόεδροι Ενώσεων, Συλλόγων, Ομοσπονδιών και Σωμάτων, ευγενέστατε κ. Κακκούλα, αγαπητοί και αξιοσέβαστοι Πάνο, Αγγελική, Χριστίνα, αγαπητοί παρευρισκόμενοι, κυρίες και κύριοι,
Εκ μέρους των εδώ αλλά και των αλλαχού συμμαθητών μου, θα μου επιτρέψετε να εκφράσω τη βαθιά μου ευγνωμοσύνη για την ευκαιρία να βρίσκομαι εδώ σε αυτόν εδώ τον χώρο όπου κυριαρχεί η παρουσία του συμμαθητού μας Στέλιου Παναγυφτόπουλου. Σε περιπτώσεις όπως αυτές, γνωρίζοντας εκ των έσω το ίδιο το πρόσωπο, τις συνθήκες του ατυχήματος, τις οικογενειακές επιπτώσεις αλλά και τον κοινωνικό αντίκτυπο στην τοπική κοινωνία είναι δύσκολο να διατυπώσει κάποιος τις σκέψεις του ακροβατώντας μεταξύ της αναπόφευκτης χρονικής αποστασιοποίησης και της συναισθηματικής δραματοποίησης, και για το λόγο αυτό θα ζητήσω την κατανόησή σας για αυτή την ακροβασία.
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ, 32 ολόκληρα χρόνια μετά, όχι ως μέρος μιας εθιμοτυπικής διαδικασίας, ούτε για να θρηνήσουμε με δάκρυα στα μάτια, άλλωστε ο θρήνος της ψυχής και της καρδιάς πρωτίστως των οικείων, είναι πάντα εκεί ως διαχρονικό βίωμα, κυρίαρχος, βουβός. Ο λόγος της εδώ παρουσίας μας είναι για να καταδείξει ότι ανεξαρτήτως του προϊόντος χρόνου, πριν, τώρα, μελλοντικά, ο Στέλιος, ο φίλος, ο ες αεί συμμαθητής, παραμένει στη καρδιά και τη ψυχή μας ως ο αδελφός που έπεσε, εν όπλοις. Αυτός που συνάντησε την ειμαρμένη για να πάρει του χάρου το φιλί μέσα στο αεροπλάνο, μια μέρα γιορτής, μέρα χαράς, τη μέρα που γιορτάζει η Πολεμική Αεροπορία. [Μια φαινομενική φαινομενική αντίφαση για την πραγματικότητα της ΠΑ].
Όμως μέσα από την απερίγραπτη οδύνη που είχε και έχει αυτή η απώλεια, σήμερα ας κρατήσουμε κάποιες νοηματοδοτήσεις που απορρέουν από αυτή. Φιλοσοφικές νοηματοδοτήσεις που έχουν να κάνουν με την επιλογή ανάληψης κινδύνου έναντι της ίδιας της φυσικής ύπαρξης υπέρ ενός υπέρτατου ιδανικού, αυτό της υπηρέτησης της πατρογονικής μητρώας και πατρώας γης. Τι είναι αυτό που οδηγεί άραγε έναν άνθρωπο στο άνθος της νιότης και των ονείρων του να αυτοπεριοριστεί μέσα σε ένα απαιτητικό και αυστηρό πλαίσιο, όπως είναι αυτό της καθημερινής πραγματικότητας της Πολεμικής Αεροπορίας και ακόμα περισσότερο σ’ αυτόν τον υπέροχο, καθαγιασμένο, μυσταγωγικό κόσμο μιας Μοίρας μαχητικών αεροσκαφών που κάποιοι είχαμε την ευλογία να κοινωνήσουμε. Θεωρώ ότι δεν απέχει από την πραγματικότητα ότι αυτό, είναι πρωτίστως ο ατομικός υψηλών ιδανικών αξιακός κώδικας για αυτοθυσία και δια μέσου αυτών, η οδός για την πνευματική ατομική ανέλιξη και εξύψωση. Ο Στέλιος, για όλους εμάς που τον γνωρίσαμε, ενσάρκωνε όλα αυτά. Ευγενής εκ φύσεως, φιλομαθής, χαρισματικός αεροπόρος, αξιοπρεπής και μειλίχιος στον υπέρτατο βαθμό ακόμα και σε δύσκολες περιστάσεις, δεν είναι τυχαίο ότι βρισκόταν στην κορυφή της ακαδημαϊκής, στρατιωτικής και πτητικής ιεραρχίας της Σειράς μας, των αποφοίτων του 1988.
Είναι ευχής έργο ότι ανάμεσα στις τάξεις της Πολεμικής Αεροπορίας υπηρετεί ο Παναγιώτης, ένας άξιος συνεχιστής του ονόματος, της προσωπικότητας και χαρισμάτων του πατέρα του, διαπαιδαγωγούμενος και ανατρεφόμενος από την πανάξια μητέρα του, στην οποία αρμόζει η μεγαλύτερη τιμή.
Κάποιες φορές, τόσο ανάμεσα σε αυτούς που υπηρετούν όσο και σε αυτούς που έχουμε ήδη αφυπηρετήσει, αναδύεται αυτό το ανθρώπινο και φυσιολογικό ερώτημα. Πως αξιολογείται άραγε η απώλεια μιας ζωής για έννοιες όπως πατρίδα, καθήκον, ανιδιοτελής προσφορά, ιστορική συνέχεια; Πολύ περισσότερο αν λαμβάνονται υπόψη επιβαλλόμενα αφηγήματα της σύγχρονης πραγματικότητας που ακόμα κι αν δεν ομολογούνται πάντα δια βοής, εντούτοις είναι αντιληπτά, υπαρκτά και σίγουρα αντίθετα με τις προηγούμενες φιλοσοφικές νοηματοδοτήσεις. Αφηγήματα, που προτάσσουν το Φοϋδικό Εγώ της αρχής της ηδονής και αποκλειστικής ευχαρίστησης, έναντι του Υπερεγώ, αυτό της ηθικής φωνής και της συνείδησης του ατόμου.
Γι’ αυτή ακριβώς την ηθική φωνή και συνείδηση βρισκόμαστε σήμερα εδώ, στο σημειολογικό αυτό σημείο της ανατολικής εσχατιάς της πατρίδας μας, ώστε να τιμήσουμε και αναδείξουμε μέσω του τραγικού αλλά ανυψωτικού παραδείγματος του Στέλιου, την αυτονόητη και μόνη απάντηση ότι αυτές οι αρχές και τα υψηλά ιδανικά μεταμορφώνουν ένα έμβυο ον σε άνθρωπο και όχι μόνο τα υλικά και φθαρτά, αναγκαία μεν, αλλά όχι ικανά.
Αυτή η ηθική φωνή και συνείδηση είναι που οδηγεί τόσα χρόνια τώρα την τοπική κοινωνία και φορείς όπως ο Σύνδεσμος Εφέδρων Νομού Χίου, να διατηρούν το καντήλι της μνήμης και του παραδείγματος του Στέλιου αναμμένο. Αυτή η ίδια φωνή και συνείδηση είναι που οδηγεί αυτήν εδώ την ευγενική και πατριωτική χορηγία της προτομής του Στέλιου, ως υπενθύμιση του ρόλου του ως ακοίμητου φύλακα-άγγελου, προς όλες τις κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης και της συγκεκριμένης.
Ας είναι αυτή η προτομή και αυτό το μνημείο του Στέλιου μια ζωογόνα υπενθύμιση ότι όλοι εμείς που αποτελούμε τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία δεν είμαστε ιδιοκτήτες αυτού του τόπου, του πολιτισμού του, της ιστορίας και του μέλλοντός του, αλλά ταπεινοί θεματοφύλακες του χρέους που έχουμε χρέος σ’ όσους ήρθαν, πέρασαν, θα ’ρθουν, θα περάσουν, κατά τον Κωστή Παλαμά. Αυτό ακριβώς ήταν ο Στέλιος με το Μολών Λαβέ της 342 Μοίρας στο στήθος, ένας σεμνός θεματοφύλακας των αξιών της χώρας μας. Ας προσπαθήσουμε να ενδοσκοπήσουμε μέσα μας και να αναρωτηθούμε για το τι θα θέλαμε να μας μνημονεύουν αυτοί που θα ’ρθουν, θα περάσουν. Για το αν θα θέλαμε να έχουμε ταυτιστεί με αυτή τη γκρίζα πραγματικότητα που δημιουργήσαμε και βιώνουμε. Μια πραγματικότητα εικονικής υλικής ευμάρειας αλλά ταυτόχρονα αξιακής απαξίωσης ή με αυτό εδώ το φωτεινό και ακτινοβολούν χρυσό της προτομής του Στέλιου που να φωτίζει τις καρδιές και τις ψυχές μας και να δίνει ελπίδα, συλλογική προοπτική και ατομική ανύψωση.
Η μαγιά για αυτό το λευκό υπάρχει όπως είδαμε μόλις χθες στα υγρά μάτια της φύλακα της Νέας Μονής όταν μιλούσε για τη παρακαταθήκη ιστορίας και πολιτισμού που έτυχε να διακονεί αλλά και για τον ίδιο τον Στέλιο. Υπάρχει στα μυαλό του νέου μηχανικού επιστήμονα που θέλει να αφήσει πίσω του αυτή τη γκρίζα πραγματικότητα και να δοκιμάσει τη περπατησιά του στο κενό του διαστήματος, υπάρχει στο αυθόρμητο ανέμισμα της σημαίας του μικρού πιτσιρικά στην μεθαυριανή σας παρέλαση, πριν μια στρεβλή μεταμοντέρνα εκπαιδευτική και κοινωνική αντίληψη προσπαθήσει να ευνουχήσει.
Ας αφήσουμε λοιπόν αυτή τη μαγιά να ζυμωθεί κι ας κάνουμε αυτό το ενδοσκοπικό ερώτημα να αποτελεί το ιερότερο και καλύτερο μνημόσυνο για τον Στέλιο και όλων όσων άλλων κατέβαλαν το ύψιστο τίμημα. Ας το κάνουμε γι’ αυτούς που ήρθαν, πέρασαν, θα ’ρθουν, θα περάσουν. Τότε θα είναι σίγουρο ότι η θυσία του φίλου και συμμαθητού δεν έχει πάει χαμένη, αλλά έχει ποτίσει με υγιείς και δημιουργικές αντιλήψεις μια Ελλάδα που στέκεται ως Χώρα και όχι ως χώρος, μια Χώρα για την οποία θα μπορεί κάποιος στο μέλλον να αναφέρει το όνομά της με υπερηφάνεια ως παράδειγμα αρχών, υψηλών ιδανικών και δικαιοσύνης και όχι για το αντίθετο.
Φίλε και συμμαθητή Στέλιο, σε ευχαριστούμε και σε τιμούμε για την προσφορά σου, συνεχίσεις να ζεις στις καρδιές μας και στα πρόσωπα των οικείων σου, για αυτούς που ήρθαν και γι΄ αυτούς που θα περάσουν.
Αθάνατος.