Ο Δημοτικός Κήπος της Χίου άλλαξε όψη. Ανανεώθηκε, ομόρφυνε, απέκτησε και πάλι τη ζωντάνια που του αξίζει και σήμερα αποτελεί έναν χώρο αναψυχής και περιπάτου που πολλοί συμπολίτες μας χαίρονται και καμαρώνουν. Ένας δημόσιος χώρος πρασίνου, μια ανάσα μέσα στην πόλη, ένας τόπος συνάντησης και ξεκούρασης, είναι πολύτιμος για την καθημερινότητα των ανθρώπων της. Όταν, μάλιστα, η φροντίδα του συνοδεύεται από αισθητική αναβάθμιση, η χαρά είναι ακόμη μεγαλύτερη. Αρκεί να τον φροντίζουμε, Δημοτική Αρχή και κάτοικοι!!
Ωστόσο, μέσα σε αυτή τη νέα, όμορφη εικόνα του Κήπου, υπάρχει μια γωνιά που μοιάζει να έχει ξεχαστεί. Μια γωνιά που δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τη λάμψη των καινούριων διαμορφώσεων, αλλά διαθέτει κάτι πολύ σημαντικότερο: τη μνήμη και την ιστορία. Είναι τα ερείπια του ιστορικού ναού του Αγίου Βασιλείου των Πετροκοκκίνων, ενός μνημείου που, παρά τη σημερινή εγκατάλειψή του, εξακολουθεί να αποτελεί ένα ζωντανό τεκμήριο της μακραίωνης ιστορικής και εκκλησιαστικής διαδρομής της Χίου.
Είχαμε επισημάνει και παλαιότερα την ανάγκη να συμπεριληφθεί ο ναός αυτός στον σχεδιασμό της ανανέωσης του Δημοτικού Κήπου. Τότε οι εργασίες βρίσκονταν ακόμη σε εξέλιξη και υπήρχε η προσδοκία ότι η ευρύτερη φροντίδα του χώρου θα έδινε την ευκαιρία να αντιμετωπιστεί με τον πρέποντα σεβασμό και αυτό το ιστορικό κατάλοιπο. Σήμερα, που ο Κήπος έχει πλέον ανανεωθεί η αντίθεση γίνεται ακόμη πιο εμφανής. Δίπλα στην ομορφιά, η εγκατάλειψη. Δίπλα στη φροντίδα, η αδιαφορία. Δίπλα στον χώρο που αναδεικνύεται, το μνημείο που παραμένει παραπεταμένο.
Και όμως, ο Άγιος Βασίλειος των Πετροκοκκίνων δεν είναι απλώς μερικές παλιές πέτρες που έμειναν όρθιες από το πέρασμα του χρόνου. Είναι ένα κεφάλαιο της ιστορίας του τόπου μας. Ο ναός συνδέεται με την οικογένεια των Πετροκοκκίνων και τη μακραίωνη παρουσία της στη Χίο, ενώ η ιστορική του διαδρομή συνδέεται με την εκκλησιαστική ζωή του νησιού και ιδιαίτερα με την ενορία του Αγίου Ιακώβου. Το γεγονός, μάλιστα, ότι υπήρξε κάποτε ο Μητροπολιτικός ναός της Χίου αλλά και χώρος εκπαίδευσης, όπως αναφέρει η εντοιχισμένη μαρμάρινη πλάκα, προσδίδει στον ναό ιδιαίτερη βαρύτητα και καθιστά την προστασία του υπόθεση ευρύτερης ιστορικής και πνευματικής ευθύνης.
Οι αιώνες, οι ιστορικές περιπέτειες, οι αλλαγές στην πόλη και η φθορά του χρόνου μπορεί να άφησαν από τον ναό μόνο ερείπια. Αυτό, όμως, δεν μειώνει την αξία του. Αντιθέτως, την καθιστά ακόμη πιο επιτακτική. Γιατί τα μνημεία δεν έχουν αξία μόνο όταν διατηρούν την αρχική τους μορφή, όταν οι θόλοι τους στέκουν ακέραιοι και οι τοίχοι τους υψώνονται επιβλητικοί. Έχουν αξία και όταν σώζονται αποσπασματικά, εφόσον μέσα από αυτά μπορούμε να ανασυνθέσουμε όψεις του παρελθόντος και να κατανοήσουμε καλύτερα την πορεία του τόπου μας.
Η αναφορά, προς κάθε κατεύθυνση, του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη μας για την ανάγκη ανάδειξης του ιστορικού αυτού ναού, αλλά και η προτροπή του για συνεχή δημόσια προβολή του θέματος, ενισχύει την πεποίθησή μας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο ορισμένους ευαισθητοποιημένους πολίτες. Αφορά την τοπική κοινωνία συνολικά, την Εκκλησία, τους θεσμούς και όλους όσοι έχουν την ευθύνη προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και, βεβαίως, όσους έχουν την ευθύνη της διαχείρισης του δημόσιου χώρου. Η συνεργασία τους μπορεί να οδηγήσει σε ένα αποτέλεσμα αντάξιο της ιστορίας του μνημείου και της πολιτιστικής ταυτότητας της Χίου. Και η σημερινή κατάσταση δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η συνεχής φθορά των ερειπίων, η βλάστηση που έχει κατακλύσει τον χώρο και, κυρίως, η κατεστραμμένη και επικίνδυνη περίφραξη δεν συνιστούν απλώς μια αισθητική παραφωνία. Δημιουργούν ζητήματα προστασίας του ίδιου του μνημείου, αλλά και ασφάλειας για τους ανθρώπους που κινούνται στον Δημοτικό Κήπο.
Ο κ. Δήμαρχος είχε δημόσια ανακοινώσει ότι θα υπάρξει φροντίδα ώστε να συνταχθεί η αναγκαία μελέτη σε συνεργασία με την αρμόδια Αρχαιολογική Υπηρεσία. Είχε λεχθεί τότε ότι άμεσα θα διατεθεί το ποσό των 15.000 ευρώ για την μελέτη. Εδώ χρειάζεται η ουσιαστική παρέμβαση της αρμόδιας Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, η οποία με το ενδιαφέρον που την διακρίνει είχε, τότε, αναφέρει μετά τις δηλώσεις του κ. Δημάρχου, ότι μπορεί να συμβάλει στην προώθηση του θέματος. Με επιστημονική γνώση, μελέτη και τον απαιτούμενο σεβασμό στις αρχές της προστασίας των μνημείων, όπως οι ίδιοι πολύ καλά γνωρίζουν, θα πρέπει άμεσα να εξεταστούν όλες οι δυνατότητες ανάδειξης του μνημείου. Η Χίος έχει κάθε λόγο να υπερηφανεύεται για την ιστορία της. Η υπερηφάνεια, όμως, δεν καταδεικνύεται μόνο με λόγια, επετείους και αναφορές στο ένδοξο παρελθόν. Αποδεικνύεται κυρίως με τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τα υλικά ίχνη του, ακόμη κι όταν αυτά είναι ταπεινά, πληγωμένα και σχεδόν λησμονημένα.
Ο Άγιος Βασίλειος των Πετροκοκκίνων δεν ζητά να ξαναγίνει αυτό που ήταν. Ζητά να πάψει να αντιμετωπίζεται σαν να μην υπήρξε ποτέ. Ζητά την προσοχή μας, την επιστημονική φροντίδα και τον σεβασμό που αρμόζει σε έναν τόπο όπου η ιστορία της Χίου άφησε το αποτύπωμά της. Γιατί ένας τόπος που τιμά την Ιστορία του δεν φροντίζει μόνο όσα λάμπουν σήμερα. Προστατεύει και όσα, μέσα στη σιωπή των ερειπίων τους, εξακολουθούν να μιλούν για το χθες και να διδάσκουν το αύριο.
Ο Άγιος Βασίλειος των Πετροκοκκίνων δεν είναι ένα σωριασμένο ερείπιο. Είναι η Ιστορία μας!
