Χίος, Παρασκευή 24 Ιανουαρίου

Η Ιατρική στην Αρχαιότητα

Παρ, 01/11/2019 - 18:21

 

Ήταν φαίνεται γραμμένο προτού κλείσω τα μάτια μου να το ειδώ κι αυτό: ένα πελώριο και πανέμορφο βιβλίο (22x29) πολυτελούς εκδόσεως με τίτλο «Αρχαίοι Έλληνες Ιατροί», γραμμένο από μη Ιατρό (Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος: Πολιτικός Μηχανικός, Αρχιτέκτων, Αρχαιολόγος, Γλωσσολόγος, Ιστορικός), όπου με αφάνταστες λεπτομέρειες περιγράφει το βίο και τα επιτεύγματα 555 (ναι, πεντακοσίων πενήντα πέντε) αρχαίων προγόνων μας που εξασκούσαν το ιατρικό επάγγελμα[1].

Το όλο έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΙΑΣΩ (τη γνωστή Πολυκλινική) το 1998, γι’αυτό και το προλογίζουν στελέχη του. Το βρήκα τελείως τυχαίως καθώς τακτοποιούσα τη βιβλιοθήκη μου, και διαβάζω την αφιέρωση του συγγραφέα με ημερομηνία 24/3/2001: «Στον εκλεκτόν ιατρόν Αναστάσιον Τριπολίτην, άξιον συνεχιστήν του έργου των Αρχαίων Ελλήνων Ιατρών – Υπογραφή»! Εγώ ομολογώ πώς δεν θυμάμαι πού και πώς το απέκτησα, και πιθανώς είναι δώρο (φακελάκι;) κάποιου που ήθελε έτσι να μου δείξει την ευγνωμοσύνη του[2]!... Επαναλαμβάνω ότι η στήριξη ήταν από το ΙΑΣΩ γι’αυτό ο Πρόλογος είναι γραμμένος από στελέχη του, τον νυν και τον τέως Πρόεδρό του (αναφέρομαι πάντα στο 2001).

Στην Εισαγωγή λοιπόν που είναι γραμμένη βέβαια από τον συγγραφέα του έργου, διαβάζω και θαυμάζω, ότι από τους 100 ιατρικούς όρους οι 60 παγκοσμίως είναι Ελληνικής προέλευσης, οι 20 έχουν Λατινική προέλευση, και μόνον οι 20 περίπου ανήκουν στην τοπική γλώσσα, τα δε φάρμακα στην πλειονότητά τους ήταν προϊόντα των Ελλήνων φαρμακολόγων-ιατρών, τουλάχιστον μέχρι τον 19ο αιώνα οπότε η αναπτυχθείσα εν τω μεταξύ οργανική χημεία περιόρισε τον αριθμό τους.

Στα πανεπιστήμια της Ευρώπης και της Αμερικής τα πολυάριθμα συγγράμματα (χειρόγραφα ή κώδικες των Αρχαίων προγόνων μας) βοήθησαν στη μελέτη της ιατρικής και της φαρμακευτικής επιστήμης.

Η Ελληνική Ιατρική κυριαρχεί κυρίως μετά τον 6ο αιώνα π.Χ. και εμφανίζει κατά την Ελληνιστική Περίοδο νέα άνθιση που συνεχίζεται και καθ’όλη τη διάρκεια της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι όλοι σχεδόν οι γιατροί της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, και ιδιαίτερα όσοι ζούσαν στη Ρώμη, ήταν Έλληνες! Όταν ο Βασιλεύς των Περσών, Αρταξέρξης, κάλεσε τον Ιπποκράτη να αναλάβει καθήκοντα ιατρού του ιδίου και της βασιλικής αυλής έναντι μυθώδους αμοιβής, ο Ιπποκράτης ηρνήθη και απήντησε: «Αρνούμαι να προσφέρω τις υπηρεσίες μου σε βάρβαρους εχθρούς των Ελλήνων»!

Αργότερα, επί Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, συνεχίστηκε η Ελληνική Ιατρική, και τα νοσοκομεία όπου γης έγιναν με πρότυπα τα αρχαία Ασκληπιεία! Με την πτώση της Κωνσταντινουπόλεως το 1453, οι ξεριζωμένοι ιατροί καταφεύγουν στη Δύση όπου με τις γνώσεις τους, τα συγγράμματά τους και τους πολύτιμους χειρόγραφους ιατρικούς κώδικες, έδωσαν νέα ώθηση στην ιατρική επιστήμη.

Εις το βιβλίο οι ιατροί κατανέμονται με «αλφαβητικόν πίνακα ονομάτων» καθώς και με «πίνακα ονομάτων κατά γνωστικό αντικείμενο» (κάτι σαν τη σημερινή ειδικότητα των ιατρών). Σε άλλο αλφαβητικό πίνακα αναφέρονται οι τόποι καταγωγής των ιατρών. Να σημειωθεί εδώ ότι με τον όρο «Ελλάς» δεν εννοούμαι τη σημερινή μικρή (συρρικνωθείσα) Ελλάδα, αλλά όλη την περιοχή της Μεσογείου με τις 2.500 Ελληνικές πόλεις. Μόνο στην Αίγυπτο υπήρχαν 85 (γνωστές) Ελληνικές πόλεις και στον Εύξεινο Πόντο περί τις 250(!!!)[3]. Ελληνικές πόλεις υπήρχαν μέχρι και στην Ινδία. Οι Έλληνες ιατροί εθεράπευαν, χειρουργούσαν, εδίδασκαν, συνέγραφαν! Βέβαια υπήρχαν και μεγάλα ιατρικά κέντρα, π.χ. στην Αλεξάνδρεια, στη Ρώμη, στο Βυζάντιο, στην Αθήνα, στην Πέργαμο, στην Αντιόχεια, στη Λαοδίκεια, στον Τάραντα, στη Σμύρνη, στην Έφεσο, αλλά και στο μικρό νησάκι την πατρίδα του Ιπποκράτη, την Κω.

Σε ιδιαίτερο κατάλογο περιλαμβάνονται τα ονόματα των γυναικών-ιατρών, οι οποίες μέχρι κάποια εποχή εξασκούσαν το επάγγελμα του ιατρού παρανόμως, διότι απηγορεύετο οι γυναίκες και οι δούλοι να γίνονται γιατροί. Ακόμα πρέπει να τονιστεί ότι κάποιοι γιατροί ήταν και φαρμακοποιοί, και κάποιοι άλλοι και κτηνίατροι!

Εδώ αξίζει να αναφερθεί το πώς το επάγγελμα[4] του ιατρού νομιμοποιήθηκε και για τις γυναίκες. Υπήρξε, λοιπόν, τον 4ο αιώνα π.Χ. κάποια κυρία στην Αθήνα με το όνομα Αγνοδίκη. Ήταν μαθήτρια του Ηροφίλου και ειδικεύτηκε στη γυναικολογία, και ιδού γιατί (αντιγράφω από τη σελ. 23 του βιβλίου):

«Σύμφωνα με τον τότε ισχύοντα νόμο απαγορευόταν η εξάσκηση του ιατρικού επαγγέλματος από γυναίκες και από δούλους. Επειδή πολλές γυναίκες ασθενείς ή επίτοκοι δεν ήθελαν, από ντροπή, να καλέσουν άνδρες ιατρούς, επέθαιναν. Βλέποντας την κατάσταση αυτή η Αγνοδίκη φόρεσε ανδρικά ενδύματα και παρακολούθησε τις παραδόσεις της ιατρικής σχολής του Ηροφίλου. Άρχισε να εξασκεί το επάγγελμα, εμπιστευόταν το μυστικό της στις ασθενείς της και εσημείωσε μεγάλες επιτυχίες. Οι άνδρες συνάδελφοί της, νομίζοντας πάντοτε ότι ήταν άνδρας, την κατηγόρησαν, πιθανώς λόγω του μεγάλου ανταγωνισμού, ότι είχε συνάψει σχέσεις με τις πελάτισσές της.

Στο δικαστήριο η Αγνοδίκη αναγκάσθηκε να αποκαλύψει το φύλο της και αθωώθηκε, κατηγορήθηκε όμως στη συνέχεια για παράβαση του νόμου περί ασκήσεως του ιατρικού επαγγέλματος, αφού ήταν γυναίκα. Στη δεύτερη δίκη, που έμεινε στην ιστορία, η Αγνοδίκη με άριστους δικηγόρους υπερασπίσεως, επέτυχε όχι μόνο την αθώωσή της, αλλά και την αναθεώρηση του νόμου. Από τότε επετράπη στις γυναίκες να σπουδάζουν ιατρική και να ασκούν το ιατρικό επάγγελμα».

Εφόσον περιγράψαμε και τη νομιμοποίηση των γυναικών ως ιατρών, αναφέρομε απλώς τον αριθμό τους. Ήταν όλες κι όλες 23 μέσα στο σύνολο των 555[5] αρχαίων Ελλήνων ιατρών!

Επειδή οι περισσότεροι από τους αναγνώστες γνωρίζουν την καταγωγή μου από τη Χίο, κι επειδή είμαι (ως εκ τούτου) Χιολάτρης, αναφέρω και τους τρεις διάσημους Χίους συναδέλφους μου: Αισχύνης ο Χίος, Αντιγένης ο Χίος και Εύδημος ο Χίος. Άλλοι τόσοι υπήρξαν στη Σάμο και 2 υπήρξαν στη Λέσβο-Μυτιλήνη. Η Κρήτη έβγαλε 6 διάσημους ιατρούς, η Κύπρος 3, η Κως 50(!) και η μικρή Κέα 5. Στη δε Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου ήκμασαν περί τους 60 Έλληνες ιατροί!

Τώρα, ως ιατρός (και όχι ως απλός αναγνώστης κάποιου συγγράμματος) μπορώ να βεβαιώσω, ότι ένα μεγάλο μέρος των νοσημάτων είναι ψυχοσωματικά[6], δηλ. ότι παράλληλα με τη φαρμακευτική αγωγή ή/και τη χειρουργική θεραπεία, πρέπει ο ιατρός να διαθέτει κάποιο χρόνο ούτως ώστε να συζητάει με το ασθενή και να προσπαθεί να τον πείσει για το τι πρέπει να κάνει και τι να αποφεύγει. Αυτά που αναφέροντο από τους παλαιότερους ως μαγεία δεν ήταν παρά ένα είδος πειθούς, ένα είδος αυθυποβολής. Βέβαια δεν είναι σωστό να φθάσομε στο άλλο άκρο και να τους θεωρούμε όλους «κατά φαντασίαν» ασθενείς ή και ψυχασθενείς!

 

Αγαπητοί Αναγνώστες,

Πρέπει να είμεθα υπερήφανοι για το γεγονός ότι ΟΛΟΙ οι πατέρες της Ιατρικής ήσαν ΕΛΛΗΝΕΣ.

Εύχομαι να έχετε την Υγεία σας κι εμείς οι γιατροί να είμαστε αχρείαστοι.

 

 

Πάντα με ΑΓΑΠΗ,

 

 

Αναστ. Ι. Τριπολίτης

Ιατρός

 

 

 

 

Υ.Γ.: Εντύπωση – πλην των άλλων – μου έκανε το γεγονός ότι η Κως «έβγαλε» 50 (πενήντα) επώνυμους ιατρούς λόγω προφανώς του Ιπποκράτη και της Σχολής του!... Επίσης στη σελ. 508 μαθαίνω ότι το άμυλο είναι σιτάρι χωρίς άλεσμα(;), ά-μυλον, και ότι ο μύλος (η μύλη) εφευρέθηκε στην πατρίδα μου τη Χίο(!). Δεν λέει όμως ο συγγραφέας ποιος μύλος και πότε, διότι είναι γνωστόν ότι ο τροχός εφευρέθηκε στη Μεσοποταμία 5.500 χρόνια π.Χ.(!).

 

Ακολουθεί Παράρτημα: Περί Ιπποκράτους.

 

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Περί Ιπποκράτους του Κώου (ο Β΄, ο Μέγας)

 

 

Θεωρώ χρέος μου να αφιερώσω λίγο περισσότερο χώρο και χρόνο στον Πατέρα της Ιατρικής (και δεν είναι υπερβολή), τον Ιπποκράτη τον Κώο, ο οποίος πλην της διδασκαλίας του περί της Ιατρικής, μας παρέδωσε και τον ομώνυμο όρκο τον οποίο, τα τελευταία ιδίως χρόνια, δεν τον πολυθυμόμαστε (όλοι μας!...).

Στην πραγματικότητα αντιγράφω μερικά στοιχεία από τις 50 περίπου σελίδες (από σελ. 233 έως σελ. 282) που του αφιερώνει ο εκλεκτός ερευνητής-συγγραφεύς κ. Γ. Γεωργακόπουλος στο πανέμορφο βιβλίο του:

 

Γιός του ιατρού Ασκληπιάδου Ηρακλείδου και της μαίας Φαιναρέτης. Υπήρξε 19ος απόγονος του Ηρακλέους από τη μητέρα του (Σωρανός). Γεννήθηκε στην Κω την 27η του μηνός Αγριανίου, κατά το Κωανόν ημερολόγιο (Απριλίου), το πρώτο έτος της 80ης Ολυμπιάδος (460 π.Χ.).

Μαθητής του παππού του ιατρού Ιπποκράτους, του πατέρα του και του Μαλίσσου στην ιατρική επιστήμη. Διδάσκεται ρητορική από τον Γοργία τον Λεοντίνο, κατά την παραμονή και των δύο στη Θεσσαλία, και φιλοσοφία από τον Δημόκριτο στα Άβδηρα, όπου ασκεί το ιατρικό επάγγελμα.

Ο βιογράφος του Σωρανός («Ιπποκράτους γένος και βίος κατά Σωρανόν») αναφέρει: «Ιπποκράτης γένει μεν ην Κώος, υιός Ηρακλείδα και Φαιναρέτης εις Ηρακλέα και Ασκληπιόν το γένος αναφέρων, αφ’ού μεν εικοστός αφ’ού δε εννεακαιδέκατος, μνημονεύει δε της γενεαλογίας αυτού Ερατοσθένης και Φερεκύδης και Απολλόδωρος και Άρειος ο Ταρσεύς· μαθητής δε γέγονεν Ηρακλείδα του ιδίου πατρός, είτα Ηροδίκου, κατά τινάς δε Γοργίου του Λεοντίνου ρήτορος φιλοσόφου δε Δημοκρίτου Αβδηρίτου, κατά δε τους Πελοποννησιακούς ήκμασε χρόνους γεννηθείς ως φήσιν, Ισχόμαχος εν τω πρώτω περί της Ιπποκράτους αιρέσεως κατά το πρώτον έτος της ογδοηκοστής Ολυμπιάδος ως δε Σωρανός ο Κώος ερευνήσας τα εν Κω γραμματοφυλακεία προστίθησι, μοναρχούντος Αγριάδα, μηνός Αγρανίου έβδομη και εικοστή...».

Στο «Περί επιδημιών Γ΄» σύγγραμμά του περιγράφει ονομαστικά ασθενείς του στην πόλη των Αβδήρων. Μελετά το έργο του διάσημου ιατρού Ηροδίκου, του όποιου τις θεραπευτικές μεθόδους σχολιάζει στο «Περί επιδημιών ΣΤ΄». Σπουδάζει στις ιατρικές σχολές της Κνίδου και της Κω. Μετά το τέλος των σπουδών του ταξιδεύει και παραμένει σε διάφορα μέρη κάνοντας μια περιοδεία πού διαρκεί 12 έτη. Επισκέπτεται τη Σμύρνη, την Πέργαμο και πολλές άλλες πόλεις της Μ. Ασίας. Διαπλέει τον Εύξεινο Πόντο, διασχίζει την Μαιώτιδα λίμνη και επισκέπτεται τις περιοχές της Σκυθίας. Περνάει τον ποταμό Φάσιν και γνωρίζει μέρη της Ασίας, αφού ο ποταμός αυτός εθεωρείτο το όριο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας. Αργότερα ταξιδεύει στην Αίγυπτο και από εκεί στη Θάσο, τη Μακεδονία και τη Θράκη.

Μαθαίνει πολλά από ανώνυμους δασκάλους της ιατρικής και από τη μελέτη των «πινακίδων», στις όποιες αναγράφονταν η θεραπεία και η δίαιτα των ασθενών. Οι σημειώσεις του, «εν χάρταις ή δελτίοις», σχετικά με την εμπειρία του από την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος στα διάφορα μέρη, αποτέλεσαν πολύτιμο στοιχείο για τη συγγραφή των βιβλίων του.

Ο βασιλεύς της Μακεδονίας Περδίκκας Β΄ τον καλεί, μαζί με τον επίσης διάσημο Ιατρό της εποχής Ευρυφώντα, για να τον θεραπεύσει από βαριά ασθένεια. Μεταβαίνει στα Άβδηρα της Θράκης για να βοηθήσει στην καταπολέμηση του λοιμού και θεραπεύει τον Δημόκριτο πού έπασχε από ψυχική νόσο. Όταν απεσταλμένοι των Ιλλυρίων και των Παιόνων τον προσκαλούν να αντιμετωπίσει την επιδημία που είχε παρουσιαστεί στις χώρες τους, τους διώχνει επειδή ήταν εχθροί των Ελλήνων. Όταν όμως σκέπτεται ότι η επιδημία μπορούσε να εξαπλωθεί στην Ελλάδα, που συνόρευε με τις χώρες αυτές, στέλνει τους βοηθούς του ιατρούς με οδηγίες για προληπτικά μέτρα. Ανάλογη είναι η στάση του όταν αρνείται να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον Βασιλέα των Περσών Αρταξέρξη, πού ήταν εχθρός της Ελλάδος. Αντίθετα βοηθάει πολύ τους Έλληνες διαφόρων περιοχών, όπως τους Αργείους τους Θεσσαλούς και τους Αθηναίους. Οι τελευταίοι τον ανταμείβουν ανακηρύσσοντάς τον Αθήναιον πολίτην, εγκρίνουν «την σίτισιν του ιδίου και των απογόνων του εις το Πρυτανείον, και τον μυούν, δεύτερον μετά τον Ηρακλέα, στα Ελευσίνια μυστήρια». Το ψήφισμα των Αθηναίων, με το όποιο εκφράζουν την ευγνωμοσύνη τους προς τον Ιπποκράτη για τις σημαντικές ιατρικές υπηρεσίες του κατά τη διάρκεια του λοιμού, έχει ως έξης:

ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΔΟΓΜΑ

«ΕΔΟΞΕ ΤΗ ΒΟΥΛΗ ΚΑΤΑ ΤΩ ΔΗΜΩ ΤΩΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ: ΕΠΕΙΔΗ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΚΩΟΣ ΙΑΤΡΟΣ ΥΠΑΡΧΩΝ ΚΑΙ ΓΕΓΟΝΩΣ ΑΠΟ ΑΣΚΛΗΠΙΟΥ ΜΕΓΑΛΗΝ ΕΥΝΟΙΑΝ ΜΕΤΑ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΕΝΔΕΚΕΙΚΤΑΙ ΤΟΙΣ ΕΛΛΗΣΙΝ, ΟΤΕ ΚΑΙ ΛΟΙΜΟΥ ΙΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΩΝ ΒΑΡΒΑΡΩΝ ΕΠΙ ΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ, ΚΑΤΑ ΤΟΠΟΥΣ ΑΠΟΣΤΕΙΛΑΣ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥ ΜΑΘΗΤΑΣ ΠΑΡΗΓΓΕΙΛΕ ΤΙΣΙ ΧΡΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑΙΣ ΧΡΩΜΕΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΩΣ ΔΙΑΦΕΥΞΑΣΘΑΙ ΤΟΝ ΕΠΙΟΝΤΑ ΛΟΙΜΟΝ, ΟΠΩΣ ΤΕ ΙΗΤΡΙΚΗ ΤΕΧΝΗ ΑΠΟΛΛΩΝΟΣ ΔΙΑΔΟΘΕΙΣΑ ΤΟΙΣ ΕΛΛΗΣΙΝ ΑΣΦΑΛΩΣ ΣΩΖΕΙ ΤΟΥΣ ΚΑΜΝΟΝΤΑΣ ΑΥΤΩΝ, ΕΞΕΛΩΚΕ ΔΕ ΚΑΙ ΞΥΓΓΡΑΨΑΣ ΑΦΘΟΝΩΣ ΤΑ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΗΤΡΙΚΗΣ ΤΕΧΝΗΣ, ΠΟΛΛΟΥΣ ΒΟΥΛΟΜΕΝΟΥΣ ΤΟΥΣ ΣΩΖΟΝΤΑΣ ΥΠΑΡΧΕΙΝ ΙΗΤΡΟΥΣ· ΤΟΥ ΤΕ ΠΕΡΣΩΝ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΜΕΤΑΠΕΜΠΟΜΕΝΟΥ ΑΥΤΩ ΕΠΙ ΤΙΜΑΙΣ ΤΑΙΣ ΚΑΤ’ΑΥΤΟΝ ΙΣΑΙΣ ΚΑΙ ΔΩΡΟΙΣ ΕΦ’ΟΙΣ ΑΝ ΑΥΤΟΣ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΑΙΡΕΙΤΑΙ, ΥΠΕΡΕΙΔΕ ΤΑΣ ΥΠΟΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΒΑΡΒΑΡΟΥ ΟΤΙ ΠΟΛΕΜΙΟΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΣ ΕΧΘΡΟΣ ΥΠΗΡΧΕΝ ΤΟΙΣ ΕΛΛΗΣΙΝ. ΟΠΩΣ ΟΥΝ Ο ΔΗΜΟΣ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΦΑΙΝΗΤΑΙ ΠΡΟΑΙΡΟΥΜΕΝΟΣ ΤΑ ΧΡΗΣΙΜΑ ΔΙΑ ΠΑΝΤΟΣ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΚΑΙ ΙΝΑ ΧΑΡΙΝ ΑΠΟΔΩ ΠΡΕΠΟΥΣΑΝ ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙ ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΕΥΕΡΓΕΤΗΜΑΤΏΝ, ΔΕΔΑΚΗΤΑΙ ΤΩ ΔΗΜΩ ΜΝΗΣΑΙ ΑΥΤΟΝ ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΘΑΠΕΡ ΗΡΑΚΛΕΑ ΤΟΝ ΔΙΟΣ ΚΑΙ ΣΤΕΦΑΝΩΣΑΙ ΑΥΤΟΝ ΣΤΕΦΑΝΩ ΧΡΥΣΩ ΑΠΟ ΧΡΥΣΩΝ ΧΙΛΙΩΝ· ΑΝΑΓΟΡΕΥΣΑΙ ΤΕ ΤΟΝ ΣΤΕΦΑΝΟΝ ΠΑΝΑΘΗΝΑΙΟΙΣ ΤΟΙΣ ΜΕΓΑΛΟΙΣ ΕΝ ΤΩ ΑΓΩΝΙ ΤΩ ΓΥΜΝΙΚΩ· ΚΑΙ ΕΞΕΙΝΑΙ ΠΑΣΙ ΚΩΩΝ ΠΑΣΙΝ ΕΦΗΒΕΥΕΙΝ ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ΚΑΘΑΠΕΡ ΠΑΙΣΙΝ ΑΘΗΝΑΙΩΝ ΕΠΕΙΔΗ ΠΕΡ Η ΠΑΤΡΙΣ ΑΥΤΩΝ ΑΝΔΡΑ ΤΟΙΟΥΤΟΝ ΕΓΕΝΝΗΣΕΝ· ΕΙΝΑΙ ΔΕ ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΕΙΑΝ ΚΑΙ ΣΙΤΙΣΙΝ ΕΝ ΠΡΥΤΑΝΕΙΩ ΔΙΑ ΒΙΟΥ».

Στις σελ. 236 και 237 καταγράφονται τα 57(!) συγγράμματα τα οποία έχει συγγράψει. Στις σελίδες δε 238 και 239 καταγράφεται ο όρκος του Ιπποκράτους εις την αρχαία γλώσσα και αποδίδεται από τον συγγραφέα και στην καθομιλουμένη:

 

 

 

Τελειώνοντας αναφέρω ότι μετά τον Μεγάλο Ιπποκράτη (τον Β΄) υπήρξαν άλλοι πέντε (5) επώνυμοι Ιατροί με το ίδιο όνομα Ιπποκράτης, με μεγάλη ιστορία έκαστος και «βαριά» βιογραφικά!...

Δεν αναφέρθηκα πουθενά στον Ασκληπιό διότι οι πρόγονοί μας τον είχαν θεοποιήσει και δεν μπορώ να ξεχωρίσω το μύθο από την πραγματικότητα. Αυτό που μου έκανε εντύπωση όμως είναι ότι ενώ ο μεν Ασκληπιός ήταν πολύτεκνος (με τη σύζυγό του Ηπιόνη – και αυτή ήτο ιατρός – απέκτησαν 6 τέκνα: δύο υιούς, τον Μαχάονα και τον Ποδαλείριο – βλ. Όμηρο –, καθώς και 4 θυγατέρες: την Πανάκεια, την Ιασώ, την Ακεσώ και την Υγεία), ο Ιπποκράτης αντιθέτως είχε μόνο μία θυγατέρα.

Για οικονομία χρόνου (και χώρου) δεν επεκτείνομαι ούτε στην ομιλία της κ. Αθηνάς Κ. Ζαχαρού-Λουτράρη στην «Ευρωκλάσικα» με συναφές θέμα, ούτε στο βιβλίο των κ.κ. Ιωάννου Αυγουστή και Κ.Γ. Παπαδόπουλου με τίτλο «Η Ιατρική του Ομήρου».

Ακολουθούν κάποιες φωτογραφίες από το πανέμορφο βιβλίο του κ. Κωνσταντίνου Γεωργακόπουλου.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

[1]     Στην πραγματικότητα η έρευνα και περιγραφή των «αρχαίων» ιατρών επεκτείνεται μέχρι και τον 6ο αιώνα μ.Χ.!...

[2]     Έχω ξαναγράψει κι όποιος θέλει το πιστεύει: «φακελάκι» σε χρήμα δεν πήρα από κανέναν (ή τουλάχιστον δεν ζήτησα ποτέ), αλλά εις είδος «φακελάκια» είχα άφθονα, από φθηνά προϊόντα (π.χ. χόρτα) μέχρι ακριβά είδη (π.χ. το βιβλίο αυτό)!

[3]     Πρόσφατα (Οκτ. 2019) εορτάσαμε την «Ημέρα των Ποντίων Αδελφών μας».

[4]     Δεν αναφέρω τον όρο «λειτούργημα» διότι και οι ιατροί της αρχαίας Ελλάδας είχαν τις ανάγκες τους κι έπρεπε να επιβιώσουν κι αυτοί και οι οικογένειές τους!... Βέβαια… «μέτρον άριστον»(!...).

[5]     Στην πραγματικότητα ο συγγραφεύς επεκτείνει την έρευνά του μέχρι και τον 6ο αιώνα μ.Χ.

[6]     Δεν αναφέρομαι βέβαια στα λοιμώδη νοσήματα, ούτε στον καρκίνο, ούτε στα διαγνωσθέντα ψυχικά νοσήματα!...

Άλλες απόψεις: Του Αναστ. Ι. Τριπολίτη