Επίκαιρες σκέψεις και φαινομενικές ουτοπίες

Κυρ, 08/05/2022 - 18:21

Μην εξανίστασθε! Δεν είμαι παπάς ούτε...Πάπας που κατέχει το αλάθητο και έχει τη δύναμη να  συμβουλεύει από καθέδρας τούς πιστούς τί να κάνουν και τί να αποφεύγουν. Απλά αναφέρομαι- και προσπαθώ να αναλύσω - ένα σκίτσο τού ΑRΚΑ στο Facebook που μας λέει: “Συμβουλεύω τους απαισιόδοξους να αρχίσουν να σκέπτονται θετικά και τους αισιόδοξους να αρχίσουν να σκέπτονται”. Πάνω σ’ αυτό λοιπόν θα προσπαθήσω να γράψω λίγες σκέψεις για τη σημερινή παγκόσμια κρίση και να πω, πως η απαισιοδοξία που κυριαρχεί στους λαούς τής Ευρώπης και όχι μόνο, πρέπει να μας κάνει εκτός από το να σκεφτόμαστε να “κρατούμε μικρό καλάθι” απέναντι σ’ αυτά που μας λένε ή μας τάζουν οι λεγόμενοι σύμμαχοι, γιατί όταν βλέπουμε το...φίδι εμείς δεν πρέπει να ψάχνουμε από πού πέρασε, αλλά να σκεφτούμε πως θα το αντιμετωπίσουμε έχοντας στο μυαλό μας το μέλλον. Ακούμε πολλές φορές “εγώ θέλω να βλέπω το ποτήρι μισογεμάτο” πλάνη! γιατί τη χάσαμε αυτή την ικανότητα και το ποτήρι είναι “μισοάδειο” και συνεχώς το γεμίζουμε με ψέματα με τα οποία προσπαθούμε να ξεδιψάσουμε. Και δυστυχώς, αν και ο άνθρωπος ψάχνει να βρει νερό στο φεγγάρι, κάποιοι προσπαθούν να του στερήσουν τη ζείδωρη δύναμη τής επίγειας ζωής και μέσω των πολέμων (φανερών και κρυφών) προσδιορίζουν το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων.

Πόλεμος δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε, δηλ. ανάμεσα στους λαούς και τα έθνη, αλλά και ανάμεσα στις τάξεις, ανάμεσα στα φύλα και στα άτομα. Απλώς αυτό που βλέπουμε είναι η ορατή πλευρά του. Επομένως η όποια ομαλή πορεία τού ανθρώπου βρίσκεται στη

γνώση, δηλ. στην ικανότητα τού ανθρώπου να σκέφτεται και να ενεργεί βάσει συλλογισμών. Αυτό θα τον βοηθήσει να αντιληφθεί το “τι και το πώς” για να μπορέσει αν όχι να το γεμίσει, τουλάχιστο να καταλάβει με τί είναι γεμάτο το ποτήρι τής Ιστορίας και να δει τα πράγματα μακρυά από τις δεισιδαιμονίες την εγωιστική σκληρότητα και την ανθρώπινη βαρβαρότητα. Μόνο έστι μπορεί να δημιουργηθεί χώρος που θα στηρίξει την όποια ελπίδα. Δυστυχώς όμως η βαρβαρότητα και τα συμφέροντα χαρακτηρίζουν την ανθρώπινη ιστορία. Εντούτοις, και η γνώση αυτή είναι καναλιζαρισμένη με τέχνη για να σκεπάσει την επικρατούσα φρίκη τής οδυνηρής αλήθειας, γιατί η προπαγάνδα και ο  φόβος δημιουργεί κλίμα απογοήτευσης καθώς τα περιθώρια διαφορετικής γνώμης είναι ελάχιστα. Έτσι σε κάθε σκεπτόμενο δημιουργείται πνεύμα απαισιοδοξίας, που κατά τον Γάλλο φιλόσοφό αυτή είναι θέμα διάθεσης, ενώ η αισιοδοξία είναι θέμα θέλησης. Δυστυχώς σήμερα με όσα συμβαίνουν, το να είναι κανείς αισιόδοξος, σημαίνει ότι είναι ανόητος για να πιστεύει ότι τα καλύτερα θα συμβούν στο μέλλον. Με βάση τα παραπάνω τίθεται το ερώτημα· αισιοδοξία; ή ρεαλισμός; Δυστυχώς - και με βάση τα σημερινά δεδομένα – αισιοδοξία είναι μάταιη  προσπάθεια συγκάλυψης τού πόνου. Ενώ ρεαλισμός (realismus) πλησιάζει την αντικειμενικότητα και την ωμή αλήθεια. Ωστόσο είναι παράλογο να πιστέψει κανείς πως τα δεινά που πλήττουν τους ανθρώπους είναι “μέσα στη ζωή” γιατί “πάντα ματαιότης τα ανθρώπινα”. Όσο για τον ευαγγελικό λόγο αγαπάτε αλλήλους αν και θέλησε να υπερβεί την αρχαία δουλοκτησία, εντούτοις δεν στάθηκε ικανός να μπει στην περιοχή τής υλικής, της ηθικής, και της πνευματικής ισοκατανομής των αγαθών τής ζωής. Παρόλα αυτά, δεν περιμέναμε τον ευαγγελικό λόγο να μας πει να αγαπάμε ο ένας τον άλλο, γιατί ακόμα βροντάει στη μνήμη μας το της Αντιγόνης “ οὔτοι συνέχθειν, ἀλλά συμφιλεῖν ἔφυν”. Για τους Έλληνες αγάπη σημαίνει υποταγή στη φυσική και στην ηθική τάξη. Αυτή είναι η Δίκη. Δηλαδή να μην γίνεσαι υβριστής απέναντι στους νόμους της φύσης και να δείχνεις την ανθρωπιά σου...  Όμως εδώ πρέπει να μάθουμε πως δεν ζούμε σε κοινωνία αγγέλων, αλλά σε ανθρώπινη κοινωνία όπου επικρατεί ο νόμος των συμφερόντων αν όχι της ζούγκλας.
Ας μη ξεχνάμε μια βασική ρήση των αρχαίων σοφών που λέει: “οἱ πλεῖστοι ἄνθρωποι κακοί”. Τούτου δοθέντος, το αγαπάτε αλλήλους είναι θέση μισή και αφύσικη. Γιατί ο άνθρωπος δεν αγαπά μόνο , αλλά και μισεί, πράγμα που με τα καθημερινά συμβαίνοντα είναι και το φυσικό. Όπως φυσικό ήταν που οι πρώτοι χριστιανοί αλλά και οι χριστιανοί τού μεσαίωνα, αν και έβλεπαν τον ελληνισμό σαν πανούκλα, ήταν ποιό τίμιοι και ορθολογιστές. Εξίσου φυσικό ήταν, όταν οι τελευταίοι εθνικοί έβλεπαν τον χριστιανισμό ως χολέρα. Η διαστροφή εμφανίστηκε από τη στιγμή που οι ιμπεράτορες της Ρώμης έγιναν Καίσαρες  και ποντίφικες. Από τότε χάλασαν τα πράγματα, αφού δεν εισακούστηκαν τα λόγια τού Ιησού “ἀπόδωτε οὖν τά τοῦ Καίσαρος Καίσαρι καί τά τοῦ Θεοῦ τῷ Θεῷ”. Έτσι, δεν θεωρώ μωρία τη συστράτευση τής εκκλησίας τής Ρωσίας (ή της όποιας εκκλησίας) στον αγώνα για την υπεράσπιση τής πατρίδας (της όποιας πατρίδας), γιατί αυτό θα σήμαινε πνευματική πτώχευση παραλυσία και αφασία. Μια και αυτή φαίνεται να γνωρίζει πως το να απευθύνεσαι στο άπειρο στον παρόντα χρόνο και στις παρούσες συνθήκες, είναι σα να θέλεις να φυτέψεις γαρύφαλλα στη θάλασσα και κρίνα στο τσιμέντο, πράγμα που αντιβαίνει την λογική και παραβιάζει τους φυσικούς νόμους. Θα μου πείτε πως, η εκκλησία δεν κάνει επιστήμη. Όμως στη δεδομένη στιγμή την ανάγκη τού ανθρώπου δεν την καθορίζει η φαντασία ούτε το συναίσθημα αλλά η αποφυγή τού θανάτου· δηλαδή να μη σε σκοτώσουν. Γιατί αλλιώς, να γνωρίζεις πως δεν υπάρχει φως στον παράδεισο, όπως δεν γνωρίζεις ποιά είναι τα κριτήρια τής αλήθειας. Έτσι μέσα στη δίνη του πολέμου φαίνεται να καταρρέει όλη η “ευρωπαϊκή ηθική” όπως και η “ευρωπαϊκή αλήθεια” που όπως φαίνεται και οι δύο αυτοκτονούν μέσω τής αληθοφάνειας.  Εδώ η χριστιανική ηθική ξεφεύγει από το θείον αφού οδηγεί στην ερώτηση γιατί;...που σε οδηγεί να ψάξεις για να προστατευτείς από τον επίγειο πόλεμο χωρίς να σκέφτεσαι τον μελλοντικό παράδεισο ως κληρονομιά των πονεμένων αλλά  και αποκλήρωσης των ευτυχισμένων. Δηλαδή αυτών που ερμηνεύουν την ηθική όχι με βάση μιά θεϊκή προέλευση, δηλαδή όχι βάσει καταγωγής, αλλά με βάση την κοινωνική ηθική που επιβάλλει ο φόβος ο οποίος υπερβαίνει τα πραγματικά αίτια και τα ερμηνεύει κατά φαντασίαν. Και χωρίς να ξεφεύγει από την ηθικολογία, βρίσκει περιεχόμενο στη δύναμη τού ισχυρού και της επιβολής· στοιχεία που εφαρμόζονται σε μια παγκόσμια κοινωνία τού ψεύδους, των συμφερόντων και της απάτης.

Η οποιαδήποτε λοιπόν νουθεσία τού αποστόλου Παύλου (βλ. Κορινθίους Α’ δ’9-16) δεν μπορεί να βρει εφαρμογή στη φύση (δηλ. στην κοινωνία) μια και είναι αδύνατο “λοιδορούμενοι (να) εὐλογοῦμεν”, ή “διωκόμενοι (να) ἀνεχόμεθα” και “βλασφημούμενοι (να) παρακαλοῦμεν”…Έτσι λοιπόν, η αλήθεια ως όρος ζωής ξεφεύγει από κάθε διανοητική προσέγγιση που παραβλέπει την αξία τού προσώπου που εκφράζεται και ενεργεί μέσα στη “θανατηφόρα ειρήνη” της Ύπαρξης.

Με βάση αυτά, θεωρώ πως στην Καινή Διαθήκη το μοναδικό πρόσωπο που προσπάθησε να βγει εκτός κοπαδιού και αξίζει να θυμάται αλλά και να τιμά κανείς, είναι ο Ρωμαίος έπαρχος Πιλάτος, γιατί πλούτισε την Καινή Διαθήκη με τη μοναδική φράση του: “Τί ἐστίν ἀλήθεια!”. Όντως αυτός αμφέβαλε και γι’ αυτό ήταν ειλικρινής, ενώ ο Πέτρος “ἠρνήσατο μεθ’ ὄρκου”.
 

knafpl@hotmail.com  

Άλλες απόψεις: Του Κ. Α. Ναυπλιώτη