Σε μιά εποχή που οι πολιτικές αναταραχές ήταν συνεχείς, οι έχθρες, το μίσος και ο φθόνος επικρατούσαν στην ελληνική κοινωνία, ο Επίκουρος πείστηκε πως καλύτερο θα ήταν να μείνει έξω από τη διαφθορά της πολιτικής ζωής. Αν και ο ίδιος είχε πολιτικές ανησυχίες, από τη στιγμή που είχε εκφυλιστεί ο θεσμός της πόλης (περί τα τέλη του 4ου αι. π.Χ) η πολιτική διαφθορά δυνάμωσε και η απληστία τού ανθρώπου για δόξα, πλούτη και εξουσία επικρατούσε· ο Επίκουρος εφάρμοσε τη λογική του με τη φράση “Λάθε βιώσας” η οποία όμως διαστρεβλώθηκε και πέρασε στο κοινό ως “κάποιος που θέλει να ζη λαθραία σε βάρος των άλλων”. Ο Επίκουρος δεν πίστευε σε ιδανικές πολιτείες όπου οι άνθρωποι θα ευτυχούν, αλλά σε ευτυχισμένα άτομα που θα εφαρμόζουν ιδέες, όπως Ειρήνη, Αγάπη, Αλληλεγγύη, Ελευθερία και Δικαιοσύνη. Πίστευε δε, πως οι έννοιες αυτές όταν γενικεύονται είναι θολές και δύσκολο να εφαρμοστούν. Είναι φανερό πως ο φιλόσοφός μας δεν πίστευε σε αναλλοίωτες αλήθειες, γιατί οι κοινωνίες είναι φτιαγμένες από ανθρώπους και όχι από ιδέες που όλοι έχουν τη δυνατότητα να τις εφαρμόσουν, χωρίς να δημιουργηθούν οι κατάλληλες συνθήκες…
Ένας ακόμα λόγος που τον οδήγησε στην αποχή από τα κοινά ήταν η διαφοροποίησή του από το υπάρχον και εκφυλισμένο πολιτικό καθεστώς της εποχής, με το οποίο αρνείτο να συμπορευτεί και με αυτά που επέβαλλε η κυρίαρχη κουλτούρα. Φαίνεται λοιπόν πως η αποχή τού Επίκουρου από τα κοινά, έγινε για λόγους αρχής...γιατί το κυνήγι της εξουσίας στηριζόταν σε ψεύτικες υποσχέσεις, φιλίες και κολακείες στο πλήθος και στους άρχοντες· πράγματα που δεν ταίριαζαν στον Επίκουρο ούτε στους Επικούρειους. Ωστόσο, η αντίθεσή του αυτή και η συμβουλή του για τη μη ενασχόλησή του με τα κοινά δεν ήταν απαγορευτική για όσους πίστευαν ότι θα πρόσφεραν και είχαν λόγους σοβαρούς για να πολιτευτούν. Όμως, τους εφιστά την προσοχή μήπως και καταλήξουν σ’ έναν δυστυχισμένο βίο, γιατί ο ίδιος την ευτυχία την έβλεπε στην ελευθερία μακριά από τα πλούτη και την αφθονία των αγαθών. Έτσι, καλλιέργησε τη φιλία όχι μόνο με τους άντρες αλλά και με τις γυναίκες, οι οποίες εύρισκαν στον “Κήπο” την πραγματική φιλία και την εγκράτεια ως μέσον μιας συντροφικής διαβίωσης η οποία στηρίζει και δυναμώνει την αξία της γυναίκας μέσω του ενδιαφέροντος και της επιθυμίας προς αυτήν, η οποία υπερβαίνει τις σαρκικές απολαύσεις*.
Κατά τον Επίκουρο για να είναι η μάθηση σημαντική, γόνιμη και απαιτητική, πρέπει να συνεισφέρει στην τέχνη τού να ζής ευτυχισμένος. Και αυτό θα επιτευχθεί και μέσω της φιλίας της ηρεμίας και της αταραξίας τού νου. Επίσης βασικό ρόλο θα παίξει η μελέτη τής φύσης που απομακρύνει τις αιτίες του φόβου. Η συμβουλή δε του Επίκουρου ήταν ξεκάθαρη, και έλεγε πως είναι αδύνατο “το ζην ηδέως” εάν δεν επιτύχεις την απουσία τού πόνου και του φόβου καθώς και να απομακρυνθείς από τα τρομερά πλάσματα της μεταφυσικής τα οποία σε συγκρατούν από το να ζήσεις ευτυχισμένα, διότι κανένας θεός δεν ανακατεύεται στη λειτουργία τού κόσμου, ούτε και σε αναμένει θεία τιμωρία και κόλαση.
Καταλήγοντας να επισημάνουμε πως ο Πλούταρχος, ο οποίος είχε ολιγαρχικές αντιλήψεις, γράφει, πως ο Επίκουρος προσπάθησε να ανατρέψει τους “θεσμούς της πόλης” και ότι έπρεπε να… μαστιγωθούν όλοι οι Επικούρειοι. Έτσι, φαίνεται πως ακόμα και κατά τον 2ο π.Χ αι. οι Επικούρειοι είχαν επιρροή στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Να πούμε ακόμα, πως μέχρι τις μέρες μας, ο Επίκουρος λόγω των φυσιοκρατικών του αντιλήψεων που βρίσκονται μακριά από τις θεοκρατικές αντιλήψεις τού κατεστημένου, ο σπουδαίος φιλόσοφος απλώς σημειώνεται η παρουσία του στα σχολικά βιβλία. Όμως είναι αυτός που μας συμβουλεύει (βλ. Κύρια Δόξα 5)# και μας λέει, πως είναι αδύνατο να ζήσεις ηδονικά χωρίς φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη. Και πως είναι αδύνατο να ζης όμορφη και ευτυχισμένη ζωή χωρίς δικαιοσύνη και φρόνηση, αν δεν έχεις ευχαρίστηση. Δηλαδή αν δεν τηρείς τον Κανόνα που ρυθμίζει τα “κριτήρια τής Αλήθειας”, που βρίσκονται μακριά από “τας φανταστικάς επιβολάς τής διανοίας” (Επικούρειοι).
# δόξα (η) ρ. Δοκέω -ω = έχω τη γνώμη, την κρίση, υποθέτω, νομίζω, πιστεύω
* Ο ίδιος διευκρινίζει λέγοντας στον μαθητή του τον Μενοικέα :
“Όταν ουν λέγομεν ηδονήν τέλος υπάρχειν, ου τας των ασώτων ηδονάς και τας εν απολαύσει κειμένας λέγομεν, ως τινές αγνοούντες και ουχ ομολογούντες ή κακώς εκδεχόμενοι νομίζουσιν, αλλά το μήτε αλγείν το σώμα μήτε ταράττεσθαι κατά ψυχήν…”
Δηλ. όταν υποστηρίζω ότι ο σκοπός είναι η ηδονή, δεν εννοώ τις ηδονές των ασώτων και των αισθησιακών απολαύσεων, όπως νομίζουν κάποιοι από άγνοια και επειδή διαφωνούν μαζί μου, ή παίρνουν στραβά τα λόγια μου, αλλά εννοώ το να μην υποφέρει κανείς από σωματικούς πόνους και να μην έχει ταραγμένη την ψυχή του.