ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΗ Η. ΑΜΠΑΖΗ για το νέο «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης»
στο Περιφερειακό Συμβούλιο Β.Α. της 20-1-2026 στη Λέσβο.
Συνάδελφοι
Το Περιφερειακό Συμβούλιο Β.Α. καλείται σήμερα να τοποθετηθεί επί ενός σχεδίου νομοθέτησης της κυβέρνησης της ΝΔ, το οποίο αποτελεί «Εργαλείο θωράκισης του αντιλαϊκού αστικού κράτους».
Ο αντιλαϊκός χαρακτήρας του νέου «Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης» βρίσκεται στην προσπάθεια της κυβέρνησης να «θωρακίσει ακόμα περισσότερο το αστικό κράτος» και το «αντιδραστικό, αντιλαϊκό, θεσμικό και οικονομικό πλαίσιο λειτουργίας της Τοπικής Διοίκησης».
Με τον μανδύα του «εκσυγχρονισμού», της «διαφάνειας» και της «δημοκρατίας», ενσωματώνονται όλες οι προηγούμενες αντιλαϊκές αναδιαρθρώσεις, από τον «Καλλικράτη» έως τον νόμο για την «κυβερνησιμότητα», καθώς και οι «βέλτιστες πρακτικές» της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υπηρετούν τις ανάγκες του κεφαλαίου.
Η περιβόητη «κοσμογονία» που επικαλείται η κυβέρνηση της ΝΔ αφορά στην ενίσχυση της δυνατότητας του «τοπικού εχθρικού για το λαό κράτους να προωθεί τους στόχους των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων με μεγαλύτερη ευελιξία και ασφυκτικότερο έλεγχο», σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών εξελίξεων και αυξανόμενων κινδύνων για τους λαούς.
Η λεγόμενη «Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση» σημαίνει μεγαλύτερη ευελιξία στην εφαρμογή της αντιλαϊκής πολιτικής, με μεταφορά αρμοδιοτήτων, προσωπικού και πόρων με κριτήριο «τη διάθεση της αγοράς».
Η συνέχιση της ΥΠΟ χρηματοδότησης των ΟΤΑ και η διεύρυνση της ανταποδοτικότητας, με στόχο την αύξηση της «εισπραξιμότητας» και την περαιτέρω αφαίμαξη των λαϊκών στρωμάτων αποτελεί το κύριο χαρακτηριστικό του εγχειρήματος.
Όσον αφορά τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους μπορεί να είμαστε και θεσμικά πίσω από τους θεσμοθετημένους πόρους. Η σύνταξη των προϋπολογισμών γίνεται με βάση τα διεθνή λογιστικά πρότυπα, στο πλαίσιο του δημοσιονομικού προγραμματισμού 5ετούς διάρκειας το οποίο ψηφίζεται κάθε έτος με τον τρέχοντα προϋπολογισμό, δηλαδή πέρα από το γνωστό προϋπολογισμό συντάσσονται και 4 επιπλέον μίνι προϋπολογισμοί. Η συζήτηση θα γίνεται απευθείας στο δημοτικό/περιφερειακό συμβούλιο μετά την κατάθεση στο παρατηρητήριο. Επιδιώκεται ευελιξία στην εφαρμογή της αντιλαϊκής πολιτικής μέσα από τη λεγόμενη «πολυεπίπεδη διακυβέρνηση».
Χαρακτηριστικό δείγμα η εισαγωγή του νέου χαρατσιού, του «Τέλους Τοπικής Ανάπτυξης», που επιβάλλεται «επί της συνολικής αξίας της κάθε είδους ακίνητης περιουσίας», καθώς και οι διευκολύνσεις για δεσμεύσεις λογαριασμών μικροοφειλετών.
Προβλέπονται 7 τρόποι οργάνωσης άσκησης μιας αρμοδιότητας (εκτός εάν ορίζεται ρητά σε νόμο).
Πέρα από τους γνωστούς μέχρι σήμερα τρόπους, δηλαδή συμβάσεις διαδημοτικής ή διαβαθμιδικής συνεργασίας, προγραμματικές συμβάσεις και συμβάσεις με Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ), εισάγονται επιπλέον:
• Η σύσταση ειδικής υπηρεσίας επιπέδου τμήματος για διάρκεια 2 ετών.
• Η σύσταση κοινής υπηρεσίας δήμων και περιφερειών με διάρκεια 2 χρόνια και δυνατότητα παράτασης για άλλα 2.
• Η σύσταση κοινής θέσης θεματικού διευθυντή διάρκειας 3 ετών για δήμους που επιθυμούν να ασκήσουν από κοινού αρμοδιότητα.
• Η σύσταση σύμβασης έργου με υπάλληλό άλλου δήμου ή περιφέρειας.
Μαζί με την κινητικότητα των αρμοδιοτήτων προβλέπεται και η αντίστοιχη κινητικότητα προσωπικού και πόρων.
Δίνεται έτσι μεγαλύτερη ευελιξία για την προώθηση αστικών σχεδιασμών και επιμέρους επιχειρηματικών συμφερόντων και ταυτόχρονα ενισχύεται η δυνατότητα στην κινητικότητα του προσωπικού, την αυθαιρεσία, χτυπάνε ακόμα περισσότερο εργατικά δικαιώματα.
- Εισάγονται νέες έννοιες που δημιουργούν ένα «γκρίζο» πλαίσιο για το ποιος τελικά έχει την ευθύνη και διαμορφώνεται έτσι μια ευελιξία για τις προτεραιότητες της αγοράς, πιθανές οικονομίες κλίμακας κ.α.
Άλλωστε υπάρχει πλέον μεγάλη πείρα από την περίφημη «αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων», που έφερε πιο ακριβές και υποβαθμισμένες υπηρεσίες για τους εργαζόμενους - δημότες.
Οι έννοιες αυτές θα λειτουργούν ως κριτήρια για την μεταβίβαση ή διαμοίρασμα των αρμοδιοτήτων από τους δήμους στις περιφέρειες και αντίστροφα, μεταξύ των νομικών προσώπων αυτών αλλά και με νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ) του ευρύτερου δημοσίου τομέα.
Οι έννοιες αυτές είναι:
• Η «αρχή της εγγύτητας»
• Η «αρχή της επικουρικότητας»
• Το «τεκμήριο καθημερινότητας»
Με το τεκμήριο της καθημερινότητας εντάσσονται στους δήμους οι αρμοδιότητες που αφορούν στη λειτουργία δημοτικών ιατρείων, συμπληρωματικών υπηρεσιών υγείας, κοινωνικών φαρμακείων, δομές φτώχειας, φροντίδα ηλικιωμένων, δια βίου μάθησης, κ.α. Πρόκειται για υπηρεσίες που χρηματοδοτούνται σε μεγάλο τμήμα τους από προγράμματα με ημερομηνία λήξης.
Τώρα θα μεταφερθούν πλήρως στους δήμους χωρίς διασύνδεση με το κεντρικό σύστημα, π.χ. το ΕΣΥ, και θα προσελκύσουν διάφορες ΜΚΟ και ΚΟΙΝΣΕΠ που δραστηριοποιούνται στον τομέα αυτό.
Έχει αποδειχθεί διαχρονικά ότι με τη μεταφορά αρμοδιοτήτων στους κρίσιμους τομείς της υγείας, πρόνοιας, παιδείας κ.α. διευκολύνεται η εμπορευματοποίησή τους, υπονομεύεται ο ενιαίος και δημόσιος χαρακτήρας τους και υποβαθμίζεται το περιεχόμενο και ο επιστημονικός τους έλεγχος.
Αντίστοιχα, με την αρχή της εγγύτητας προβλέπεται η δυνατότητα επιπλέον μεταφοράς αρμοδιοτήτων από περιφέρειες σε δήμους, και το αντίστροφο με πραγματικό κριτήριο τη διάθεση της αγοράς, π.χ, η δυνατότητα για μονομερή απόφαση των περιφερειών σχετικά με μεταβίβαση της αρμοδιότητας μεταφοράς μαθητών στους νησιωτικούς δήμους.
Τελικά, η ανάγκη δημιουργίας και οργάνωσης με ευθύνη του κράτους φορέα μεταφοράς μαθητών με σύγχρονο στόλο λεωφορείων και με προσλήψεις μόνιμου προσωπικού οδηγών και συνοδών, συμπιέζεται από το περίφημο «τουριστικό προϊόν» που θα καθορίζει τη διαθεσιμότητα και το κόστος για τα απαιτούμενα λεωφορεία.
- Μεταφέρονται από τις αποκεντρωμένες διοικήσεις στις περιφέρειες οι διευθύνσεις αγροτικών υποθέσεων.
- Η μεταφορά προσωπικού δεν αναιρεί το γεγονός ότι μιλάμε κατά βάση για ΥΠΟ στελεχωμένες υπηρεσίες.
Οι εργαζόμενοι μετατρέπονται σε «λάστιχο», συνεχίζεται η ΥΠΟ στελέχωση και ανοίγει ο δρόμος για την πλήρη εμπορευματοποίηση κοινωνικών υπηρεσιών μέσω ΜΚΟ και ιδιωτών.
Η έννοια της κυβέρνησης η θωράκιση και σταθερότητα του κράτους σε μια περίοδο πυκνών γεωπολιτικών εξελίξεων στην περιοχή.
Επίσης διατηρείται και ενισχύεται η λεγόμενη «κυβερνησιμότητας», που μετατρέπει τα Περιφερειακά και Δημοτικά Συμβούλια σε επικυρωτικά όργανα, περιορίζει τις παρεμβάσεις των αντιπολιτευόμενων παρατάξεων και δυσκολεύει τη συμμετοχή σωματείων και μαζικών φορέων, με την καθιέρωση της τηλεδιάσκεψης ως ισότιμου τρόπου συνεδρίασης.
Το νέο εκλογικό σύστημα έρχεται ως εργαλείο να ενισχύσει «ακόμα πιο πολύ το καλπονοθευτικό» του χαρακτήρα, με ηλεκτρονική ψηφοφορία που γεννά σοβαρά ζητήματα για τη μυστικότητα της ψήφου, κατάργηση του δεύτερου γύρου, διατήρηση των μπόνους εδρών και του «κόφτη» του 3%.
- Εισάγεται η ηλεκτρονική ψηφοφορία στις τοπικές και περιφερειακές εκλογές.
Για να γίνει ηλεκτρονική ψηφοφορία σε ένα δήμο και να δημιουργηθούν ειδικοί εκλογικοί κατάλογοι ηλεκτρονικής ψήφου χρειάζεται να έχουν εγγραφεί τουλάχιστον 40 εκλογείς. Σε συνέχεια της επιστολής ψήφου, οι αντιδραστικές επιδιώξεις της κυβέρνησης περιλαμβάνουν και την ηλεκτρονική ψήφο με την οποία γεννιούνται σοβαρά ζητήματα τόσο για το τρόπο άσκησης του δικαιώματος όσο και για τη μυστικότητα.
- Καταργείται ο δεύτερος γύρος των εκλογών. Με πρόσχημα την εξοικονόμηση πόρων και την αποφυγή της ταλαιπωρίας των ψηφοφόρων, προωθείται η αντιδραστική λογική της «δεύτερης επιλογής» συνδυασμού στην ίδια εκλογική διαδικασία. Επιτυχών θεωρείται ο συνδυασμός που θα πάρει 42% και 1 ψήφο. Σε διαφορετική περίπτωση, στους δυο πρώτους συνδυασμούς προ μετρούνται και οι εναλλακτικές ψήφοι από τους εκλογείς των συνδυασμών που δεν μπήκαν στη πρώτη κατανομή. Νικητής θεωρείται αυτός που θα κατακτήσει την απόλυτη ή σχετική πλειοψηφία.
Ο επιτυχών συνδυασμός που θα πάρει μέχρι και 60% θα λάβει τα 3/5 των εδρών του δημοτικού/περιφερειακού συμβουλίου και της δημοτικής/περιφερειακής επιτροπής αντίστοιχα.
Από 60% και άνω στο ποσοστό του η κατανομή γίνεται αναλογικά. Οι συνδυασμοί που δε έχουν συγκεντρώσει ποσοστό 3% αποκλείονται από την κατανομή εδρών.
Η θέση μας είναι υπέρ της ανόθευτης απλής αναλογικής στα όργανα της τοπικής και περιφερειακής διοίκησης, χωρίς μπόνους εδρών και κόφτες. Θεωρούμε ότι δεν πρέπει να υπάρχει καμία αυταπάτη στο λαό, πως ένα δίκαιο εκλογικό σύστημα μπορεί να εξασφαλίζει φιλολαϊκή κατεύθυνση στους θεσμούς του αστικού κράτους. Αυτό που χρειάζεται είναι νέοι λαογέννητοι θεσμοί που θα εγγυώνται την πραγματική δημοκρατία για τη μεγάλη λαϊκή πλειοψηφία, με εκπροσώπους που θα εκλέγονται από τους χώρους δουλειάς και θα είναι ανακλητοί.
Η «κυβερνησιμότητα» εξελίσσεται - διατηρείται και επιδιώκεται να «σφραγιστούν» τα όργανα.
- Τα περιφερειακά και δημοτικά Συμβούλια περιορίζονται σε συζήτηση διαχειριστικών ζητημάτων (κυκλοφοριακές ρυθμίσεις κ.ά.), μετατρέπονται σε επικυρωτικά όργανα, πέρα από πολιτικές αποφάσεις που λαμβάνονται μία φορά τον χρόνο (βλ. προϋπολογισμό). Καθοριστικά όργανα καθίστανται η περιφερειακή και η δημοτική Επιτροπή.
- Το μέλος του δημοτικού/περιφερειακού Συμβουλίου που ανεξαρτητοποιείται ή διαγράφεται από την παράταξή του, δεν μπορεί να ενταχθεί σε άλλη υφιστάμενη παράταξη και δεν μπορούν οι διαγραμμένοι/παραιτηθέντες σύμβουλοι να συγκροτήσουν νέα παράταξη μειοψηφίας, εκτός κι αν τα μέλη της είναι πάνω από το ένα πέμπτο (1/5) του συνολικού αριθμού μελών του συμβουλίου. Η νέα παράταξη της μειοψηφίας δεν μπορεί, καθ’ όλη τη διάρκεια της τρέχουσας θητείας να καταστεί παράταξη της πλειοψηφίας, ακόμα και εάν τα μέλη της είναι περισσότερα από τα μέλη της παράταξης του δημάρχου ή του περιφερειάρχη, αντίστοιχα.
- Υποβαθμίζονται οι συνεδριάσεις της λογοδοσίας αφού γίνονται από 2 μήνες σε 4μήνες με καθαρά τυπικό χαρακτήρα.
- Ιδιαίτερη ανησυχία μας προκαλεί η ενίσχυση της εποπτείας και της καταστολής, με τη σύσταση νέας «Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας», («Υπηρεσία Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης» και έδρα την Αθήνα. Σκοπός της ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων και παραλείψεων των αιρετών οργάνων δήμων και περιφερειών, καθώς και των οργάνων διοίκησης των πάσης φύσης νομικών προσώπων των δήμων και περιφερειών)την αυστηροποίηση των πειθαρχικών μέτρων σε βάρος αιρετών και την αναβάθμιση του κατασταλτικού ρόλου της δημοτικής αστυνομίας, η οποία πλέον θα φέρει «ειδικό εξοπλισμό και μέσα δέσμευσης».
Όσον αφορά τους εργαζόμενους η ομοσπονδία τους ( Ο.Σ.Υ.Α.Π.Ε.) θεωρεί ότι η κατηφόρα στην ΥΠΟ στελέχωση συνεχίζεται και οι πολύμορφες εργασιακές σχέσεις αποτελούν το κύριο στοιχείο….
Χαρακτηριστικά:
- Τόσο στις «Επιλογές Οργάνωσης Αρμοδιότητας», όσο και σε όλο το Κεφάλαιο Β’ για τα «Διοικητικά Συστήματα Άσκησης Αρμοδιοτήτων Δήμων και Περιφερειών» αποτυπώνεται η τραγική ΥΠΟ στελέχωση των υπηρεσιών των ΟΤΑ, η ταυτόχρονη εργαλειοποίηση της για να προωθείται η εκχώρηση αρμοδιοτήτων κ.α. και η προσπάθεια εφαρμογής ιδιότυπων και απαράδεκτων μορφών οργανικών μονάδων προκειμένου να μπαλώνονται καταστάσεις.
- Δεν λήφθηκε καθόλου υπόψη η αντίθεσή μας στις «Επιλογές Οργάνωσης Αρμοδιότητας» (άρθρο Υ+17).
- Οι αναφερόμενες μορφές όπως η σύσταση «Ειδικής Υπηρεσίας», η σύσταση «Κοινής Υπηρεσίας Δήμων και Περιφερειών», που θα καθορίζονται κατά το δοκούν, χωρίς την σύμφωνη των εργαζομένων, με αποτέλεσμα να χειροτερεύουν τις εργασιακές μας σχέσεις, θα ενισχύουν την αυθαιρεσία, που ήδη υπάρχει, δεν θα λαμβάνουν υπόψη εργατικά δικαιώματα, όπως έχει ήδη φανεί και με τις «προγραμματικές συμβάσεις», τις «διαβαθμιδικές συνεργασίες» κ.ά.
- Η πρόβλεψη για «σύμβαση έργου με υπάλληλο άλλου δήμου ή περιφέρειας» (άρθρο Υ+23), που επέχει, κατ’ εξαίρεση, θέση ανάθεσης άσκησης ιδιωτικού έργου, από δημοτικό υπάλληλο ή υπάλληλο της περιφέρειας, με αμοιβή, δείχνει όχι μόνο την ΥΠΟ στελέχωση, που θα συνεχίζεται, αλλά και πως θα αξιοποιούνται οι χαμηλοί μισθοί μας για την 13ωρο+ εργασία.
- Η σύσταση «Κοινής Θέσης Θεματικού Διευθυντή» σε περίπτωση που ΟΤΑ επιθυμούν να ασκήσουν από κοινού μία αρμοδιότητά τους και οι σχετικές προβλέψεις, ανοίγουν το δρόμο για την κατάληψη θέσεων ευθύνης ενός φορέα από οποιονδήποτε «ημέτερο» από οποιονδήποτε άλλον φορέα.
- Δεν συμφωνούμε οι αρμοδιότητες που απονέμονται στους δήμους και στις περιφέρειες να ασκούνται με τους αναφερόμενους, διάφορους τρόπους, που παρουσιάζονται μάλιστα σαν ισότιμοι μεταξύ τους, να νομοθετείται δηλ. σαν να είναι το ίδιο η άσκηση αρμοδιότητας «με ίδιους πόρους και με το στελεχικό δυναμικό ή με το προσωπικό του φορέα», με την «σύμβαση έργου με δημοτικό υπάλληλο άλλου Δήμου», ή με «την προγραμματική σύμβαση με τους Αναπτυξιακούς Οργανισμούς» ή ακόμα και με «τη σύμπραξη με τον ιδιωτικό τομέα», μέσα και από τους ονομαζόμενους «φορείς της κοινωνίας των πολιτών».
- Δεν μπορούμε επίσης να μην αναφερθούμε και στην προκλητική αύξηση του αριθμού των μετακλητών (άρθρα Χ+ 281 και Χ+282), που νομοθετείται σε συνθήκες ακραίας υποστελέχωσης των υπηρεσιών μας.
- Δεν διασφαλίζεται ότι η όποια μεταφορά αρμοδιοτήτων θα γίνεται βάσει της οργανωτικής δυνατότητας που έχει κάθε Περιφέρεια, σύμφωνα με τον αριθμό των υπαλλήλων που υπηρετούν σε συγκεκριμένες οργανικές μονάδες.
- Εξάλλου και η συνταγματική πρόβλεψη για μεταφορά αρμοδιοτήτων με εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων, χρόνια τώρα καταστρατηγείται.
- Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με την «υποχρέωση» εκτέλεσης αρμοδιοτήτων που απονέμονται έτσι κι αλλιώς στους ΟΤΑ, θα τους οδηγεί στις διάφορες μορφές οργάνωσης και άσκησης τους, θα τους επιβάλλονται επί της ουσίας όλοι οι τρόποι άσκησης, σπρώχνοντας τους στην πραγματικότητα για την εκτέλεση των αρμοδιοτήτων, στις ΑΕ των Αναπτυξιακών Οργανισμών και των Μητρώων της Ελληνικής Εταιρείας Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης (ΕΕΤΑΑ), στις συμπράξεις με τον ιδιωτικό τομέα, στις παραπάνω αναφερόμενες «επιλογές» κλπ.
- Είναι δε σίγουρο ότι στη κατεύθυνση αυτή θα αξιοποιούνται και οι Δείκτες Μέτρησης και Αξιολόγησης των επιδόσεων των ΟΤΑ και των νομικών τους προσώπων, μέσα από το πλαίσιο καθιέρωσης Κόμβου Παρακολούθησης Επιδόσεων ΟΤΑ, μετρώντας την οικονομική και διοικητική λειτουργία των ΟΤΑ και την αποτελεσματικότητά τους με δεδομένα που βρίσκονται μακριά από τις ανάγκες των εργαζομένων και του λαού γενικότερα.
Η «Λαϊκή Συσπείρωση» ξεκαθαρίζει ότι απορρίπτει κατηγορηματικά το νέο Κώδικα, ο οποίος αποτελεί συνέχεια όλων των προηγούμενων νομοθετικών παρεμβάσεων με στόχο τη μετατροπή δήμων και περιφερειών σε μηχανισμούς λειτουργίας τύπου «Ανώνυμης Επιχείρησης» δηλ. με ιδιωτικοοικονομικά δεδομένα.
Τονίζει ότι οι δυνάμεις της αντιστέκονται σε αυτή την πολιτική και παλεύουν μαζί με τα λαϊκά στρώματα για «μεγάλες ριζικές αλλαγές» και για μια κοινωνία «που δεν θα εξυπηρετεί τα κέρδη των λίγων αλλά τις ανάγκες των πολλών».