Τούτο το βιβλίο που μόλις διάβασα, μια άρτια δημιουργία των εκδόσεων Άλφα πι, έργο του αγαπημένου μας Γιάννη Τζούμα, ακάματου και πιστού δουλευτή του λόγου,επιχειρεί μια αναδρομή μέσα στο χρόνο, ανιχνεύοντας τα βήματα της ιστορίας του νησιού μας. Φέρνει μπροστά μας το παρελθόν σε σύνδεση με το παρόν αλλά και τομέλλον, για να μας θυμίσει, να μας διδάξει, να μας συγκινήσει και ενίοτε να μας προβληματίσει.
Το γνώριμο ύφος γραφής του Γιάννη Τζούμα άμεσο, αιχμηρό όταν χρειάζεται, με αστείρευτο υπαινικτικό χιούμορ, μας αιχμαλωτίζει, κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον μας. Κατά κύριο λόγο το πόνημα τούτο, προσφέρει γνώση και ιστορία και κατορθώνει να ξυπνήσει το συναίσθημα της ανάμνησης, πριν το σαρώσει η λησμονιά.
Μια εργασία απαιτητική, με ιδιαίτερη βαρύτητα. Η εποχή του κοντινού παρελθόντος είναι περιοχή ευαίσθητη και φαντάζει τόσο παράξενη, όταν βγαίνουν στην επιφάνεια στιγμές και καταστάσεις περασμένων καιρών, άλλες οδυνηρές, και άλλες γλυκές και χαμογελαστές, και ανασύρονται από τη μνήμη ήχοι του πολυαγαπημένου τόπου, κάποτε κραυγαλέοι, σκληροί και κάποτε σιγανοί και τρυφεροί.
Καθώς οι μέρες, οι μήνες και τα χρόνια περνούν και μοιάζει εκείνοι οι χρόνοι σαν να μην υπήρξαν ποτέ, έρχεται τούτο τοταξίδι της θύμησης και του στοχασμού να τους ζωντανέψει, να τους κάνει απόκτημάμας, να μακρύνει και τη δική μας ζωή και να πλουτίσει τη γνώση μας.
Τα συμβάντα της δεκαετίας 1945 – 1955 είναι συνταρακτικά, προβάλλουν καταιγιστικά και αποτελούν ορόσημο του βίου μας. Η περιήγηση στο χρόνο, σταθμεύει σε πρόσωπα και γεγονότα, περισσότερο ή λιγότερο γνωστά, που όμως συνέβαλαν καθοριστικά στην εξέλιξη του τόπου και της ιστορίας του. Και η πραγματικότητα είναι ότι, είτε γνωρίζουμε πολύ λίγα ή και τίποτα, οι νεότεροι για τους χρόνους που έμειναν πίσω μας, καισημάδεψαν ανεξίτηλα τις ζωές άπειρων ανθρώπων.
Σκληρά τα πρώτα χρόνια της περιόδου, κάτω από τη βαριά σκιά του εμφυλίου, για ν ́ακολουθήσουν χρόνια ανασυγκρότησης του νησιού, με βασικές ελλείψεις σε όλους τους τομείς. Επιτυχίες και
αποτυχίες, λάθη, συγκρούσεις και αδιέξοδα, με κορύφωμα τις φυσικές καταστροφές, σεισμός του 1949, πλημμύρες, δυσχεραίνουν τις προσπάθειες. Πολύτιμος σύμμαχος στις δυσκολίες, αναδεικνύεται η ανθρωπιά και η αλληλεγγύη που δεν μας εγκαταλείπει. Ο αγώνας ανασυγκρότησης του νησιού μας, δημιουργεί σκέψεις και βαθύτατους προβληματισμούς. Διαβάζοντας διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν περιπτώσεις που βαδίζουμε στα ίδια λαθεμένα χνάρια.
Το έργο του Γιάννη Τζούμα έχει αξία ανυπολόγιστη. Είναι φως, μαρτυρίες, ζωντανά κομμάτια ιστορίας της Χίου και της ταυτότητάς της. Αναμένουμε με αυξημένο το ενδιαφέρον τον τέταρτο τόμο, με ευχές
για υγεία και δύναμη. Θα κλείσω τούτο το άρθρο με ένα απόσπασμα από το βιβλίο. Εφημερίδα "Νέα Χίος" 1945.
"Μία κομψοτάτη δεσποινίς έκανε την εμφάνιση της στους δρόμους της Χίου και της προκυμαίας μας με ανδρικό πανταλόνι και πουκάμισο επίσης ανδρικό ζέρσεΐ μεταξωτό.
Η άγνωστη δεσποινίς απετέλεσεν στον σύνολον της μια γραφική και πολύ σικάτη σιλουέτα ντυμένη όπως ήταν με γούστο, πεταχτή, γελαστή, ευδιάθετη, δροσερή, ευγενεστάτη, δίπλα στον ακόμα πιο ευγενικό καβαλιέρο της. Ούτε εξεζητημένες και πολύπλοκες κομμώσεις, ούτε ρούζ, ούτε κραγιόν στα χείλη, ούτε τσάντες, ούτε πολυκατοικίες διώροφες ή τριώροφες παπουτσιών. Η δεσποινίς με την ανδρική τουαλέτα, ήταν ο ιδανικός τύπος των απλοποιήσεων και των απλουστεύσεων της ζωής".