Τι ξημερώνει για τους ταλαιπωρημένους γεωργούς της νότιας Χίου; Πολυσθένεια!

Τετ, 29/08/2018 - 16:08
Κώστας Προμπονάς

Ξημέρωσε η επαύριον της μεγάλης καταστροφής που βρήκε τα κέντρα της μαστιχοκαλλιέργειας. Όλα τα χωριά της Νότιας Χίου θρηνούν τους κόπους μιας χαμένης καλλιεργητικής χρονιάς. Τόσος ανθρώπινος μόχθος, θυσίες, έξοδα, πάνε στράφι. Στου «Ξένου», στην «Κάτω Πόρτα» του Πυργίου, μια περίεργη σιωπή έχει απλωθεί. Είναι η σιωπή της απόγνωσης, αυτό το μούδιασμα, η δαιμονική «ακηδία» όπως ονομάτιζαν οι παλαιοί καλόγεροι την κατάθλιψη.

Οι μοντέρνοι ψυχολόγοι τη θεωρούν ασθένεια, μια μη δημιουργική ψυχική κατάσταση. Διαφωνώ! Εκείνη ακριβώς τη στιγμή, τη στιγμή του πένθους, το ανθρώπινο πνεύμα ήρεμο από την τύρβη ενατενίζει και αναστοχάζεται πως θα αναδιοργανώσει τον βίο. Πρόκειται ακριβώς για την ευτυχή και σπάνια στους νεοέλληνες στιγμή που μας επισκέπτεται η σκέψη.

Πως θα αντιμετωπιστεί η καταστροφή; Οι πρώτες ήρεμες φωνές που αφουγκράστηκα «στου Ξένου» ήταν φωνές ηλικιωμένων. Ακούστηκαν αρκετή ώρα μετά τις κατάρες και τις άναρθρες κραυγές σε ακατάληπτη γλώσσα των νεώτερων, ημετέρων και αλλόθρησκων. Οι γέροι έχουν μνήμη. Τα λέγαμε μόλις χθες με τον 90χρονο κυρ-Γιάννη, τον χαλκέντερο Επίτροπο της Πάνω Παναγιάς: Είναι πάρα πολύ δύσκολη η γεωργία. Κάθε 3-4 χρόνια υπάρχει μια κακή χρονιά. Όποιος, παθολογικά οπτιμιστής, δεν το βλέπει αυταπατάται! Ποιές στρατηγικές διαθέτουμε για τη μείωση της επισφάλειας; Ποιά είναι η βαριά πείρα που κομίζει η γεωργική πράξη αιώνων στη Νότια Χίο; Πώς φτάσαμε στο σημείο να λοιδορείται οποιοσδήποτε, όπως ο γράφων, αναλογιζόταν, «αναμιμνήσκετο» όπως έλεγαν οι παλαιοί, αυτή την βαριά πείρα και φύτευε οποιοδήποτε άλλο καρποφόρο δέντρο στους δυο κάμπους του Πυργίου, στη «Λουράδα» και τον «Γαλάτη» εκτός από μαστιχόδεντρα; Πώς φτάσαμε στο σημείο να μας λοιδορούν όσοι επήλυδες «Προοδευτικοί» κόβουν τα ελαιόδεντρά τους για να φυτέψουν μαστιχόδεντρα;

Αυτή ακριβώς η πείρα των αυτόχθονων αγροτικών πληθυσμών της Νότιας Χίου κυβερνούνταν από την αξία της Πολυσθένειας. Οι κάμποι δεν είχαν ποτέ μέχρι της επέλασης των «προοδευτικών» μαστιχόδεντρα αλλά περιβόλια. Οι καλλιέργειες αυτές, ανθεκτικές στην ανομβρία, με ελάχιστο αποτύπωμα άνθρακα και χρήση φυτοφαρμάκων συνέβαλλαν όχι μόνο στην αυτοκατανάλωση αλλά και στο οικογενειακό εισόδημα. Αλήθεια, τώρα που το Πυργί αρχίζει και γίνεται τουριστικός προορισμός, ξέρετε πόσοι τουρίστες ζηλεύουν τα πολυφωτογραφημένα άνυδρα ντοματάκια της κυρα-Ειρήνης «στου Ξένου» και ποθούν να τα δοκιμάσουν; Και ο Φανής ο Κοττατής, ένας από τους στυλοβάτες της νέας τουριστικής ακμής στο Πυργί, μου παραπονούνταν για την έλλειψη και την ανυπαρξία μεταποίησης αυτού του εκπληκτικής νοστιμιάς τοπικού αγροτικού προϊόντος; Aς μιμηθεί εδώ η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών τις ανάρπαστες συσκευασίες σαντορινιών ντοματινιών Santos από τον αντίστοιχο αγροτικό Θηραϊκό Συνεταιρισμό.

Και μια ακόμα πρόταση, πέρα από τις τετριμμένες και σωστές που αφορούν την ακαριαία αντίδραση του ΕΛΓΑ και την επιτόπια, από σήμερα κιόλας, επιθεώρηση των ζημιών. Ζούμε, βιώνουμε στο πετσί μας την είσοδο στην εποχή της κλιματικής αλλαγής. Ο πατέρας μου, έφεδρος αξιωματικός, μνημόνευε τακτικά την οδηγία του Στρατηγού Γεννηματά, από τους ελάχιστους αντιχουντικούς:«Ο καλός o στρατιώτης υποχωρεί, ανασυντάσσεται και επαναλαμβάνει» Ακούγεται κρυπτικός αυτός ο λόγος την επαύριον της καταστροφής, όμως θα αποπειραθώ να προτείνω ένα επεξηγηματικό πλαίσιο, ένα οδηγό επιβίωσης με ταπεινοφροσύνη, στους καιρούς της κλιματικής αλλαγής στη Νότια Χίο: Τις επόμενες δεκαετίες δυστυχώς δεν θα είναι σπάνιες παρόμοιες «κατακρημνίσεις», όπως λένε οι μετεωρολόγοι, μέσα στο καλοκαίρι. Αντιστοίχως, η περίοδος των βροχών τείνει να συγκεντρώνεται μόνο στην καρδιά του χειμώνα και όταν η βροχή επιτέλους θα πέφτει θα τείνει να δημιουργεί πλημμυρικά φαινόμενα. Υπό το φως της παραπάνω ατελούς προσέγγισης, ο αγρότης που επενδύει στη μαστιχοκαλλιέργεια για το σύνολο του οικογενειακού προϋπολογισμού, οφείλει να είναι με το τσουβάλι του ασπροχώματος επ’ ώμου! Τα τελείως άνυδρα, καλοκαιρινά φθινόπωρα, όλο και πιο συχνά τα τελευταία χρόνια, θα επιτρέπουν, ευτυχώς και δυστυχώς, μια δεύτερη καλλιεργητική ευκαιρία στους ταλαιπωρημένους μαστιχοκαλλιεργητές μας. «Άρον τον κράββατόν σου και περιπάτει» δεν έλεγε κι ο Ιησούς; Στα καθ’ ημάς συμφραζόμενα «Άρον και ασπροχωμάτιζε και φτου κι απ’ την αρχή!»

 

Κώστας Προμπονάς

Εκπαιδευτικός

Κάτοικος Πυργίου

Άλλες απόψεις: Του Κώστα Προμπονά