Δημήτρης Σπανός: Εκ βαθέων

Τρί, 18/05/2021 - 15:29
Γιάννης Μιχαλάκης

Με τον Δημήτρη Σπανό, «τον δάσκαλο», όπως οι περισσότεροι τον αποκαλούσαμε, στις πολύωρες συζητήσεις μας αναλύαμε πολλά θέματα, δεν κάναμε όμως ποτέ αναφορά σε δικά του βιογραφικά στοιχεία. Έτσι, από το βιβλίο του γιού του, του Γρηγόρη, έμαθα ποιος ήταν και πόσο μεγάλο και σημαντικό έργο είχε επιτελέσει ως δάσκαλος, ως συγγραφέας και ως πνευματικός εν γένει άνθρωπος.

Ο πατέρας μου ήταν εξάδελφός του, τον εκτιμούσε ιδιαίτερα και αυτό με βοήθησε στο να τον πλησιάσω και να αντλήσω χρήσιμες πληροφορίες, παρά το γεγονός ότι είχα μια δυσκολία στην προσαγόρευσή του. Θείος μου δεν ήταν και το Δημήτρης ή εξάδελφος μου φαινόταν λίγα, σε σχέση μάλιστα με τα 27 χρόνια ηλικίας που μας χώριζαν.

Πριν λίγες μέρες, ο Γρηγόρης Σπανός, μου έδωσε τη χαρά να μου στείλει δύο βιβλία του. Το πρώτο επιγράφεται: «ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΡ. ΣΠΑΝΟΣ Πορεία στον 20ο αιώνα» και το δεύτερο: «Η καταγωγή του πυρπολητή Κωνσταντίνου Κανάρη».

Με το πρώτο βιβλίο, «ταξίδεψα» στον Εγρηγόρο, τα Αγιάσματα, τη Χώρα, την Κυψέλη, και όπου αλλού είχαμε συναντηθεί και συζητήσει με τον «δάσκαλο». Και όχι μόνο. Μέσα από τις σελίδες του καλογραμμένου βιβλίου, ταξίδεψα στους τόπους που πέρασε ως φοιτητής, στρατιώτης και εκπαιδευτικός.

Επτά βιβλία (Η συμβολή των Ψαρών εις την επιτυχίαν της Επαναστάσεως του 1821», «Ψαριανή λαογραφία», «Ψαριανοί αγωνισταί», «Ο Εγρηγόρος της Χίου», «Τα Ψαρά στα προεπαναστατικά χρόνια» και «Ιερά Σκήτη Ευαγγελιστρίας») έγραψε και μεγάλο αριθμό άρθρων, κυρίως για τα Ψαρά, τον Εγρηγόρο και τα Κουρούνια, αλλά και ποικίλου ενδιαφέροντος, δημοσιευμένα κυρίως σε χιώτικες εφημερίδες και περιοδικά. Παράλληλα κατέγραφε τα γεγονότα της ζωής του. Αυτά όμως δεν τα τύπωσε σε βιβλίο, τα κληροδότησε στον γιό του Γρηγόρη, ο οποίος με περισσή στοργή έσκυψε πάνω τους, τα μελέτησε, συμπλήρωσε τυχούσες ελλείψεις και μας τα παρέδωσε σε ένα καλαίσθητο τόμο 182 σελίδων. Το διάβασα μονορούφι. Και έμεινα έκπληκτος για τον πλούτο της πνευματικής του «παραγωγής» αλλά και την επιμέλειά του στην λεπτομερή καταγραφή γεγονότων, ονομάτων, τοποθεσιών και χρονολογιών. Είναι στην κυριολεξία μια εκ βαθέων «κατάθεση ψυχής» του.

Μια μικρή περιήγηση στα κεφάλαια του βιβλίου είναι αρκετή για να κατανοήσει ο αναγνώστης το εύρος των πληροφοριών που περιέχει. Αρχίζει με την περιγραφή της οικογένειας του και συνεχίζει με τις πρώτες μνήμες, τα γυμνασιακά χρόνια, τη ζωή του στο χωριό, το Διδασκαλείο Μυτιλήνης, τη θητεία του στο στρατό, το διορισμό του στη Μακεδονία, τον διορισμό στα Ψαρά όπου έμεινε 14 χρόνια, σημειώσεις από τον πόλεμο,, εξωσχολική δράση, δάσκαλος στην Αθήνα, τιμητικές διακρίσεις, ημερολόγιο ταξιδιού στις ΗΠΑ το 1976 και τα χρόνια της σύνταξης. Ταυτόχρονα δημοσιεύονται και πολλές φωτογραφίες που βοηθούν στο να ξαναζωντανέψουν μνήμες ανθρώπων που δεν είναι πια μαζί μας.

Ο Δημήτρης Σπανός δεν ήταν μόνο δάσκαλος από έδρας, ούτε μόνο συγγραφέας τυπωμένων βιβλίων. Ήταν μια κινητή βιβλιοθήκη γνώσεων, μια αστείρευτη πηγή για όλους εμάς τους νεώτερους που προσφεύγαμε στη σοφία του. Και η ανταπόκρισή του ήταν άμεση και εγκάρδια. Χαιρόταν να διαπιστώνει ότι υπάρχουν νεώτεροι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για την ιστορία του τόπου μας.

Ο Δημήτρης Σπανός άφησε τα αχνάρι του στα πολιτιστικά δρώμενα του τόπου μας με τα έξι βιβλία και τα πολλά άρθρα του. Το αποτύπωμά του όμως γίνεται εντονότερο μετά τη δημοσίευση του αυτοβιογραφικού του βιβλίου, με την φροντίδα και την επιμέλεια του γιού του Γρηγόρη Δ. Σπανού. Άξιος «ο μισθός» και των δύο.

Στο δεύτερο βιβλίο, «Η καταγωγή του πυρπολητή Κωνσταντίνου Κανάρη» ο Γρηγόρης Σπανός παραθέτει στοιχεία που αποδείχνουν ότι η καταγωγή του πυρπολητή δεν ήταν από την Πάργα, όπως κάποιοι ισχυρίζονται αλλά από τα ηρωικά Ψαρά.

Τη δαπάνη της έκδοσης και των δύο βιβλίων κάλυψε ο δήμαρχος και το Δημοτικό Συμβούλιο Ψαρών, ενώ η τυπογραφική επιμέλεια έγινε από τις εκδόσεις «Άλφα Πι».

 

Αθήνα Μάιος 2021

 

Άλλες απόψεις: Του Γιάννη Μιχαλάκη