8η Μάρτη 1910 (Ημέρα καθιέρωσης της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας).
"Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός στην ομορφιά της μέρας, χιλιάδες σκοτεινές κουζίνες, χιλιάδες μαύρες φάμπρικες γεμίζουν ξάφνου με του ήλιου τη λαμπράδα γιατί ο κόσμος μας ακούει να τραγουδάμε "Ψωμί και Τριαντάφυλλα, Ψωμί και Τριαντάφυλλα".
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός είναι και για τους άντρες ο αγώνας μας γιατί είναι των γυναικών παιδιά και τους γεννάμε πάλι, φτάνει πιά ο παιδεμός σε όλη μας τη ζωή, πεινάνε οι ψυχές και όχι το σώμα μόνο "δώστε μας Ψωμί, δώστε μας Τριαντάφυλλα".
Καθώς τραβάμε εμπρός, εμπρός φέρνουμε τις μεγάλες μέρες, το ξεσήκωμα των γυναικών είναι ξεσήκωμα όλης της ανθρωπότητας...".
Ξεφυλλίζοντας ένα από τα βιβλία Ιστορίας για το πώς ξημέρωσε η κορυφαία ματοβαμμένη απεργιακή συγκέντρωση των υφαντριών, πουκαμισών και καπελούδων στην Νέα Υόρκη στις 8 Μάρτη του 1857, αυτή που το 1910, καθιερώθηκε ως ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ, οδηγούμαστε πίσω, πολύ πίσω στο χρόνο. Ο Θόδωρος Καρζής, στο βιβλίο του "Η Γυναίκα στον 20ό αιώνα", εκδόσεις "Φιλιππότη". Η Βιομηχανική Επανάσταση, οδήγησε, ανάμεσα στα άλλα, στη στυγνή εκμετάλλευση της Γυναίκας και των ανήλικων παιδιών της. Σύμφωνα με τον συγγραφέα η εργάτρια έφευγε από το σπίτι της πριν τις 6 και ξαναγύριζε μετά τις 6 το βράδυ για να συνεχίσει να εργάζεται για να φροντίσει την οικογένεια της με ανύπαρκτα μέσα...
Με την έλευση δε του ηλεκτρισμού εργάτριες και εργάτες δούλευαν από τις 4 τα ξημερώματα, μέχρι τις 10 το βράδυ, χωρίς να δουν καν το φως του ήλιου. Μουσκεμένα ρούχα, υψηλές θερμοκρασίες, ανήλιοι χώροι, πνιγηροί, εκκωφαντικός θόρυβος ήταν η καθημερινότητα της που σαν σαράκι την έτρωγε...
"Οι γυναίκες της βελόνας" ζούσαν μαρτυρική ζωή. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, το 1849 σε μια συγκέντρωση του κλάδου τους από τις χιλιάδες που πουκαμισούδες, παντελονούδες, καπελούδες, οι 151 είχαν πάει με δανεικό φόρεμα, οι 5 μόνο φορούσαν εσώρουχο και οι μόνο 5 έπαιρναν βδομαδιάτικο πάνω από 5 σελίνια. (Η αγγλική λίρα έχει σελίνια, δηλαδή η αμοιβή για την 15ωρη εργασία της ράφτρας, ήταν το 1/4 της λίρας την εβδομάδα).
Η ολιγόωρη ξεκούραση τους ήταν σε άθλιες συνθήκες έτσι σύντομα προσβάλλονταν από ασθένειες των ματιών, της σπονδυλικής στήλης, του στομαχιού, του στήθους, όπως και από αναιμία και φυματίωση. Οι περισσότερες πέθαιναν νέες. Το ότι ήταν "εύκολη λεία" στις "ορέξεις" εργοδοτών και επιστατών, ίσως είναι περιττόν να αναφερθεί... Αυτές οι συνθήκες ήταν η "μήτρα" που οδήγησαν στην έκρηξη των μαζικών, δυναμικών απεργιών που ξεκίνησαν ήδη από το 1804 στην Αγγλία, στις βιομηχανικές πόλεις. Παρά το γεγονός ότι ήταν τρομακτικά καταπονημένες, φοβισμένες, εξασθενημένες, έγραψαν με τις μικρές και μεγάλες απεργιακές τους κινητοποιήσεις λαμπρές σελίδες στην ιστορία του Εργατικού Κινήματος. Οι πρώτοι " καρποί" των μαζικών αγώνων τους, κόντρα στην εποχή που τις ήθελε υποταγμένες στην εργασία και ακούραστες "εργάτριες" στο εργοστάσιο και το σπίτι, ήλθαν στην Αγγλία το 1843 οπότε και απαγορεύτηκε οριστικά με νόμο η γυναικεία εργασία στα ορυχεία, και την επόμενη χρονιά η νομοθετική καθιέρωση του 10ωρου για τις γυναίκες και τα παιδιά στα εργοστάσια. Σταγόνα στον ωκεανό της εκμετάλλευσης τους, αλλά μια ενθαρρυντική νίκη που ενδυνάμωσε την σπίθα των αγώνων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού στην Αμερική. Το 1824 ξεσπάει η πρώτη απεργία στην Πολιτεία Ροντ Άιλαντ. Μόλις 102 εργάτριες... Η αρχή έγινε. Ακολούθησαν και άλλες απεργιακές κινητοποιήσεις εργαζομένων γυναικών στην Αμερική. Γιατί όμως έμεινε στην Ιστορία, η 8η Μάρτη του 1857;
Γιατί η 8η Μάρτη καθιερώθηκε ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας;
Η μέρα που ξημέρωσε ήταν διαφορετική από τις άλλες. Αντί να πάρουν το δρόμο για τα εργοστάσια, όπου έραβαν πουκάμισα, καπέλα, ύφαιναν, ξεχύθηκαν σαν ένα πύρινο ποτάμι στους δρόμους της Νέας Υόρκης. Οι ίδιες, οι εξουθενωμένες, με τα χλωμά πρόσωπα, τα φθαρμένα ρούχα, το φόβο στην καρδιά, τα παιδιά που περίμεναν στο σπίτι... Εκείνη την ημέρα του Μάρτη, άραγε τι καιρό είχε, δεν ήξεραν ότι άνοιγαν το δρόμο για πολλές γενιές μετά, ότι σήκωναν στους κυρτωμένους ώμους τους την Ιστορία... Από τις κοντινές ή μακρινές γειτονιές μαζεύτηκαν στον προκαθορισμένο τόπο... Απαιτούσαν μείωση των ωρών της ημερήσιας εργασίας από 16 σε 10, κάτι που καθιερωθεί για τους άνδρες εργαζόμενους 17 χρόνια πριν!!! Παράλληλα, απεργούσαν για ίση αμοιβή με τους άντρες, εργασιακούς χώρους "φωτεινούς και υγεινούς" και γενικά, ανθρωπινότερες συνθήκες δουλειάς... Μια τόσο μεγαλειώδης, μαχητική κινητοποίηση στο κέντρο της Νέας Υόρκης, δεν θα μπορούσε να μείνει στο απυρόβλητο...
Τα αντανακλαστικά της πολιτικής εξουσίας ήταν άμεσα και "αποτελεσματικά". Η αστυνομία επιτέθηκε με εξαιρετική βιαιότητα, κυνηγώντας τις γυναίκες, ξυλοκοπώντας τις ανηλεώς, αρκετές ποδοπατήθηκαν και πολλές δέχθηκαν πυροβολισμούς. Το αίμα τους έβαψε την άσφαλτο και τα πεζοδρόμια της Νέας Υόρκης. Έβαψε κόκκινη την σελίδα του ημερολογίου του Εργατικού και Γυναικείου Ριζοσπαστικού κινήματος, την ημέρα που έδειχνε 8 Μαρτίου 1857. Τα ονόματά τους, των περισσοτέρων, δεν θα τα μάθουμε ποτέ. Μόνο η εκούσια θυσία τους, φωτεινός φάρος για εκατομμύρια γυναίκες, στους αιώνες. Μέχρι που άρχισε το πισωγύρισμα στον εργασιακό μεσαίωνα που ζουν, στον 21ο αιώνα, άνδρες και γυναίκες εργαζόμενοι...
Δεν είναι γιορτή...
Αυτή την Ημέρα Μνήμης των αγώνων και των Γυναικών που έδωσαν τη ζωή τους για να βελτιωθούν οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης των επόμενων γενεών, για την ισοτιμία και την χειραφέτηση, μπορούμε να την συνδέσουμε με μια...βραδινή έξοδο; Με την ευχή " χρόνια πολλά"΄; Όταν η Γυναίκα του 21ου αιώνα εργαζόμενη σε διάφορους κλάδους ακόμη και 12 ώρες την ημέρα, όταν αν και τυπικά ο δρόμος είναι ανοικτός για την κατάκτηση θέσεων ευθύνης, για να κάνει "καριέρα" πρέπει να καταβάλλει διπλάσια προσπάθεια από τον άνδρα; Να "κλέψει" τον ανύπαρκτο ελεύθερο χρόνο, από την οικογένειά της, το παιδί της; Όταν χρειάζεται να φάει όλη της την ζωή στα θρανία, με πτυχία, μεταπτυχιακά, ακόμη και διδακτορικά για μια θέση " μερικής απασχόλησης" σε σούπερ μάρκετ, για 400 ευρώ το μήνα;΄ Όταν για να βρει μια αξιοπρεπή θέση εργασίας πρέπει να ξενιτευθεί σε άλλη χώρα, ακόμη και σε άλλη ήπειρο; Εκείνη, ο άντρας ή τα παιδιά της που με αιματηρές οικονομίες πλήρωναν τα φροντιστήρια, τα σπούδασαν;
Δεν χρειάζεται να αναζητήσει επίσημες συνδικαλιστικές έρευνες... Μόνο να ακούσει ιστορίες νέων και μεγαλύτερων γυναικών. Σε χρηματοπιστωτική εταιρεία σε μεγάλη πόλη της Ελλάδας, οι εργαζόμενες στο διάλειμμα μαζεύονταν στην κουζίνα και ξεσπούσαν σε δάκρυα γιατί δεν αντέχουν την πίεση που υφίστανται από την εργοδοσία για να "πετύχουν" τους "στόχους"...Εξουθενωτική είναι η εργασιακή πίεση που δέχονται και οι εργαζόμενες στις τράπεζες με την μείωση του προσωπικού. Καταστήματα, εστίαση. Τι να πούμε και για τα Νοσοκομεία, όπου κυριολεκτικά η γυναίκα καταπονείται σωματικά και ψυχολογικά σε βαθμό που δεν είναι βέβαιο ότι θα αντέξει μέχρι την συνταξιοδότηση στα 62 της, βρεθεί χωρίς να κινδυνεύει να νοσηλευτεί η ίδια στα κρεββάτια των ασθενών που φροντίζει...
Η σεξουαλική παρενόχληση, ακόμη και μη καταγγελθείσα, όλο και επεκτείνεται και βέβαια, μια νιόπαντρη γυναίκα, δεν είναι στην πρώτη λίστα των προτιμήσεων ενός εργοδότη. Θα γίνει μητέρα, θα πάρει τις ανάλογες άδειες, και στο μέλλον θα πρέπει να μείνει κοντά στο παιδί της άμα τύχει και πάθει πυρετό... Η Γυναίκα στυλοβάτης του σπιτιού, σύζυγος, νοικοκυρά, μαγείρισσα, μητέρα, παιδαγωγός, φροντιστής ηλικιωμένων, ασθενών, ΑμεΑ και ταυτόχρονα "άψογη" σε κάθε εργασιακό πόστο... Άντεξε να τις παίρνουν αργά και μεθοδικά, όλα τα κεκτημένα με αίμα δικαιώματά της... Δώρα, επιδόματα, να πρέπει με κομμένη την μέση στα δυο, να δουλεύει μέχρι τελικής πτώσεως, για μια μικρούλα σύνταξη, να στερείται τα παιδιά της που δουλεύουν στην ξενιτειά. Άντεξε τα μνημόνια, άντεξε τις απολύσεις, το κλείσιμο του μικρομάγαζου της Άντεξε, άραγε γιατί, και την ενδοοικογενειακή βία... Άντεξε...
Μέχρι που βάλανε στο στόχαστρο τα παιδιά της, τα παιδιά του κόσμου! Πόλεμοι, προσφυγιά, φτώχεια, μετανάστευση... Λίγη Υγεία, λίγη Παιδεία, λίγη Πρόνοια, λίγη ζωή, πολλή διαφθορά, ευτελισμός της αξιοπρέπειας της... "Γιατί αρκεστήκαμε στο λίγο;" αναρωτιόμαστε πολλές Γυναίκες. Όχι μόνο αυτήν την μέρα. Κοιτώντας το αφυδατωμένο από ελπίδα πρόσωπό μας στον καθρέφτη...
Όχι η Γυναίκα δεν γιορτάζει! Γιατί μετράει νεκρούς σε έναν ακόμη πόλεμο, μετράει πνιγμένους στους θαλάσσιους δρόμους της Προσφυγιάς. Πιο πρόσφατα, είδε εξαιτίας των συμφερόντων των διαπλεκόμενων με την εξουσία εργολάβων να θάβονται τα παιδιά της, η οικογένειά της, το νοικοκυριό της, κάτω από τα ερείπια του διπλού φονικού σεισμού στην Τουρκία και την Συρία... Δεν έχει πιά ζωή. Μόνο κάτι κόκκινα και γαλάζια μπαλόνια εκεί που είναι θαμμένα τα παιδιά της, κάτω από τόνους μπάζων, των "χάρτινων πολυκατοικιών"... Κάπου σε κάποια σκηνή ίσως να είναι σήμερα... Ποιος ξέρει, κρυώνει, πεινά, φοβάται; Το μόνο που θυμάται ότι μια Κυριακή του Φλεβάρη ετοίμασε επιμελώς την τσάντα του παιδιού για να πάει την άλλη μέρα σχολείο. Α ναι και είχε αφήσει φαγητό στο ψυγείο... Μια μπουγάδα κρεμόταν στα σκοινιά. Τις κουρτίνες θα τις έπλενε μόλις έφτιαχνε ο καιρός... Όλα αιωρούνται στο κενό!
Καμία Γυναίκα δεν γιορτάζει όταν το παιδί που αποχαιρέτισε για ένα ξέγνοιαστο τριήμερο, είναι μια χούφτα "κάρβουνο". Δεν μπορεί καν να το νεκροφιλήσει. Φοιτούσε. Μόλις γύριζε θα άρχιζαν να φτιάχνουν τα ανοιξιάτικα ρούχα και τα σχέδια για το Πάσχα... Περίμενε πως και πως να το πάρει αγκαλιά. Της είχε λείψει κιόλας... Όχι δεν είχε πιεί, δεν οδηγούσε επικίνδυνα, μπήκε σε ένα μέσο μαζικής μεταφοράς που θεωρούσε ασφαλές, όπως όλοι... Εκείνη δεν ήθελε να έχει σχέση με την πολιτική. Την κούραζε... Δεν ήξερε για το ξεπούλημα του ΟΣΕ, για το ότι ένα "κλειδί" θα κλείδωνε για πάντα την πόρτα του σπιτιού της. Αφού, κάποιοι, υπουργοί και άλλοι καρεκλοκένταυροι, δεν ενεργοποίησαν τα πλέον σύγχρονα μέσα που διαθέτει ο υπόλοιπος κόσμος για την αποτροπή πολύνεκρων σιδηροδρομικών συγκρούσεων, ακόμη και αν γινόταν ανθρώπινο λάθος. Δεν είχε ιδέα... Για τους "εργολάβους" για τα συμφέροντά τους υπονόμευαν τον εκσυχρονισμό στα μέτρα ασφάλειας. Τι ειρωνεία και εκείνη, τα παιδιά της θύμα, των "διαπλεκόμενων εργολάβων" όπως και η Γυναίκα στην Τουρκία και την Συρία. Με άλλο τρόπο, αλλά, επί της ουσίας...
Δεν μπορεί να μιλήσει αφού ψευτοζεί, με τις αναμνήσεις του παιδιού της και τις φωτογραφίες που είχε βγάλει σε στιγμές ξεγνοιασιάς για να τις στείλει στους γονείς και τους φίλους. Δεν ήθελε το πρόσωπο του παιδιού της να κάνει το γύρο του κόσμου, ως ένα από τα θύματα "της τραγωδίας των Τεμπών"... Δεν ήθελε. Είναι η φωτογραφία του παιδιού της, το παιδί της! Που ήθελε να προλάβει μια ακόμη φορά να το αγκαλιάσει και να του πει ΣΕ ΑΓΑΠΩ... Τώρα κάπου στο βάθος της παραζάλης της ακούει για τις καταγγελίες των εργαζομένων, δεν τις είχε ακούσει στα κεντρικά ΜΜΕ. Καμιά φορά άκουγε για μια απεργία των εργαζομένων στα τρένα. Μαζί με τα συνήθη σχόλια δημοσιογράφων, ότι "ταλαιπωρεί" τους επιβάτες που θα μετακινούνταν την ημέρα της απεργίας. Θα το παραλάμβαναν από το σταθμό. Και θα ξεκινούσε μια ακόμη εβδομάδα. Επιτέλους Μάρτης, άνοιξη. Αλλά την νύχτα που ταξίδευε το παιδί της με το τρένο διαδέχθηκε νύχτα. Δεν θα ξημερώσει πια ποτέ... Το κινητό έμεινε στο τόπο της σύγκρουσης, έγραφε ΜΑΜΑ...
Το "ψωμί" που διεκδικούσαν το 1857 οι Γυναίκες, της το πήραν. Το άντεξε. Τα "τριαντάφυλλα" που ζητούσαν έγιναν νεκρολούλουδα... Αυτό δεν αντέχεται! Μπορούν να της φέρουν το παιδί της πίσω; Να μην χαθούν ξανά παιδιά από εγκληματική αμέλεια, σε καιρό ειρήνης; Μπορούν; Εκείνη βουβή, κοιτά το κενό δωμάτιο του παιδιού της, δεν βλέπει τίποτα.
Τώρα μιλά η νέα γενιά... Το ποτάμι της οργής της νέας γενιάς, είναι η φωνή της βουβής χαροκαμένης Γυναίκας... Οι κύκλοι του αίματος, της Ιστορίας...
Γυναίκα όλη μας η Ποίηση, δε φτάνει να κάνει έναν δικό σου στεναγμό (Τάσος Λειβαδίτης)