Χίος, Σάββατο 16 Νοεμβρίου

ΒΙΒΛΙΟΚΡΙΣΙΑ Στυλιανός Π.Γιαλιάς Διευχά. Ένα όμορφο χωριό της Χίου. Τέσσερις αιώνες ιστορίας και παράδοσης.

Γράφει η Τασσώ Γαΐλα
Δευ, 09/09/2019 - 19:11

Ήθη και έθιμα, λαογραφία και παραδόσεις, γεωγραφία και ιστορία, προσωπικά βιώματα και καταγεγραμμένες διηγήσεις γερόντων του χωριού Διευχά της Χίου το περιεχόμενο του βιβλίου Διευχά/ένα όμορφο χωριό της Χίου- Τέσσερις αιώνες ιστορίας και παράδοσης , βιβλίου που συνέγγραψε ο Χιώτης πλοίαρχος Στυλιανός Π. Γιαλιάς ‘γέννημα και θρέμα’ του μικρού αυτού χωριού.

Και ,πράγματι, είναι ένας ‘άθλος’ να ασχοληθείς επί σειρά ετών με την συγκέντρωση πληροφοριών την καταγραφή τους και σε συνδυασμό με τις προσωπικές σου αναμνήσεις να προχωρήσεις στη έκδοση βιβλίου  με θέμα –αποκλειστικά-ένα χωριό σε τόσο δύσκολους και χαλεπούς καιρούς όπως οι σημερινοί.

Διευχά , ένα μικρό σχεδόν έρημο σήμερα χωριό, άγονη περιοχή όπου οι κάτοικοι του μέσα στους τέσσερις αιώνες -όπως μας εξιστορεί ο συγγραφέας- έδιναν καθημερινά αγώνα για την επιβίωση κάτω από  αντίξοες συνθήκες , όπως η φτώχεια… πολύ φτώχεια, πολέμους, σεισμούς… ατέλειωτη μοναξιά στο ταξίδι για την Ιθάκη τους , αλλά με ‘όπλα’ στην φαρέτρα τους την πίστη τους στην Ορθοδοξία και  την θρησκευτική προσήλωση στα ήθη και έθιμα τους.

Η ιστορία μας ξεκινάει … από την αρχή και την ίδρυση του χωριού Διευχά παράλληλα με την εγκατάσταση στην περιοχή της Μονής Μουνδών γύρω στο 1576. Τέσσερις λοιπόν αιώνες συνέδεσαν την Μονή Μουνδών με τα Διευχά. Αιώνες που ..πέρασαν ανεπιστρεπτί, η μονή ερήμωσε το 1956 και τώρα κινδυνεύει να πάθει το ίδιο και το χωριό που οι κάτοικοι του δεν περνούν την δεκάδα…

Σαφώς η καταγραφή στο βιβλίο της ντόπιας ιστορίας  και των ηθών και εθίμων της  το καθιστά  για αυτόν τον λόγο-ερήμωση της περιοχής- πολύτιμο βοήθημα για μελλοντικούς ερευνητές της ιστοριογραφίας και λαογραφίας.Ο συγγραφέας  του ο Στέλιος Γιαλιάς μας προσφέρει μέσα από την αφήγηση του σε πρώτο πρόσωπο κάτι πολύ σημαντικό εφόσον θυμίζει στους μεγαλύτερους που τα βίωσαν και κάνει γνωστή στους νεότερους την ζωή των παλαιοτέρων χρόνων σε ένα χωριό της βορειοδυτικής Χίου.

Μια ζωή ποικίλων μορφών. Από την καθημερινότητα των χωριανών, ως τις συνήθειες, τους τρόπους που ‘τα έβγαζαν πέρα’ με δυσκολίες, αλλά και μέσα σε ένα περιβάλλον που… τώρα οδεύει να μείνει μόνο του χωρίς κατοίκους.

Διαβάζοντας -όπως  ήδη προανέφερα- το βιβλίο αυτό πολλοί -όχι μόνο κάτοικοι των Διευχών εφόσον πολλά από τα έθιμα ίσχυαν και σε άλλα χωριά-,πολλοί Χιώτες  θα θυμηθούν και θα νοσταλγήσουν και οι νεότεροι θα μάθουν πολλά από την λαογραφική πλούσια ύλη που παραθέτει ο συγγραφέας.

Χωριό Διευχά, βορειοδυτική Χίος , κοντά στην Βολλισό. Ο Στυλιανός Γιαλιάς κάνοντας πράγματι ‘κατάθεση ψυχής’  έχει διαιρέσει το βιβλίο του σε εννέα  επιμέρους κεφάλαια όπου μεταξύ άλλων  καταχωρεί την ιστορία του χωριού, την ρυμοτομία του, τις ασχολίες των κατοίκων , τις καλλιέργειες, την ύδρευση του τόπου, τα ήθη και έθιμα του χωριού.  Κατόπιν, σε ιδιαίτερο κεφάλαιο αναφέρεται στην Εκκλησία, τα σχολεία του χωριού και την εκπαίδευση. Στη συνέχεια, σε αυτοτελές κεφάλαιο καταγράφονται οι Κοινοτικές υποδομές και τα έργα για τη βελτίωση της ζωής των κατοίκων, αλλά και η κοινωνική πρόνοια για τους κατοίκους των μικρών χωριών εν γένει. Ενδιαφέρον παρουσιάζει το  επόμενο κεφάλαιο όπου αναφέρονται τα αγροτικά εργαλεία της εποχής εκείνης, αλλά και ο τρόπος κατασκευής και χρήσης τους.
Στο τελευταίο κεφάλαιο περιγράφονται οι σχέσεις και οι δεσμοί των κατοίκων του χωριού με τη Μονή Μουνδών. Ως γνωστόν, η Μονή Μουνδών αποτελεί το δεύτερο θρησκευτικό προσκύνημα  της Ορθοδόξου Πίστεως στην Χίο μετά την Ιερά Νέα Μονή και υπάγεται γεωγραφικά στην Τοπική Κοινότητα Διευχών απετέλεσε δε τον βασικότερο πυρήνα-παράγοντα ίδρυσης του χωριού και ζωής του, επί αιώνες.
Ο συγγραφέας, στο βιβλίο του, μιλά για μια ιστορία τεσσάρων και πλέον αιώνων στο χωριό, άρρηκτα συνδεδεμένη – καλύτερα πλήρως ταυτισμένη – με την ίδρυση και λειτουργία της περίφημης Μονής Μουνδών.

Εδώ να τονίσω ότι το Καθολικό της Μονής αρχιτεκτονικά ανήκει στον τύπο της μονόκλιτης καμαροσκέπαστης βασιλικής και αγιογραφήθηκε το 1730, από τον ζωγράφο ιεροδιάκονο Κωνσταντή Καταρρακτούση, με τη χρηματοδότηση του μετέπειτα ηγούμενου Ιάκωβου Αργέντη. Οι τοιχογραφίες αυτές καταστράφηκαν το 1822 και εκείνες που διατηρούνται μέχρι σήμερα έγιναν από ανώνυμο ζωγράφο το 1849, όπως αναφέρει η επιγραφή επάνω από την είσοδο. Η τεχνοτροπία τους συνδυάζει τη λαϊκή μεταβυζαντινή ζωγραφική με τις δυτικές επιδράσεις και ορισμένες από τις παραστάσεις είναι μοναδικές, όπως αυτή του σταυρωμένου μοναχού, με τον τίτλο «ο βίος του αληθούς μοναχού».

1849-2019: 170 χρόνια από την αγιογράφηση του Καθολικού της περίφημης Μονής Μουντών, αγιογράφηση που προσελκύει κάθε χρόνο χιλιάδες επισκέπτες. Ένας επί πλέον λόγος για να αποκτήσουν οι ενδιαφερόμενοι το βιβλίο του Σ.Γ., όπου η εξιστόρηση της ιστορίας της Μονής είναι λεπτομερής και βασίζεται στις μαρτυρίες παλαιών κατοίκων του χωριού.

Ιερά Μονή Μουνδών- Χωριό Διευχά. Δεμένα άρρηκτα. Η Μονή καταρρέει.Το ίδιο και το χωριό. Και …να που έρχεται ο Στυλιανός Γιαλιάς με την γεμάτη πάθος , αγάπη και αγωνία για τον τόπο του  γραφή του να τα ζωντανέψει, να τους δώσει και πάλι ζωή.

Κατάθεση ψυχής, όρκος ότι τίποτα τελικά δεν θα χαθεί…

Στυλιανός Π. Γιαλιάς.

Διευχά

    ένα όμορφο χωριό της Χίου

Τέσσερις αιώνες ιστορίας και παράδοσης.

Εκδόσεις Άλφα πι/Ροδοκανάκη 7-Χίος/2018.

Σελίδες 150.

Κείμενο

Τασσώ Γαΐλα

Αρθρογράφος-Ερευνήτρια.

 

 

Σχετικά Άρθρα

Από τη Θεατρική Ομάδα Νεοχωρίου "Ρότα"
Πέμ, 14/11/2019 - 14:45

Η Ερασιτεχνική Θεατρική Ομάδα, «ΡΟΤΑ», του Πολιτιστικού Επιμορφωτικού Συλλόγου Νεοχωρίου, «Άγιος Μηνάς», επιχειρεί μία σπουδή πάνω στη γαλλική, κλασική φάρσα, την οποία θεωρεί καθαρό θέατρο, αφού υπακούει στην αριστοτελική διαπίστωση ότι είναι μίμηση πράξεως και όχι μίμηση ανθρώπων.

Μέσα από τη διδασκαλία των ρόλων, επιχειρείται να κατανοήσουν οι ερασιτέχνες ηθοποιοί, τον μηχανισμό της φάρσας, στην ουσία το μηχανισμό που φέρνει γέλιο στο θεατή.

Το έργο είναι του πατέρα της γαλλικής φάρσας,

Ζορζ Φεϊντό και συγκεκριμένα το «Ξενοδοχείο Παράδεισος».

Για δεύτερη χρονιά την ευθύνη της ομάδας έχει ο Μανόλης Στάθης.