41. Ἑρμοῦ ἅμαξα καὶ Ἄραβες
Ἑρμῆς ποτε ἅμαξαν ψευσμάτων καὶ πανουργίας καὶ ἀπάτης μεστὴν διὰ πάσης ἤλαυνε γῆς, κατὰ χώραν μικρόν τι διανέμων τοῦ φόρτου. Ὡς δὲ εἰς τὴν τῶν Ἀράβων χώραν ἦλθε, λέγεται ἐξαίφνης συντριβῆναι τὴν ἅμαξαν. Οἱ δὲ ὥσπερ πολύτιμον φόρτον τὰ ἐξ αὐτῆς ἁρπάσαντες οὐκ ἀφῆκαν εἰς ἄλλους ἀνθρώπους προελθεῖν.
Ὅτι Ἄραβες ὑπὲρ πᾶν ἔθνος ψευσταὶ καὶ ἀπατεῶνές εἰσιν· ἐν γλώσσῃ γὰρ αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀλήθεια.
[Ο Ερμής φόρτωσε μια άμαξα με ψευτιές, απατεωνιές και πανουργίες, και περιόδευε σ’ όλη την οικουμένη. Ήθελε σ’ όλες τις χώρες τής Γης να τα μοιράσει όλα αυτά, δηλαδή σε κάθε έθνος να υπάρχει μονάχα ένα μέρος απ’ αυτά τα κουσούρια. Όταν περνούσε από την περιοχή τής Αραβίας, τότε ξαφνικά η άμαξά του αναποδογύρισε και συντρίφτηκε.
Όταν οι Άραβες είδαν την αναποδογυρισμένη άμαξα, έτρεξαν κι άρπαξαν όλο το φορτίο της γιατί πίστεψαν πως η άμαξα κουβαλούσε κάποια πολύτιμη πραμάτεια. Έτσι δεν έμεινε τίποτα από ’κείνο το φορτίο για να πάρουν κι οι άλλοι άνθρωποι.
Να γιατί οι Άραβες είναι οι μεγαλύτεροι ψεύτες και απατεώνες σ’ όλη την οικουμένη. Από το στόμα τους δεν βγαίνει μια αλήθεια!
Παροιμίες: «Μεγάλος λαφατζάνης» (<τουρκ. lafazan=ψεύτης, φαφλατάς, ματαιολόγος). «Ρώτηξε το μπάρμπα μου το χιλιοψωματάρη», «Δεν σου πιστεύγω κι αν μου λες το γάλα γαλανό ’ναι», «Τα λόγια του είν’ σαν τού Μαγιού τα χιόνια»].
42. Εὐνοῦχος καὶ ἱερεύς
Εὐνοῦχος προσῆλθε ἱερεῖ, θυσίαν ὑπὲρ αὐτοῦ ποιῆσαι παρακαλῶν εἰς τὸ γενέσθαι παίδων πατέρα. Ὁ δὲ ἱερεὺς ἔφη· «Ὅτε μὲν πρὸς τὴν θυσίαν ἀπίδω, πατέρα σε γενέσθαι παίδων παρακαλῶ· ὅτε δὲ τὴν σὴν ὄψιν ἴδω, οὐδ’ ἀνὴρ φαίνῃ».
[Ένας μουνούχος (=ο υποστάς ευνουχισμό, ο εκτομίας, ο ανίκανος προς συνουσία λόγω αφαιρέσεως τών γεννητικών του αδένων, ο ατσούτσουνος) πήγε σ’ έναν ιερέα και του ζήτησε να κάνει εκ μέρους του θυσία στο θεό, με σκοπό αυτός να τεκνοποιήσει και να γίνει πατέρας.
Κι ο ιερέας απάντησε: «όταν θα βλέπω να τελείται η θυσία, θα παρακαλώ το θεό να γίνεις πατέρας. Αλλά, όπως σε βλέπω, λέω: ‘πώς θα γίνει πατέρας ένας τέτοιος άνθρωπος, που ούτε καν άντρας φαίνεται να είναι!’».
Δίδαγμα: πρέπει κανείς να διαθέτει την απαιτούμενη αυτογνωσία και να επιδιώκει πάντα στόχους εφικτούς και υλοποιήσιμους, δηλαδή σύμφωνους με τη φύση του και τις δυνατότητές του.
Παροιμίες: «Εγώ τού λέω μουνούχος είμαι και αυτός μού λέει πόσα παιδιά 'χεις», «Ελούστηκες, κασίδη; Nαι, χτενίστηκα γω κιόλα!», «Εγώ του λέω είμαι καλόγερος, και αυτός με ρωτάει πόσα παιδιά έχεις;»].
43. Ζεὺς καὶ Ἀπόλλων
Ζεὺς καὶ Ἀπόλλων περὶ τοξικῆς ἤριζον. Τοῦ δὲ Ἀπόλλωνος ἐντείναντος τὸ τόξον καὶ τὸ βέλος ἀφέντος, Ζεὺς τοσοῦτον διέβη ὅσον Ἀπόλλων ἐτόξευσεν.
Οὕτως οἱ τοῖς κρείττοσιν ἀνθαμιλλώμενοι, πρὸς τῷ ἐκείνων μὴ ἐφικέσθαι, καὶ γέλωτα ὀφλισκάνουσιν.
[Ο Δίας κι ο Απόλλων μάλωναν μεταξύ τους σχετικά με το ποιος τα καταφέρνει καλύτερα στην τοξοβολία. Ο Απόλλων τεντώνει το τόξο κι αφήνει πρώτος το βέλος. Ο Δίας, με μια δρασκελιά του και μόνο, έκανε την απόσταση ως εκεί που έφτασε το βέλος τού Απόλλωνα.
Δίδαγμα: μην προσπαθείς να παραβγείς με καλύτερούς σου! Διότι καί δεν πρόκειται να τα καταφέρεις αλλά καί θα γελοιοποιηθείς στα μάτια τού κόσμου.
Παροιμίες: «Κουνιούνται τα σιδερικά, κουνιούνται κι οι βελόνες!», «Κι η κοσκινού τον άντρα της με τους πραματευτάδες», «Δεν είναι κακό να είσαι τσόκαρο. Κακό είναι να μοστράρεσαι για γόβα», «Μπαίνει κι ο καλαθοβεργοδότης μαζί με τους τεχνίτες». «Ψύρα τὸν Διόνυσον: τὰ Ψύρα εὐτελὴς νῆσός ἐστι καὶ μικρὰ πλησίον Χίου μὴ δυναμένη οἶνον ἐνεγκεῖν. λέγομεν οὖν τὴν παροιμίαν ἐπὶ τῶν ἐν συμποσίῳ ἀνακειμένων καὶ μὴ πινόντων. λέλεκται δὲ καὶ ἐπὶ τῶν εὐτέλειαν σημαινόντων (Γρηγορίου τού Κυπρίου)].
44. Ζεὺς καὶ πίθος ἀγαθῶν
Ζεὺς ἐν πίθῳ τὰ ἀγαθὰ πάντα συγκλείσας ἀφῆκε παρὰ ἀνθρώπῳ τινί. Ὁ δὲ λίχνος ἄνθρωπος εἰδέναι θέλων τί ἐστιν ἐν αὐτῷ, τὸ πῶμα ἐκίνησε· πάντα δὲ ἐπετάσθησαν πρὸς τοὺς θεούς.
Ὅτι τοῖς ἀνθρώποις ἐλπὶς μόνη σύνεστι τῶν πεφευγότων ἀγαθῶν ἐγγυωμένη δώσειν.
[Ο Δίας όλα τα καλά τα έκλεισε σ’ ένα πιθάρι, και το άφησε σ’ έναν άνθρωπο για να το φυλάει. Όμως αυτός ο άνθρωπος ήταν περίεργος, ήθελε να μάθει τι περιέχει το πιθάρι. Έτσι λοιπόν ξεκαπάκωσε το πιθάρι. Κι όλα τα καλά πήραν δρόμο και πέταξαν στον Ουρανό. Μόνο η Ελπίδα δεν πρόλαβε να φύγει.
Δίδαγμα: όσα βάσανα κι αν βρουν τον άνθρωπο, «η ελπίδα πεθαίνει τελευταία».
Παροιμίες: «Αν χάσωμε το τσεκούρι, μας μένει το στειλιάρι», «Καθένας με την ορπίδα ζει», «Έχει ο καιρός γυρίσματα να γιάνουν τα φτερά μου και να γυρίσω να τα βρω πάλι τα πρωτινά μου», «Ώστε ν’ ανεβοκατεβεί τού Τούρκου το σπαθί, ο Θεός έχει», «Καινούργια μέρα, καινούργιο κισμέτι» (<τουρκ. kismet=τύχη, πεπρωμένο). Τουρκική παροιμία: Umut fakirin ekmeğidir (Η ελπίδα είναι το ψωμί τών φτωχών). Ἄνθρωπος ἀτυχῶν σῴζεθ᾽ ὑπὸ τῆς ἐλπίδος (Ο άνθρωπος, στις ατυχίες τής ζωής του, κρατιέται απ’ την ελπίδα) (Μένανδρος 28)].
45. Ζεὺς καὶ Προμηθεὺς καὶ Ἀθηνᾶ καὶ Μῶμος
Ζεὺς καὶ Προμηθεὺς καὶ Ἀθηνᾶ κατασκευάσαντες, ὁ μὲν ταῦρον, Προμηθεὺς δὲ ἄνθρωπον, ἡ δὲ οἶκον, Μῶμον κριτὴν εἵλοντο. Ὁ δὲ φθονήσας τοῖς δημιουργήμασιν ἀρξάμενος ἔλεγε τὸν μὲν Δία ἡμαρτηκέναι, τοῦ ταύρου τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐπὶ τοῖς κέρασιν μὴ θέντα, ἵνα βλέπῃ ποῦ τύπτει· τὸν δὲ Προμηθέα, διότι τοῦ ἀνθρώπου τὰς φρένας οὐκ ἔξωθεν ἀπεκρέμασεν, ἵνα μὴ λανθάνωσιν οἱ πονηροί, φανερὸν δὲ ᾖ τί ἕκαστος κατὰ νοῦν ἔχει, τρίτον δὲ ἔλεγεν ὡς ἔδει τὴν Ἀθηνᾶν τὸν οἶκον τροχοῖς ἐπιθεῖναι, ἵνα, ἐὰν πονηρός τις παροικισθῇ γείτων, ῥᾳδίως μεταβαίνῃ. Καὶ ὁ Ζεὺς ἀγανακτήσας κατ’ αὐτοῦ ἐπὶ τῇ βασκανίᾳ τοῦ Ὀλύμπου αὐτὸν ἐξέβαλεν.
Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι οὐδὲν οὕτως ἐστὶν ἐνάρετον ὅ μὴ πάντως περί τι ψόγον ἐπιδέχεται.
[Ο Δίας δημιούργησε τον ταύρο, ο Προμηθέας τον άνθρωπο, η Αθηνά το σπίτι. Και όρισαν τον Μώμο ως κριτή, για να αξιολογήσει τις δημιουργίες τους.
Ο Μώμος (=επίκριση, πρόσαψη κατηγορίας, καταλογισμός μομφής, στιγματισμός, «ετικέττα», «ταμπέλα») άρχισε τις κατακρίσεις: κατέκρινε τη δημιουργία τού Δία, τον ταύρο, γιατί, κατά τη γνώμη τού Μώμου, ο ταύρος έπρεπε να είχε τα μάτια του στα κέρατά του, ώστε να βλέπει πού χτυπάει κάθε φορά. Το δε δημιούργημα τού Προμηθέα, ο άνθρωπος, έπρεπε νά ’χει το μυαλό έξω απ’ το κεφάλι του, ώστε να φαίνονται καθαρά τού καθενός οι σκέψεις και οι βουλές, κι έτσι να ξεχωρίζουν οι κακόβουλοι. Τέλος, το κατασκεύασμα τής Αθηνάς, το σπίτι, έπρεπε να πατά πάνω σε ρόδες, ώστε να μπορεί ο καθένας να φεύγει μακριά από κακούς γειτόνους, αν τού λάχαιναν τίποτα τέτοιοι.
Κι ο Δίας, επειδή θύμωσε εξαιτίας τής κακόβουλης κριτικής τού Μώμου, τον «σούταρε» απ’ τον Όλυμπο, κι εγκαταστάθηκε αυτός στη Γη. Έτσι τώρα «τον τρώνε στη μάπα» οι άνθρωποι.
Δίδαγμα: και ο Θεός ο ίδιος να είσαι και όλα τέλεια να τα κάνεις, πάντα τα κακόβουλα σχόλια και η κατάκριση θα υπάρχουν. Διότι η δηλητηριασμένη ψυχή τών φθονερών δεν βρίσκει τίποτα σωστό. Δηλαδή ο φθονερός, επειδή πάσχει ο ίδιος από κόμπλεξ κατωτερότητας, αδυνατεί ν’ αναγνωρίσει στον καλύτερό του οποιανδήποτε αρετή, εφόσον βέβαια ο ίδιος δεν την διαθέτει. Οι φθονεροί ανήκουν στα μειονεκτούντα άτομα τού πληθυσμού, έχουν χαμηλό αυτοσεβασμό, και είναι αξιοθρήνητοι. Δηλαδή γνωρίζουν κατά βάθος πως βρίσκονται «στον πάτο». Γι’ αυτό και εχθρεύονται όσους βρίσκονται στην κορυφή.
Παροιμίες: «Το ένα τού βρομεί, το άλλο τού ξινίτζει», «Κάμνει τον καδή», «Γλώσσα που κακολογίζει μια πεντάρα δεν αξίζει», «ἀνὴρ γλωσσώδης οὐ κατευθυνθήσεται ἐπὶ τῆς γῆς» (Ψαλμός Δαυΐδ, 139. 12). «Τίς σε κατέστησεν ἄρχοντα καὶ δικαστὴν ἐφ' ἡμῶν» (Πράξεις Αποστόλων, Ζ΄, 27). «Εὐλόγει πάντας» (Να επαινείς όλους τους ανθρώπους) (3.1.173, Σωσιάδου τῶν ἑπτὰ σοφῶν ὑποθῆκαι). «Εἰ θέλεις καλῶς ἀκούειν, μάθε καλῶς λέγειν: μαθὼν δὲ καλῶς λέγειν πειρῶ καλῶς πράττειν καὶ οὕτω καρπώσῃ τὸ καλῶς ἀκούειν» (Επικτήτειον Γνωμολογικόν/Gnomologium Epicteteum (e Stobaei libris 3-4)].
46. Ζεὺς καὶ χελώνη
Ζεὺς γαμῶν πάντα τὰ ζῷα εἱστία. Μόνης δὲ χελώνης ὑστερησάσης, διαπορῶν τὴν αἰτίαν, τῇ ὑστεραίᾳ ἐπυνθάνετο αὐτῆς διὰ τί μόνη ἐπὶ τὸ δεῖπνον οὐκ ἦλθε. Τῆς δὲ εἰπούσης· «Οἶκος φίλος, οἶκος ἄριστος», ἀγανακτήσας κατ’ αὐτῆς παρεσκεύασεν αὐτὴν τὸν οἶκον αὐτὸν βαστάζουσαν περιφέρειν.
Οὕτω πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων αἱροῦνται μᾶλλον λιτῶς οἰκεῖν ἢ παρ’ ἄλλοις πολυτελῶς διαιτᾶσθαι.
[Κάποτε ο Δίας έκαμε τούς γάμους του. Προσκάλεσε όλα τα ζώα στη συνεστίαση. Η χελώνα μονάχα δεν προσήλθε. Ο Δίας τη ρώτησε για ποιον λόγο απουσίασε από το δείπνο. Η χελώνα απάντησε: «Σπίτι μου σπιτάκι μου και σπιτοκαλυβάκι μου!».
Ο Δίας θύμωσε με τη συμπεριφορά τής χελώνας. Και την καταδίκασε να κουβαλά μονίμως το σπίτι της στην πλάτη της.
Δίδαγμα: πολλοί προτιμούν να ζουν λιτά και φτωχικά στο σπίτι τους παρά να ζουν πλουσιοπάροχα μεν αλλά εξαρτημένοι από άλλους. Δηλαδή η αυτονομία θα πρέπει να είναι το ζητούμενο όλων μας, και όχι η προσκόλληση σε άλλους. Διότι η προσκόλληση και η εξάρτηση από άλλους συνεπάγεται την απώλεια τής ηθικής μας ελευθερίας.
Παροιμίες: «Μοναχός σου παίτζε γέλα κι όσο θέλεις χόρευγε!», «Μοναχός σου κάτσε φάε κι όσο θέλεις χοροπήδα», «Μοναχός σου φάε πιε και νηστικός σηκώσου!», «Σπίτι μου σπιτάκι μου και φτωχοκαλυβάκι μου», «Σπιτάι μου, σπιτάι μου και χαμοκαλυβάι μου» (Πυργί). «Καθένας αφ’ το δώμαν του σαν θέλει κατηβαίνει», «Κάθε πετεινός στην κοπριάν του χαίρεται». Αγγλικές παροιμίες: «home, sweet home./east or west, home is best»].
47. Ζεὺς κριτής
Ὁ Ζεὺς τὰς τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτίας ἐν ὀστράκοις τὸν Ἑρμῆν ὥρισε γράφειν, καὶ εἰς κιβώτιον ἀποτιθέναι πλησίον αὐτοῦ, ὅπως ἑκάστου τὰς δίκας ἀναπράσσῃ. Συγκεχυμένων δὲ τῶν ὀστράκων ἐπ’ ἀλλήλοις, τὸ μὲν βράδιον, τὸ δὲ τάχιον ἐμπίπτει εἰς τὰς τοῦ Διὸς χεῖρας, εἴποτε καλῶς κρίνοιτο.
Ὅτι οὐ χρὴ θαυμάζειν διὰ τοὺς ἀδίκους καὶ πονηροὺς ὅτι τάχιον οὐκ ἀπολαμβάνουσιν ὑπὲρ τῶν ἀδικιῶν αὐτῶν.
[Ο Ζευς πρόσταξε τον Ερμή να γράφει τα σφάλματα τών ανθρώπων πάνω σε όστρακα (=θραύσματα αγγείων, σπασμένα κεραμίδια) και να τα μαζεύει όλ’ αυτά μέσα σ’ ένα κιβώτιο κοντά του: «θέλω να σημειώνεις ποια παράβαση και αδικία κάνει ο κάθε άνθρωπος. Όλες τις παρανομίες θα τις ρίχνεις μέσα σε ένα δοχείο! Κι εγώ, ο Δίας, οπωσδήποτε θα αποδώσω Δικαιοσύνη στον καθένα κατά τα έργα του!».
Όμως τα όστρακα ανακατεύτηκαν μεταξύ τους, δηλαδή μέσα στο κιβώτιο έγιναν φύρδην μίγδην. Οπότε οι παρανομίες τών ανθρώπων έφταναν μεν στα χέρια τού Δία αλλά όχι με τη σωστή χρονική σειρά. Δηλαδή συνέβαινε κάποια παραπτώματα να εκδικάζονται πολύ σύντομα ενώ κάποια άλλα με μεγάλη χρονική καθυστέρηση. Έτσι πολλοί παραπτωματίες έτρεφαν την ψευδαίσθηση πως θα γλύτωναν απ’ την τιμωρία τού θεού.
Δίδαγμα: ας μην τρέφει κανείς την αυταπάτη ότι θα αποφύγει τη Θεία Δίκη. Όλες οι παλιανθρωπιές, αργά ή γρήγορα, τιμωρούνται. Η ηθική τάξη πάντοτε κυριαρχεί, έστω κι αν προσωρινά επικρατεί η αδικία, διότι ἔστι δίκης ὀφθαλμός ὅς τὰ πάνθ' ὁρᾷ.
Παροιμίες: «Ο Θεός αργεί μα δε λησμονεί», «Ο Θεός δεν είναι βούδι να σε κουτουλήσει», «Οι άνθρωποι απορρίχνουνε, μα ο Θεός δεν απορρίχνει». «ὀφθαλμοὶ Κυρίου ἐπὶ δικαίους, καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν. πρόσωπον δὲ Κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακὰ τοῦ ἐξολοθρεῦσαι ἐκ γῆς τὸ μνημόσυνον αὐτῶν (Ψαλμός Δαυΐδ, 33. 16-17). «Βλέπει ο Θεός και αστράπτει/διά τους πανούργους» (Ανδρέα Κάλβου Ωδή «Αι Ευχαί», στροφή ιγ΄, στ. 64-65)].
48. Ἁλιεὺς καὶ ἰχθύες μεγάλοι καὶ βραχεῖς
Ἁλιεὺς ἐκ τῆς θαλάσσης τὸ πρὸς ἄγραν δίκτυον ἐκβαλὼν τῶν μὲν μεγάλων ἰχθύων ἐγκρατὴς γέγονε καὶ τούτους ἐν τῇ γῇ ἥπλωσεν· οἱ δὲ βραχύτεροι τῶν ἰχθύων διὰ τῶν τρυμαλιῶν διέδρασαν ἐν τῇ θαλάσσῃ.
Ὅτι εὔκολον ἡ σωτηρία τοῖς μὴ μεγάλως εὐτυχοῦσιν, τὸν δὲ μέγαν ὄντα τῇ δόξῃ σπανίως ἴδοις ἂν ἐκφυγόντα τοὺς κινδύνους.
[Ένας ψαράς έριξε το δίχτυ τού ψαρέματος -αυτό με τα μεγάλα «μάτια»- στη θάλασσα. Όταν το τράβηξε πάνω, είχαν πιαστεί στο δίχτυ μεγάλα ψάρια. Όλα αυτά τα ωραία και μεγάλα ψάρια τα άπλωσε στο έδαφος και τα καμάρωνε. Όμως τα μικρά ψάρια βγήκαν από τα «μάτια» τού διχτυού και γλύτωσαν. Και ξαναβούτηξαν στη θάλασσα και σώθηκαν.
Δίδαγμα: οι μικροί και ταπεινοί, σε έκτακτες και έκρυθμες συνθήκες (πολέμους, εμφύλιες διαμάχες), εύκολα «ξεγλιστρούν» και σώζονται. Αντίθετα, όσοι έχουν δύναμη, αξιώματα και βρίσκονται σε περίοπτες και διοικητικές θέσεις, δηλαδή σε θέσεις υψηλής ευθύνης, σπανίως γλυτώνουν. Και μάλλον αυτοί είναι τα πρώτα θύματα που στοχοποιούνται.
Παροιμία: «Μεγάλα καράβια, μεγάλες φουρτούνες. Μικρά καράβια, μικρές φουρτούνες»].
49. Ἁλιεὺς καὶ σμαρίς
Ἁλιεὺς τὸ δίκτυον χαλάσας ἐν τῇ θαλάσσῃ ἀνήνεγκε σμαρίδα. Σμικρὰ δὲ οὖσα ἱκέτευεν αὐτὸν νῦν μὲν μὴ λαβεῖν αὐτήν, ἀλλ’ ἐᾶσαι, διὰ τὸ σμικρὰν τυγχάνειν. «Ἀλλ’ ὅταν αὐξυνθῶ καὶ μεγάλη, φησί, γένωμαι, συλλαβεῖν με δυνήσῃ, ἐπεὶ καὶ εἰς μείζονά σοι ὠφέλειαν ἔσομαι». Καὶ ὁ ἁλιεὺς εἶπεν· «Ἀλλ’ ἔγωγε ἄνους ἂν εἴην, εἰ τὸ ἐν χερσὶ παρεὶς κέρδος, κἂν σμικρὸν ᾖ, τὸ προσδοκώμενον, κἂν μέγα ὑπάρχῃ, ἐλπίζοιμι».
Ὁ μῦθος δηλοῖ ὅτι ἀλόγιστος ἂν εἴη ὁ δι’ ἐλπίδα μείζονος τὰ ἐν χερσὶν ἀφεὶς σμικρὰ ὄντα.
[Ένας ψαράς έριξε τα δίχτυα του στη θάλασσα. Όταν τα τράβηξε πάνω, διαπίστωσε πως μονάχα μια μαρίδα είχε πιαστεί στα δίχτυα και τίποτ’ άλλο. Η μαρίδα είναι ένα πολύ μικρό ψάρι.
Η μαρίδα λοιπόν παρακαλούσε τον ψαρά να την απελευθερώσει: «άφησέ με ελεύθερη. Είμαι πολύ μικρό ψάρι! Τι θα βγάλεις από μένα, αν με φας; Άφησέ με να μεγαλώσω! Κι όταν γίνω μεγάλη, τότε πιάσε με πάλι. Τότε θα χορτάσεις, άμα με φας!».
Και ο ψαράς απάντησε: «Μαρίδα, δεν είμαι τόσο ηλίθιος όσο νομίζεις! Δεν πρόκειται ν’ αφήσω το σίγουρο, έστω και μικρό, κέρδος – που τό ’χω ήδη στα χέρια μου – για να κυνηγήσω ένα μελλοντικό κέρδος, αβέβαιο και επισφαλές!».
Δίδαγμα: ο συνετός άνθρωπος ουδέποτε αφήνει το σίγουρο, που τό ’χει κιόλας στην κατοχή του, – ακόμα κι αν αυτό είναι μικρό κι ασήμαντο – για να κυνηγήσει το πιο μεγάλο, το οποίο όμως είναι ρευστό και επισφαλές.
Παροιμίες: «Κάλλιο πέντε και στο χέρι παρά δέκα και καρτέρει», «Κάλλιο το σημερινόν αυγό παρά την αυριανήν όρνιθα»].
50. Ἥλιος καὶ βάτραχοι
Γάμοι τοῦ Ἡλίου θέρους ἐγίγνοντο· πάντα δὲ τὰ ζῷα ἔχαιρον ἐπὶ τούτῳ, ἠγάλλοντο δὲ καὶ οἱ βάτραχοι. Εἷς δὲ τούτων εἶπεν· «Ὦ μῶροι, εἰς τί ἀγάλλεσθε; εἰ γὰρ μόνος ὢν ὁ Ἥλιος πᾶσαν ἰλὺν ἀποξηραίνει, εἰ γήμας ὅμοιον αὐτῷ παιδίον γεννήσει, τί οὐ πάθωμεν κακόν;».
Ὅτι πολλοὶ τῶν τὸ φρόνημα κουφότερον ἐχόντων χαίρουσιν ἐπὶ πράγμασιν τοῖς μὴ χαρὰν ἔχουσιν.
[Ήταν καλοκαίρι. Και τότε γίνονταν οι γάμοι τού θεού Ήλιου. Όλα τα ζώα ήταν χαρούμενα γι’ αυτό το χαρμόσυνο γεγονός. Αλλά ήταν μέσα στην τρελλή χαρά καί οι βάτραχοι!
Όμως ένας βάτραχος, ο πιο πονηρός και συνειδητοποιημένος απ’ όλους, είπε στους άλλους: «Βρε αφελείς, γιατί είσαστε όλοι μέσα στην τρελλή χαρά; Τ’ άλλα ζώα έχουν κάθε λόγο να χαίρονται. Όμως εμείς γιατί να χαιρόμαστε; Αφού και μόνος του ο Ήλιος μάς κάνει τόση ζημιά, – ξεραίνοντας τα λασπόνερα όπου μέσα τους τσαλαβουτάμε – σκεφτείτε τώρα, που παντρεύεται και θ’ αποκτήσει και γιο, πόσο πιο μεγάλες ζημιές μάς περιμένουν!!».
Δίδαγμα: πολλοί άνθρωποι, εντελώς αστόχαστοι και υπερβολικά αφελείς, ορισμένες φορές χαίρονται για πράγματα που δεν είναι να χαίρεται κανείς γι’ αυτά. Δηλαδή, ενώ πρόκειται κάποιοι να έχουν βλάβη -είτε σε επίπεδο επαγγέλματος και εργασίας είτε σε επίπεδο κοινωνικοοικονομικής τάξης- από κάποιο σχέδιο που μελετάται και επίκειται να τεθεί σε εφαρμογή, εντούτοις εκδηλώνουν ευφρόσυνη διάθεση και αγαλλίαση μη σκεπτόμενοι τις επιπτώσεις τού συγκεκριμένου κάθε φορά σχεδίου για τα δικά τους συμφέροντα (οικονομικά, εργασιακά, ταξικά).
Παράδειγμα: έστω ότι σ’ ένα εργοστάσιο ο εργοδότης και βιομήχανος απασχολεί κάποιους βιομηχανικούς εργάτες και τους ανταμείβει με ημερομίσθιο 50 ευρώ ημερησίως, για εργασία οκταώρου και σε εξαήμερη βάση. Ξαφνικά ο εργοδότης, επειδή οι δουλειές του πηγαίνουν πολύ καλά και οι εξαγωγές του βρίσκονται στο αποκορύφωμά τους, ζητά από τους εργάτες την επιμήκυνση τού ημερησίου ωραρίου κατά δύο ώρες καθώς και τη μετατροπή τής εξαήμερης εργασίας σε επταήμερη. Έστω λοιπόν ότι οι νέες εργασιακές απαιτήσεις τού βιομηχάνου δεν συνοδεύονται από την αυτονόητη καταβολή επιπλέον χρηματικής αμοιβής και ασφάλισης και έστω ότι έχουν το στοιχείο τής υποχρεωτικότητας και του καταναγκασμού. Εάν αυτό το νέο και «σκοτεινό» εργασιακό τοπίο, που μέλλει να δημιουργηθεί, κάποιοι από τους εργαζομένους είναι όχι μονάχα έτοιμοι να το αποδεχτούν αδιαμαρτύρητα αλλά «είναι κιόλας μέσα στην τρελλή χαρά» γι’ αυτό, τότε οι συγκεκριμένοι άνθρωποι χαρακτηρίζονται όχι απλά αφελείς και ασυλλόγιστοι αλλά άτομα με ανύπαρκτη επαγγελματική και ταξική συνείδηση. Δηλαδή μετατρέπουν εκουσίως τούς εαυτούς των σε «πρόβατα επί σφαγήν».
Παροιμία: «Βοήθα μου, φτωχέ, να μη γίνω σαν κι εσέ!»].