Διαβάζοντας ένα βιβλίο του Ίρβιν Γιάλομ (Irvin D. Yalom) για την «Τέχνη της Ψυχοθεραπείας» κατάλαβα πως οι σημερινές αντιξοότητες, αλλά και η αβεβαιότητα που αντιμετωπίζει ο άνθρωπος είναι ψυχικές δυσλειτουργίες οι οποίες προέρχονται από προσωπική καταπίεση που αντανακλούν στον φόβο του ατόμου όχι μόνο να παρέμβει, αλλά και να εκφράσει τις απόψεις του. Αυτά για τα προσωπικά αδιέξοδα…
Παρόλα αυτά στο θέμα του κοινωνικού αδιεξόδου και της αβεβαιότητας που αντιμετωπίζει σήμερα ο άνθρωπος, αν και ο ίδιος κινδυνεύει να «οδηγηθεί στο τρελάδικο», πιστεύεται, ότι δεν μπορεί το άτομο να παίξει τόσο καθοριστικό ρόλο στην πορεία της κοινωνίας, όσο οι ομάδες ανθρώπων και οι καθοδηγητές τους. δηλ. οι οργανώσεις στις οποίες συμμετέχει∙ οι οποίες ανοίγουν το δρόμο ή εμποδίζουν με βάση τη λογική των όποιων συμφερόντων τους. Να σημειώσουμε, πως μιλάμε για κοινωνικοποιημένα άτομα τα οποία γνωρίζουν τους κανόνες και τις αξίες της κοινωνίας. Χωρίς αυτό να σημαίνει πως δεν παίζει τον κοινωνικό της ρόλο (αντίθετα μάλιστα) η όποια «μεμονωμένη» χαρισματική προσωπικότητα που ωστόσο έχει αντιληφτεί ότι η λογική των συμφερόντων είναι αμείλικτη, και γι αυτό δεν γνωρίζει συναισθηματισμούς, φιλίες, ούτε ιδεολογικές ταυτίσεις, καθώς έχει την ικανότητα να αυτοπροσδιορίζεται.
Στη χάραξη του δρόμου που θα οδηγήσει στον περιορισμό αυτών των συμφερόντων, τα οποία πολλές φορές οδηγούν σε κοινωνικά αδιέξοδα, που σχεδόν πάντα δεν επηρεάζουν τους ηγέτες (εκτός ακραίων περιπτώσεων) μια και οι περισσότεροι δεν κινούνται από πνεύμα ανιδιοτέλειας, και γι αυτό γνωρίζουν το «πως θα προφυλαχτούν», βασικό ρόλο παίζει η σιωπή των «απραγμόνων» πολιτών η οποία όχι μόνο δημιουργεί προβλήματα, αλλά υπονομεύει και την ομαλή κοινωνική εξέλιξη προς όφελος του κοινωνικού συνόλου. Κακώς λοιπόν η σιωπή έχει συσχετιστεί με τη σοφία και τη σωστή αντιμετώπιση των όποιων προβλημάτων. Αυτό φανερώνουν και τα λόγια «κρείττον το σιγάν», όπως και το σημερινό η «σιωπή είναι χρυσός»!. Εν τούτοις, η σιωπή τις περισσότερες φορές δημιουργεί προβλήματα περισσότερα απ’ όσα πιθανόν θα μπορούσε να λύσει∙ γιατί αποδεικνύεται εκ των πραγμάτων πως αυτή δεν είναι πάντα «χρυσός», επειδή κάποιες φορές αυτός μπορεί να είναι νοθευμένος, και γι αυτό η αξία του (της σιωπής) είναι κάλπικη ή μηδαμινή. Έχει ειπωθεί, πως, πολλές φορές η σιωπή είναι ένας τρόπος απάντησης, σε ενοχλητικά ερωτήματα. Έτσι, η «σιωπή μου προς απάντησιν σου» θεωρείται ή και είναι τρόπος υπεκφυγής. Παρ’ όλα αυτά μπορεί κανείς να αποφύγει αχρείαστες αντιδικίες και κραυγές. Η στάση αυτή, δηλ. αν δεν μιλήσει – δεν απαντήσει κάποιος, οδηγεί όχι μόνο στο να χάσει το δίκιο του μη μπορώντας να υποστηρίξει τις απόψεις του, αλλά και να μη συμβάλλει με τις απόψεις του στην επίλυση διαφόρων προβλημάτων. Πράγμα που επισημαίνει η λαϊκή φράση, πως «όποιος δεν μιλεί τον θάβουν»! Ας μη ξεχνάμε πως η ομιλία – η συζήτηση (συν-ζήτηση) είναι το βασικότερο μέσο επικοινωνίας, και μέσω του δια-λόγου στην πλειονότητα των περιπτώσεων, είναι αυτή που μπορεί να προσφέρει διέξοδο ή και να λύσει προβλήματα. Ωστόσο είναι προφανές όσο και αναγκαίο όχι μόνο να εκφράζει κανείς τις απόψεις του, αλλά και να τις υπερασπίζεται. Γιατί αντίθετα θα πρέπει να κινηθεί με βάση την ρήση «εἴ ἒχεις εἰπεῖν τί κάλλιον τῆς σιωπής λέγε, εἰδ’ ἂλλως σιώπα».