Φιλοσοφικές κοινωνικές σκέψεις (ή περί ηθικής)

Κυρ, 16/10/2022 - 19:39

Είναι φανερό και (πιστεύω) το έχουμε αντιληφθεί όλοι, πως, οι κοινωνίες περνούν μια περίοδο κοινωνικής κρίσης η οποία αυξάνεται, με ενδεχόμενες; αρνητικές συνέπειες στη ζωή τού ανθρώπου.
Έχω τη γνώμη, πως η κρίση - κατάρρευση αυτή έχει τη ρίζα της στην ουσιαστική αδιαφορία ενός συστήματος που στηρίχτηκε απόλυτα στην ύλη, στην υλική ευμάρεια και στο χρήμα· αδιαφορώντας παράλληλα για τις ανθρώπινες αξίες, που, ουσιαστικά θα έπρεπε να αποτελούν τη βάση κάθε  ευνομούμενης & δίκαιης πολιτείας. Το πνεύμα και ευρύτερα η σκέψη έχει αντικατασταθεί όχι μόνο από την ύλη, αλλά και από το κακώς εννοούμενο συμφέρον· με συνέπεια οι πολίτες να βρίσκονται στην υπηρεσία του χρήματος ή να αναζητούν τη θεϊκή προστασία για να σωθούν από την κοινωνική αδικία και ψευτιά. Είναι φανερό όμως, πως αυτή η λογική διαβρώνει τη σκέψη και οδηγεί στην επιλογή τής αδιαφορίας, της μοναξιάς και του απομονωτισμού. Ωστόσο, για να υπάρξει ουσιαστική κοινωνική συμβίωση είναι αναγκαία η γνώση των κοινωνικών φαινομένων. Δηλαδή, γιατί γίνεται έτσι και όχι αλλιώς…  Για να μάθουμε όμως το «γιατί», έχουμε  υποχρέωση να σκεφτούμε  ορθολογικά. Στην αναγκαιότητα αυτή κυρίαρχη θέση κατέχει ή πρέπει να έχει η ηθική, η οποία όπως έχει επισημανθεί έχει σχέση με το ήθος δηλ. τις ηθικές αρχές, την τιμιότητα και την αξιοπρέπεια που θα έχουν γίνει συνήθεια δηλ. καθημερινότητα.  Αντίθετα όμως η έννοια της ηθικής έχει σχετικοποιηθεί. Δηλ. έχει γίνει «σχετική ηθική» που έχει σκοπό να εξυπηρετήσει ή να δικαιολογήσει ορισμένα συμφέροντα, πολιτικά, ταξικά, οικονομικά ή ατομικά. Η σχετικοποίηση αυτή, εμφανίζεται σήμερα ως politically correct δηλ. πολιτική ορθότητα. Ενώ ουσιαστικά είναι πολιτική σκοπιμότητα. 
Ο ηθικός Νόμος είναι ή πρέπει να είναι το κριτήριο που θα καθορίζει τις ανθρώπινες πράξεις και όχι το μέσο για την επίτευξη κάποιου αποτελέσματος ή σκοπού*. Δηλαδή η ηθική πρέπει να είναι αποτέλεσμα τής ελεύθερης ανθρώπινης βούλησης, και όχι αποτέλεσμα που αναμένει κανείς αποβλέποντας σε ηθικές ή άλλες απολαβές, ακόμα και στην ελπίδα μελλοντικής ανταμοιβής**. Όμως, όποιος σκέπτεται έτσι, να γνωρίζουμε πως, πιθανόν θα έπραττε διαφορετικά όταν θα έπρεπε να αποφασίσει! Οι πράξεις μας λοιπόν για να είναι ηθικές, θα πρέπει να γίνονται ανεξάρτητα από κάθε συμφέρον, επιθυμία, ακόμα και από κάθε εξωτερικό αίτιο…
Επομένως, (οι πράξεις μας) χρειάζονται απόδειξη εάν είναι όντως ηθικές! Ο λόγος;  Γιατί είναι ανάγκη να προέρχονται από την ελεύθερη ανθρώπινη βούληση.     
                                 ⃰   ⃰   ⃰⃰

*  Παρόλο που είναι διαδεδομένη η άποψη πως «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», και χωρίς να θέλω να φανώ ηθικολόγος, να πω αρχικά, πως σήμερα η ηθική ως αξία παρανοείται ή εσκεμμένα διαστρεβλώνεται από ένα σύστημα ψεύδους και «ευπρέπειας» που καθορίζεται από αισχρά μυαλά συμφεροντολόγων και πλάνων, που διατείνονται πως παρουσιάζουν η «γυμνή αλήθεια». Ενώ η σκληρή πραγματικότητα δείχνει τη γύμνια των επιχειρημάτων τους και την προσπάθειά τους να καλύψουν οφθαλμοφανή ψεύδη. Αυτό σημαίνει «σχετικότητα» της ηθικής. Δηλ. την εφαρμογή της αλα καρτ. Ότι δηλ. η εφαρμογή της εξαρτάται από τις διαθέσεις και την εκτίμηση τού καθενός… Φτάνοντας στο σημείο να θεωρούν ή να θεωρείται η ανηθικότητα ως ηθική!
** …που θα σχετίζεται με την «παραδείσια ζωή» σ’ έναν τόπο όπου θα πηγαίνουν οι ψυχές τών ενάρετων και των δικαίων μετά τον θάνατό τους  και εκεί θα ζούν χωρίς προβλήματα ευτυχισμένοι. Ενώ οι καταχραστές, οι ψεύτες, οι  εκβιαστές, οι συμφεροντολόγοι … (δηλ. οι όντως αμαρτωλοί) θα ζούν στην…κόλαση της ευμάρειας και τών επιγείων φορολογικών παραδείσων πανευτυχείς λες και δεν έχουν αμαρτήσει.
 

knafpl@hotmail.com

Άλλες απόψεις: Του Κ. Α. Ναυπλιώτη