Είναι φανερό πως ο τύπος τής Αγωγής, σε κάθε εποχή, καθορίζεται από την εκάστοτε κρατούσα κοινωνική τάξη. Η παρακμή και η κρίση είναι το στίγμα τής εκπαιδευτικής διαδικασίας η οποία μας έρχεται από την αρχαιότητα, μπορεί να πει κανείς, και συνεχίζει κατά περιόδους, φτάνοντας μέχρι τη σημερινή εποχή και αυτό ονομάζουμε «Γίγνεσθαι». Η σημερινή παρακμή μάς οδηγεί στη συνήθεια να πιστέψουμε, πως, «έτσι είναι», τουλάχιστον ως προς την παιδεία, και να σταματήσουμε κάθε προσπάθεια που θα μας οδηγήσει στη διαλεχτική τής ανόδου. Αρχίζοντας από τα λόγια τού Βολταίρου, που μας λένε: «όποιος σκοτώνει έναν άνθρωπο, σκοτώνει ένα λογικό πλάσμα, μα όποιος σκοτώνει ένα βιβλίο σκοτώνει την ίδια τη λογική». Να πούμε επ’ αυτού πως ο αρχαιοελληνικός κόσμος, μας έφτασε σε μεγάλο βαθμό ακρωτηριασμένος, όσο και παραποιημένος ιδιαίτερα στα γραπτά μνημεία… Η αντιγραφή των κειμένων από παπύρους σε χειρόγραφα κωδίκων και επιγραφές, ανάλογα με την εποχή που έγινε, φανερώνει διασκευές, παραχαράξεις και παραποιήσεις τής ελληνικής γραμματείας. Αρχίζοντας από τον 6ο π.Χ. αι. ο Πεισίστρατος ο πανούργος τύραννος των Αθηνών (605-528) ίδρυσε στην Αθήνα την πρώτη πραγματική βιβλιοθήκη. Φρόντισε για την περισυλλογή και καταγραφή των ομηρικών Επών, διαφόρων χρησμών την αντιγραφή τής Θεογονίας τού Ησιόδου κ.α.
Το αρνητικό όμως στο ενδιαφέρον και αξιόλογο έργο του, ήταν ότι ζήτησε να παραποιηθούν κείμενα…κι αυτό ως επιχείρημα για να δικαιολογηθούν ορισμένες πολιτικές του πράξεις… Τέτοιες διασκευές έγιναν και τον 2ο π.Χ αι. επί Πτολεμαίου τού Φιλαδέλφου όπου διασκευάστηκαν διάφορα χωρία των ομηρικών Επών τα οποία αναφερόταν στους θεούς. Μεταξύ αυτών ήταν και ο Πτολεμαίος Α΄ο Λάγου (ο επικαλούμενος Σωτήρ) ο οποίος πυρπόλησε τη Βιβλιοθήκη τής Αλεξάνδρειας κ.π.α Η τεράστια όμως καταστροφή σε πολλά αρχαία χειρόγραφα έγινε κατά την πρώτη χριστιανική περίοδο από αδέξιους γραμματικούς, και ιδιαίτερα κατά την μετατροπή τής μεγαλογράμματης γραφής σε μικρογράμματη. Την περίοδο αυτή αποφασιστικό ρόλο έπαιζε η φιλοσοφία μεταξύ «Ιδεαλιστών» και «υλιστών» φιλοσόφων. Έτσι καταστράφηκαν ή παρεφθάρησαν κείμενα τού Επίκουρου του Δημόκριτου κ.α. Για παράδειγμα, η αντίθεση τού Πλάτωνα έφθανε μέχρι τον φθόνο, με αποτέλεσμα να μην τον αναφέρει πουθενά στα έργα του.
Ωστόσο, η μεγάλη καταστροφή των αρχαίων ελληνικών συγγραμμάτων , και όχι μόνο, έγινε την περίοδο των πρώτων χριστιανικών χρόνων, όπως η καταστροφή τής βιβλιοθήκης τού Κέλσου και του έργου «Αληθής Λόγος» το οποίο ασκεί κριτική στον χριστιανισμό… Επίσης αυτοί που αντέγραψαν το έργο τού αυτοκράτορος Ιουλιανού (του επονομαζόμενου Παραβάτη), περιέκοψαν αρκετά χωρία από το έργο του που ήσαν αντίθετα στον χριστιανισμό. Ακολουθεί ο πατριάρχης Γεώργιος Σχολάριος ή Γενάδιος που το 1454 έκαψε ολόκληρο το έργο τού δασκάλου του Πλήθωνα Γεμιστού (τη Συγγραφή Νόμων) για προφανείς λόγους. Η πολεμική των φανατικών χριστιανών φάνηκε και κατά την διάρκεια τής Εικονομαχίας (730-843) όπου οι εικονοκλάστες στη Κωνσταντινούπολη έκαψαν μαζί με τις εικόνες πολλά βιβλία και χειρόγραφα.
Στα μοναστήρια οι καλόγεροι έκαιγαν βιβλία και χειρόγραφα για…προσάναμμα.
Ακόμα έκοβαν φύλλα από τα βιβλία και τα έκαναν χωνιά για να σβήνουν τα κεριά !
Ευτυχώς σήμερα δεν καίνε βιβλία, αλλά χρησιμοποιούν την παραπληροφόρηση και «καίνε» το μυαλό των πολιτών!...
knafpl@hotmail.com