Ηλίαση και Σειρίαση (μια άποψη)

Κυρ, 02/10/2022 - 17:44

Κάποτε, πάντως πριν πολλά χρόνια, όταν ήμουν παιδί με συμβούλευαν να μην πηγαίνω «μεσ’ τον ήλιο» για να μην πάθω ηλίαση· δηλ. να ζαλιστώ, να βγάλει φουσκάλες το δέρμα μου και να ξεραθεί κ.α Το χειρότερο όμως θα ήταν να πάθω σειρίαση! Πράγμα που υπέθετα πως θα σήμαινε κάτι χειρότερο από την ηλίαση, με αποτέλεσμα να ζαλιστώ και να μη μπορώ να σταθώ…!
Περνώντας τα χρόνια και φτάνοντας στο σήμερα, καταλαβαίνω πως – τουλάχιστο γλωσσολογικά – η σειρίαση είναι ηλίαση! Και να πως. Ο Σείριος είναι Ήλιος άλλου πλανητικού συστήματος, μεγαλύτερος από τον Ήλιο αλλά και φωτεινότερος από αυτόν. Όμως για να μη συγχέεται με τον «δικό μας» Ήλιο, τον κάναμε Σείριο και αυτό έγινε ως εξής· Ήλιος > σήλιος [δασεία]  > σείλιος > σείριος. Δηλαδή με συνήθη τροπή τής δασείας σε σίγμα, εναλλαγή τού η σε ει (βλ. Πλάτωνος Κρατύλος 426 «οὐ γάρ ἦτα ἐχρώμεθα, ἀλλά εἶ τό παλαιόν») και ακολουθεί η συνήθης τροπή τού λ σε ρ (π.χ αδελφός > αδερφός, γρήγορα > γλήγορα κ.α). Να πούμε ακόμα πως σήμερα λέμε ένα μέρος που το φέγγει ο ήλιος, προσήλιο, ζεστό αλλά και λιακό ή λιακωτό.
Ως εκ τούτου λοιπόν σημαίνει φυσιολογικά και απλά, ηλίαση σε βαρύτατη μορφή που προέρχεται από παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο που έχει μέγιστη θερμότητα κατά την περίοδο από 12 Αυγούστου μέχρι 12 Σεπτεμβρίου. Ακόμα να αναφέρουμε πως ο Ησύχιος λέει σχετικά: «σείριος ο ήλιος και ο του κυνός αστήρ». Αυτά εν ολίγοις…  

knafpl@hotmail.com
 

Άλλες απόψεις: Του Κ. Α. Ναυπλιώτη