Τι φταίει Μικρή κοινωνιολογική έρευνα (τα παράδοξα της θρησκευτικής δικαιοσύνης)

Τετ, 22/06/2022 - 16:48

 

 

Φταίει τό ζαβό τό ριζικό μας!
Φταίει ὁ θεός πού μάς μισεῖ!
Φταίει τό κεφάλι τό κακό μας!
Φταίει πρώτ’ ἀπ’ ὅλα τό κρασί!
Ποιός φταίει; ποιός φταίει;...κανένα στόμα
δέν τό’βρε και δέν τό’πε ἀκόμα.

Κ. Βάρναλης / Οἱ Μοιραίοι
 

Αρχικά νοιώθω υποχρεωμένος να προσεγγίσω τη Μοίρα σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία και να πω, πως οι Μοίρες είναι τρεις και ανήκουν στις μικρές θεότητες.
Αυτές ορίζουν ή και προλέγουν την πορεία τής ζωής του ανθρώπου από τη γέννηση μέχρι τον θάνατο. Όπως αναφέρεται στη “Θεογονία” τού Ησιόδου, αυτές ήταν μυθικές θεότητες. Τα ονόματά τους ήταν: Κλωθώ, η οποία ύφαινε – έκλωθε το νήμα τής ζωής τού ανθρώπου, η Λάχεσις (ρ. λαγχάνω)* η οποία όριζε τη ζωή του, και η Άτροπος (α[στερ.] + τρέπω) δηλ. η άκαμπτη, αναπότρεπτη και αμετάβλητη· αφού καθόριζε τη ζωή τού ανθρώπου (δηλ. πόσο θα ζήσει) αφού όποτε ήθελε έκοβε το νήμα τής ζωής του.
Αν και η θέση – άποψη αυτή διαταράσσει την αρμονία τού σύμπαντος, ωστόσο μόνο η φιλοσοφία στοχεύει στην αλήθεια και κάνει τον άνθρωπο να σκεφτεί και να ερευνήσει προκειμένου να την αναζητήσει ανεξάρτητα από εμμονές και προκαταλήψεις.
Και αυτό γιατί όσοι ερευνούν γνωρίζουν ότι η χαρά της ζωής βρίσκεται στη φύση και κατακτιέται σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες, αφού είναι αυτή που δίνει νόημα στη ζωή μας. Οι συνθήκες αυτές δημιουργούνται ή και υπάρχουν εντός του κόσμου, αρκεί να τις ανακαλύψει κανείς. Και για να ανακαλύψει κανείς χρειάζεται να ερευνήσει, και η έρευνα*** δεν πρέπει να είναι μονομερής. Έτσι, όχι μόνο θα οδηγηθούμε στη γνώση, αλλά θα γευτούμε τούς καρπούς και τις ομορφιές που αυτή μας προσφέρει.
Εκτιμώ, πως στα παραπάνω βρίσκεται και η ανακάλυψη τής όποιας αλήθειας η οποία δεν θα είναι φανταστική, αλλά πραγματική αφού δεν θα την κατευθύνουν οι προλήψεις αλλά τα “δεδομένα”. Έτσι λοιπόν η ανακάλυψη τής αλήθειας εξαρτάται από την ανθρώπινη βούληση καθώς είναι προσωπική ευθύνη τού ανθρώπου / αναζητητή.
Η αναζήτηση αυτή επαφίεται στο μεγαλείο αλλά και στο κουράγιο τού ανθρώπου. Ωστόσο, είναι αμφίβολο αν η ανακάλυψή της μας συμφέρει(!) γιατί αυτή είναι ικανή να μας τυφλώσει σαν τον αρχαίο Οιδίποδα που όταν την έμαθε έβγαλε ο ίδιος τα μάτια του.
Φαίνεται λοιπόν πως η αναζήτηση τής αλήθειας, στην πραγματικότητα είναι μια από τις αφελείς ανθρώπινες επιθυμίες. Αυτό διαπιστώνουμε και από τον σοφό λόγο που μας λέει πως: “οι πλείστοι άνθρωποι κακοί” ή ὃπως έχει διατυπωθεί στα νεώτερα χρόνια

“ο άνθρωπος είναι λύκος για τον συνάνθρωπο” (homo homini lupus / λατιν. παροιμία).

Σ’ αυτήν λοιπόν την πραγματικότητα θέλησε ο άνθρωπος να εφαρμόσει το “αγαπάτε αλλήλους”, και όχι μόνο, αλλά “και τους εχθρούς ημών”. Αυτό κι αν είναι υποκρισία· γιατί  το να ζητάς υποταγή στους εχθρούς σημαίνει απομάκρυνση από τη φυσική ηθικά τάξη... καθότι παραβλέπεις τη Δίκη(1) γιατί γίνεσαι Υβριστής αφού παραβλέπεις τους νόμους της φύσης. Και νόμος της φύσης δεν είναι ή δεν μπορεί να συμβαδίζει, ή έστω δεν γνωρίζω πως μπορεί να γίνει αυτό, όταν δεν συμβαδίζει με το δίκιο και καταπατεί την υπερηφάνεια του ανθρώπου, αφού ουσιαστικά δεν λύνει κανένα κοινωνικό πρόβλημα.

Η ουσία είναι να προλαβαίνει κανείς τη δημιουργία του και όχι να προσπαθεί να το λύσει χωρίς να έχει τα αντίστοιχα φάρμακα. Γιατί το πρόβλημα δεν είναι προσωπικό, αλλά πολιτικό και η λύση του είναι δουλειά της δημοκρατίας. Κανένας νόμος δεν σου λέει να κάνεις κακό, ούτε θεϊκός ούτε ανθρώπινος.  Όπως κανείς δεν σου τάζει τον παράδεισο, που, όπως φαίνεται, σε πολλούς μοιάζει φιλόδοξος στόχος. Παράλληλα είναι ανάγκη να ξέρουμε πως ο στόχος αυτός δεν οδηγεί στην ανθρώπινη και γήινη ευτυχία τον άνθρωπο. Αντίθετα είναι μία προσπάθεια παραχάραξης τής ανθρώπινης φύσης, μιά και αυτός μπορεί να αυτοτιμωρηθεί (δηλ. να νοιώσει την τιμωρία) από τα δικά του λάθη. Όμως, πως θα δημιουργούσαμε την ειρήνη χωρίς να υπάρχει εχθρότητα;

Μην ανησυχείτε, και αυτό έχει όχι μόνο προβλεφθεί, και γι’ αυτό υπάρχει λύση· και αυτή είναι η κόλαση! Στην πίσσα τής οποίας θα βασανίζεσαι, σα να μη φτάνουν τα βάσανα τής ζωής, που φαίνεται πως δεν φτάνουν, γιατί δεν είναι τόσο σκληρά μπροστά στη θεϊκή δικαιοσύνη! Αυτό θα το καταλάβει όποιος διαβάσει το κείμενο τού αφορισμού τής εκκλησίας παρακαλώ. Θα νομίσει πως βρίσκεται αντιμέτωπος με την εξουσία τών Ταλιμπάν. Γιατί αν δεν συμμορφωθεί με αυτήν, θα είναι “καταραμένος και μετά θάνατον άλυτος” γιατί “αι πέτραι και ο σίδηρος μπορεί να λυθούν, συ δε μηδαμώς” αφού θα “σχιστεί η γη και θα σε καταπίη ως τον Δαθάν και τον Αβειρόν”, αφού θα  “τρέμεις επί της γης ως ο Κάιν” και θα “αποκτήσεις την λέπραν του Γιεζή, και την “αγχόνην του Ιούδα”, “περιπλέον θα έχης τας αράς των 318 θεοφόρων πατέρων”!! Ναι, τας αράς** των “θεοφόρων πατέρων” που θα  σε έβλαπταν, θα σου έκαναν κακό αντί να προσευχηθούν και να ευχηθούν για το καλό σου για να σε “συνετίσουν”. Έτσι θα νοιώσεις το ανάθεμα, την οργή και τη μισανθρωπία όσο βρίσκεσαι εν ζωή, χωρίς να περιμένεις το πυρ της Κολάσεως, τον βρυγμό(2) και τον τριγμό των οδόντων μετά τον θάνατο. Και αυτό γιατί είναι αναγκαίο να φοβηθείς πρώτα. Όχι! Δεν μπορεί να είναι αυτά τα λυτρωτικά λόγια που δίδαξε ο Χριστός. Δεν μπορεί να είναι αυτή η θρησκεία της αγάπης. Αυτό είναι τερατώδες, προκλητικό και αφύσικο όχι μόνο για μια θρησκεία που διδάσκει την αγάπη στον πλησίον, αλλά πρόκληση και για τον ανθρώπινο πολιτισμό. Τα λόγια αυτά υποτιμούν την ανθρώπινη αξία και την ελευθερία τού ανθρώπου. Καθώς τέτοιες αναφορές δεν μπορεί να δημιουργήσουν ελεύθερους και σκεπτόμενους ανθρώπους αλλά φοβισμένους και υποτακτικούς, πράγματα αντίθετα με την λογική την επιστήμη και την ανθρώπινη ελευθερία. Αν επικρατήσει η “λογική” του τρόμου και της φαντασίας τότε θα δημιουργηθούν αφύσικες κοινωνίες που δεν μπορούν να δώσουν λύση στα φυσικά προβλήματα τα οποία μπορεί όχι μόνο να προσεγγίσει, αλλά να δώσει λύση η επιστήμη και το εργαστήριο (δηλ. η πράξη). Όμως, ο φόβος είναι ο χειρότερος σύμβουλος και δεν συμβιβάζεται με την έρευνα. Γιατί το αποτέλεσμα που θα φέρει είναι αδύνατο να βρει εφαρμογή στη φύση και σε μια ελεύθερη κοινωνία. Και αυτό γιατί το όργανο μελέτης δεν είναι η λογική αλλά η φαντασία και το συναίσθημα, και όχι η παρατήρηση και το πείραμα. Ίσως γι’ αυτό ο ιερός Αυγουστίνος έλεγε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τον χριστιανισμό είναι τα μαθηματικά δηλ. η επιστήμη(4). Και γι’ αυτό δεν μπορεί οι επιστήμονες ή όσοι στηρίζονται στα μαθηματικά αποτελέσματα, να είναι μωροί και τυφλοί ή ανόητοι και χωρίς γνώση. Ούτε οι σημερινοί Γραμματείς και οι Φαρισαίοι να υπερβαίνουν ή να παρακάμπτουν τα του κόσμου στηριζόμενοι στην υποκρισία και τα ψεύδη. Όποιος ξενίζεται ή εξανίσταται με τα γραφόμενα, ας μελετήσει τα λόγια τού Ναζωραίου και τα ουέ που εκτόξευσε εναντίον τους. Μην ξεχνάμε πως ο ίδιος είχε πει πως δεν ήλθε στον κόσμο για να φέρει την ειρήνη, αλλά πόλεμο ενάντια στα συμφέροντα· και αυτό τον οδήγησε στο σταυρό. Ας σκεφτεί λοιπόν ο καθένας αν θέλει πόλεμο ή ειρήνη. Να γνωρίζει όμως, πως αυτή πρέπει να στηρίζεται στο δίκιο και την αρετή, και όχι στον Καίσαρα ούτε στη σκοπιμότητα και τις προλήψεις που στηρίζονται στο δηλητήριο τής ψευτιάς. Η σωτηρία δεν εξαρτάται από το αν θα εξομολογηθούμε στον πνευματικό τις  αμαρτίες μας, γιατί μας περιμένει και το “προπατορικό αμάρτημα” το οποίο έχουν διαπράξει άλλοι και την...πληρώνουμε εμείς. Δηλαδή πληρώνουμε αμαρτίες αλλονών σύμφωνα με το λαϊκό άσμα.  Όμως, αμαρτωλός μπορεί να χαρακτηριστεί αυτός που διαπράττει λάθη (σφάλματα) εν ζωή. Στην περίπτωσή μας, αυτός μπορεί να χαρακτηριστεί επαναστάτης, που όμως αυτός αναγνωρίζει τα λάθη του και προσπαθεί να τα διορθώσει ή και να τιμωρηθεί, και όχι αυτός που “κάθεται στ’ αυγά του” αναζητώντας ή περιμένοντας τη σωτηρία τής Δευτέρας παρουσίας(!)... γιατί αυτό μας λένε οι σύγχρονοι Φαρισαίοι.  
Έτσι λοιπόν έχουμε να ακολουθήσουμε δύο δρόμους ή μάλλον μεθόδους. Ο ένας της επιστήμης και της ελευθερίας που οδηγεί στο αποτέλεσμα, και ο άλλος της εικασίας που οδηγεί στη θρησκεία και στην αναγκαστική αποδοχή τής “εξ αποκαλύψεως αληθείας”.

Τέλος, η φιλοσοφία δεν υπηρετεί δόγματα, γι’ αυτό και δεν είναι “ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων” οι οποίοι λαβαίνουν το πνεύμα της σωτηρίας από τον φόβο τού Κυρίου (βλ. Γρηγορίου Παλαμά Α’ Λόγος).

Αναγκαίες επισημάνσεις - προσθήκες

* λαγχάνω· λαμβάνω δια κλήρου, εκ της τύχης, παρά των θεών, λαμβάνω ως μερίδιον, δια κλήρου, εκλέγομαι, αναδεικνύομαι δια κληρώσεως. Απ’ εδώ και το όνομα Λάχεσις και η  λ. λαχείο, λαχνός βλ. λξκ. Δορμπαράκη εκδ. “Εστίας” 1985

(1) Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία η Δίκη ήταν κόρη τού Δία και της Θέμιδας και αδελφή τής Ειρήνης και της Ευνομίας. Δίκη ουσιαστικά σημαίνει δικαιοσύνη η οποία διευθετούσε τα του κόσμου (ρ. δείκνυμι δηλ. υποδεικνύει το ορθό, το σωστό).  Η Δίκη τιμωρούσε αυστηρά, ή βοηθούσε όλους. Δηλ. ήταν υπεύθυνη για την τήρηση των νόμων και ως αρετή ήταν “διανεμητική τῶν κατ’ αξίαν” (Θέογνις 2. 147)  βλ. & Ορφέως ύμνοι ΧΧ (20) “τῷ δέ Δίκη πολύποινος ἐφείπετο πᾶσιν ἀρωγός”.

* * αρά = εκδίκηση, κατάρα, καταστροφή, όλεθρος  (στο ίδιο λξκ.)

Δεν γνωρίζω εάν μέσα στους θεοφόρους πατέρες συγκαταλέγεται και ο “Άγιος” (πρώην) Καλαβρύτων, ο οποίος τον Αύγουστο τού 2018 “τιμώρησε” τον δημοσιογράφο Βερύκιο με την “ευχή” να είναι “καταραμένος και ασυγχώρητος” και μετά τον θάνατό του “άλυτος και τυμπανιαίος” και άλλα τέτοια (βλ. παραπάνω) φιλεύσπλαχνα, φιλάνθρωπα και συγχωρητικά λόγια όπως γράφτηκαν τότε στην “ΠΡΑΞΗ ΑΦΟΡΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΑΠΟΚΟΠΗΣ ΕΚ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ...” (βλ. τον τύπο της εποχής).

Η θεάρεστη αυτή πράξη κοινοποιήθηκε “παντί τω πληρώματι της Αγίας του Χριστού Ορθοδόξου Εκκλησίας”.

Αυτά λοιπόν τα θεάρεστα συμβαίνουν και σήμερα...

(2) ρήμα βρυχιέμαι & βρυχώμαι (βρυχάομαι – ῶμαι) = μουγκρίζω, ουρλιάζω

*** έρευνα σημαίνει αναζήτηση, και ερευνώ = ζητώ να μάθω ρ. ἔραμαι = αγαπώ πολύ, επιθυμώ, ερωτώ να μάθω ιων. εἰρωτάω,  αττ. ἐρωτάω σχετ. λ. έρωτας, εραστής βλ. λξκ.
J.B Hofmann εκδ. 1974, Δορμπαράκη.

Παρόλα αυτά, αντί της έρευνας και της αναζήτησης τής γνώσης, το Ευχολόγιο της εκκλησίας είναι γεμάτο από Παρακλητικούς Κανόνες, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά εξορκισμοί.

Συμπληρώνοντας τη θεωρία να πούμε πως,  φιλοσοφία θεωρείται και η ίδια η θεολογία. Για τον λόγο ότι ο Χριστιανισμός πήρε στοιχεία από την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και κυρίως από τον Αριστοτελισμό & τον Πλατωνισμό. Έτσι οι δύο θρησκείες φαίνεται να έχουν αρκετά κοινά σημεία (ωστόσο, υπάρχουν και άλλες (διαφορετικές) φιλοσοφικές θεωρίες, όπως οι Σοφιστές, οι Ίωνες φυσικοί φιλόσοφοι, οι ατομικοί κ.α). Αν και υπάρχουν διαφορετικές θεωρίες, ο “κεκοιμημένος” θεολόγος Ι. Ρωμανίδης γράφει: “Ο Γεώργιος Φλορόφσκι ορθώς υποστηρίζει ότι οι Έλληνες Πατέρες εδημιούργησαν μίαν νέαν φιλοσοφίαν, πολύ διάφορον του Πλατωνισμού και του Αριστοτελισμού, ή οποιουδήποτε άλλου συστήματος σκέψεως”. Ναι ! γιατί τέτοια ανοσιουργήματα δεν τα έχει διαπράξει κανείς μέχρι σήμερα και είναι αδιανόητο να μην τα γνωρίζει ο κάθε ασχολούμενος με την θρησκεία.  Παρόλα αυτά η σκέψη δεν σταματάει, αλλά η φαντασίωση και ο μύθος σε παγώνουν όταν ο θεός στέλνει – ως τιμωρία – των Αιγυπτίων τις εφτά πληγές τού Φαραώ για το ότι αντιστάθηκαν στους Εβραίους, πνίγοντάς τους στην Ερυθρά θάλασσα. Αυτήν την καταστροφή υμνεί η εκκλησία με το Θεοτοκίον “Εν τη Ερυθρά θαλάσση”...όπου “Εκεί Μωυσής διαιρέτης τού ύδατος, ενθάδε Γαβριήλ υπηρέτης τού θαύματος τότε τον βυθόν επέζευσεν αβρόχως Ισραήλ...”

Εκεί λοιπόν πνίγηκαν κατά τη Γραφή (Έξοδος ΙΒ.37) εξακόσιες χιλιάδες άνδρες.

Αυτά διδασκόμαστε και αυτά υμνεί μέχρι σήμερα η εκκλησία.

Όμως, ας σταματήσουμε εδώ. Φτάνουν οι δοκιμασίες και τα ηθικά διδάγματα στους αμφισβητίες και τους μη συμορφούμενους “προς τας υποδείξεις”.

(4) Αν αρχίσουμε από την Παλαιά Διαθήκη βλέπουμε πως αυτή περιέχει πολλά μυθολογικά στοιχεία και η Χριστιανική θρησκεία έχει προσωποποιήσει το θείον με εικόνες (η Ορθοδοξία) είτε με αγάλματα (ο Καθολικισμός). Έτσι έχει δημιουργήσει και αυτή την μυθολογία της χρησιμοποιώντας ίσως την αλληγορία (πρβλ. μορφή τού δράκοντα που σκοτώνει ο Άγιος Δημήτριος, ό Άγιος Γεώργιος) κ.α  

Φλωρόφσκυ Γ. (1893 – 1979) επιφανής Ρώσος καθηγητής “διερμηνευτής” της Ρωσικής φιλολογίας και της χριστιανικής σκέψης.

Άλλες απόψεις: Του Κ. Α. Ναυπλιώτη