Όλοι γνωρίζουμε, πως ορθοπεδική είναι η ιατρική επιστήμη που με διάφορες μεθόδους, όπως η χειρουργική, αποκαθιστά τις σωματικές δυσπλασίες και τα τραύματα τού ανθρωπίνου σώματος ως προς το ορθοστατείν, και, ασχέτως εάν ο ορθοπεδικός γιατρός ασχολείται με την αποκατάσταση των τραυμάτων σε μεγάλους ή σε παιδιά, αυτός ονομάζεται ΟΡΘΟΠΕΔΙΚΟΣ. Αν και την ετυμολογική ανάλυση τής λέξης την έχω κάνει σε προγενέστερο χρόνο, αξίζει να συμπληρώσω, πως το πρώτο συνθετικό τής λέξης σχετίζεται αλλά και σημαίνει
όρθιος, ευθύς, ίσιος, σωστός, σταθερός, γνήσιος… Ως εκ τούτου ο «ορθοπεδικός» φροντίζει για τα παραπάνω, ανεξάρτητα αν ο παθών είναι παιδί ή μεγαλύτερος σε ηλικία. Η εργασία λοιπόν τού ορθοπεδικού είναι η…πέδηση(!)* δηλαδή το ορθοστατείν.
Να επαναλάβουμε εδώ, πως το ρήμα είναι το άχρηστο πλέον πεδάω και σήμερα πεδίζω. Είναι αναγκαίο να γνωρίζουμε πως η ρίζα τής λέξης «πούς» είναι ΠΕΔ- & ΠΟΔ- (βλ. φαινόμενο της ετεροίωσης). Έτσι δημιουργείται μια μεγάλη ποσότητα λέξεων, όπως: εμπόδιο, εμποδίζω, υποπόδιον, παραπόδιον (σχετ. το στρ. παράγγελμα «παρά πόδα»), περιπόδιον (ποδόγυρος, ρεβέρ τού παντελονιού), αντίποδας, ανάποδος, ποδήρης (χιτών), ποδηγετώ (καθοδηγώ, διευθύνω), ποδάγρα, τετράποδο…
Από την ίδια ρίζα προέρχονται και οι λέξεις: πέδον (=έδαφος), δάπεδον, επίπεδο, στρατόπεδο- έμπεδο/στρατόπεδο, εμπεδώνω = στηρίζω, συγκρατώ, γνωρίζω καλώς (σταθερά) [πρβλ. εμπεδώνω τις γνώσεις μου], οικόπεδο, κράσπεδο, πεζόβολο (το γνωστό δίχτυ). Απ’ εδώ και η τράπεζα, ο πεζός, το πεζεύω, το πεζικό, ο πεζογράφος…. Ακολουθούν την «πέδηση» η πεδιάδα, το πέδιλο, το…πεδιλάκι, ο πεδιλοδοκός, ο πεδινός, το πεδίο (οπτικό πεδίο, ασκήσεων, βολής, δοκιμών, δράσης, μάχης κλπ.). Όλα αυτά δεν θα είχαν καμία αξία, εάν δεν δήλωναν την έννοια ή ήταν σχετικά με το ορθοστατείν. Όμως αρκετά για όσους θέλουν να εννοήσουν!
Ωστόσο, θεωρώ πως η μεγάλη παρασπονδία, δηλ. παράβαση, διεπράχθη από τους μοναχούς τού Αγ. Όρους οι οποίοι μετονόμασαν (ναι μετονόμασαν διαστρεβλώνοντας) τη μονή Βατοπεδίου σε…Βατοπαιδίου!!! Με το αιτιολογικό ότι βρήκαν ένα παιδί μέσα σε μιά βατιά, και όχι επειδή ο χώρος αυτός ήταν βατός δηλ. κατάλληλος για να χτιστεί η μονή.
Τι να υποθέσει κανείς, παραχάραξη ή εθελοδουλία; Πάντως και τα δύο σημαίνουν διαστρέβλωση.
Τελειώνοντας, να πούμε πως υπάρχει μια αρχαία ρήση που αναφέρεται όχι μόνο σ’ αυτούς που αποφαίνονται δογματικά για κάτι, αλλά και σε όσους μεταβάλλουν την άποψή τους κατά τον ίδιο τρόπο! Αν και έχουμε ξαναπεί, πως η επανάληψη είναι η μητέρα τής μαθήσεως, εν τούτοις, κάποιοι δεν επαναλαμβάνουν τα ορθώς προλεχθέντα, αλλά τα προσαρμόζουν σε απόψεις – θέσεις που απέχουν από την εννοιολογική και σημασιολογική ανάλυση και προσέγγιση τών λέξεων εντός τού κειμένου… προσεγγίζοντας το θέμα με βάση την ερμηνεία που εξυπηρετεί σκοπιμότητες τού σήμερα. Μη γνωρίζοντας; Πως οι λέξεις έχουν αιτιώδη σχέση, και όχι συμβατική, σημαίνοντος και σημαινομένου.
Δυστυχώς, ο δρόμος που τραβάμε δεν οδηγεί στη γνώση, αλλά στην αγνωσία. Και η αγνωσία στην περίπτωσή μας είναι τροχοπέδη στη μάθηση και στασιμότητα στη γλωσσική γνώση.
* Στο λήμμα πέδη τού Χρηστικού Λεξικού της Ακαδημίας Αθηνών Τ5 εκδ. ΤΟ ΒΗΜΑ, γράφει: πέδη πέ-δη ουσ. (θηλ.)(επίσ.): ΤΕΧΝΟΛ. Φρένο: βοηθητική (= κλαπέτο)/ποδοκίνητη (= ποδόφρενο)/χειροκίνητη (χειρόφρενο)- ΣΥΝ. Τροχοπέδη (2) [˂αρχ. πέδη ΄δεσμά ποδιών΄]
Βέβαια την πέδηση δηλ. το φρενάρισμα, δεν το συσχετίζει με το ορθοστατείν ούτε με τα «δεσμά των ποδιών». Το γράφει όμως με έψιλον. Να γνωρίζουμε όμως πως, όλες οι λέξεις που προαναφέραμε γράφονται (και πρέπει να γράφονται) με –ε, γιατί έχουν σχέση με το ορθό και το σταθερό…
Καλό είναι λοιπόν τις λέξεις να τις γράφουμε ορθολογικά, επανορθώνοντας τα σφάλματα.